Xã Hải Quang

Tổng quan

Hải Quang nằm ở mép biển phía đông vùng Hải Hậu cũ, nơi đoạn bờ biển Hải Đông nối sang vùng Giao Thủy. Xã được lập ngày 1/7/2025 từ ba xã Hải Đông, Hải Quang và Hải Tây – trong đó Hải Đông và Hải Tây vốn là hai nửa của một xã Xuân Phương chia ra năm 1956.

Theo số liệu sắp xếp, xã rộng 24,68 km², dân số 25.798 người, mật độ khoảng 1.045 người/km² – thấp nhất trong tám xã vùng Hải Hậu cũ. Trụ sở xã đặt tại Xóm 6. Quốc lộ 21 đi qua địa bàn; xã thuộc nhóm 14 xã giáp biển của tỉnh Ninh Bình.

Nét riêng được Wikipedia ghi nhận của vùng này là nghề trồng cây dược liệu ở Hải Quang và các xã lân cận – khác với hình ảnh lúa, cây cảnh hay đồ mộc thường gắn với Hải Hậu.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên xã kế thừa tên xã Hải Quang cũ. Theo Wikipedia, sau năm 1945 vùng này có xã Quang Trung – một trong những tên xã đặt theo danh nhân phổ biến thời đó; trong đợt cải cách hành chính năm 1956, khi các xã của huyện Hải Hậu được đổi tên với tiền tố "Hải", xã Quang Trung được đổi thành Hải Quang, giữ lại chữ đầu "Quang".

Chữ Hải là 海 – biển. Chữ Quang trong tên Quang Trung là 光 – ánh sáng, sáng rỡ, vẻ vang (như "quang minh", "vinh quang"). Ghép lại, Hải Quang là "ánh sáng trên biển" – một tên đẹp với một xã nhìn ra biển phía đông.

Hai xã cũ còn lại mang cặp chữ chỉ phương hướng Đông – Tây: năm 1956 xã Xuân Phương chia thành Hải Đông và Hải Tây. Ngày 29/1/1966, xóm 12 thôn Xuân Quang của xã Hải Lộc được nhập vào Hải Đông (theo Wikipedia). Cả nước không có xã, phường nào khác tên Hải Quang.

Địa lý

Theo Wikipedia, xã giáp Hải Hưng và Giao Ninh ở phía bắc, Hải Hậu ở phía tây bắc, Hải Tiến ở phía tây nam, biển ở phía đông. Theo bài Wikipedia về huyện Hải Hậu, bờ biển huyện cũ chạy dọc Thịnh Long và các xã Hải Hòa, Hải Triều, Hải Chính, Hải Lý, Hải Đông rồi giáp Giao Thủy – tức là Hải Đông nằm ở đầu đông bắc dải bờ biển ấy.

Địa hình đồng bằng ven biển thấp, đất cát pha phía biển, đất phù sa phía trong; đê biển bảo vệ khu dân cư. Bờ biển Hải Hậu thuộc đoạn bờ chịu xói lở, cần được kè giữ. Khí hậu nhiệt đới gió mùa với mùa đông lạnh và gió mùa đông bắc mạnh trên dải ven biển.

Lịch sử

Vùng đất ven biển này được khai khẩn trong quá trình lấn biển của Hải Hậu từ thế kỷ XIX. Khi huyện Hải Hậu được lập năm 1888, ngoài các tổng cũ cắt từ Trực Ninh, Giao Thủy, huyện có tổng Tân Khai – vùng đất mới khai phá và vẫn tiếp tục được khai phá (theo Wikipedia).

Sau Cách mạng Tháng Tám, vùng này thuộc các xã Quang Trung và Xuân Phương. Năm 1956, Quang Trung đổi tên thành Hải Quang; Xuân Phương chia thành Hải Đông và Hải Tây. Ngày 29/1/1966, một phần xã Hải Lộc (xóm 12 thôn Xuân Quang) nhập vào Hải Đông. Từ 1965 đến 1975 huyện Hải Hậu thuộc tỉnh Nam Hà, từ 1975 đến 1991 thuộc tỉnh Hà Nam Ninh, sau đó thuộc tỉnh Nam Hà rồi Nam Định.

Ngày 16/6/2025, Nghị quyết 1674/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ Hải Đông, Hải Tây, Hải Quang thành xã Hải Quang, thuộc tỉnh Ninh Bình; xã hoạt động từ 1/7/2025.

Dân cư – xã hội

Xã có 25.798 người, chia thành 10 thôn theo Wikipedia: Trùng Quang, Thanh Trà, Trung Phương, Quế Phương, Quế Hải, Liên Phú, Hải Cát, Doanh Châu, Trần Phú, Xuân Hà. Tên thôn Trung Phương, Quế Phương còn giữ chữ "Phương" của xã Xuân Phương cũ.

Như toàn vùng Hải Hậu (khoảng 45% dân số theo Công giáo, theo Wikipedia), xã có các giáo xứ, nhà thờ bên cạnh đình, chùa. Trường học các cấp cơ sở và trạm y tế duy trì theo ba xã cũ.

Kinh tế

Nông nghiệp vẫn là nền tảng: lúa nước, rau màu trên đất cát pha, chăn nuôi. Điểm riêng là trồng cây dược liệu ở Hải Quang và các xã lân cận, được Wikipedia ghi trong danh sách nghề của huyện Hải Hậu. Vùng ven biển Hải Đông có nghề biển và nuôi trồng thủy sản.

Quốc lộ 21 đi qua xã nối với chợ Cồn ở phía nam và Yên Định ở phía tây bắc – hai trung tâm buôn bán chính của vùng. Một bộ phận lao động đi làm ăn ở đô thị và nước ngoài.

Xét cả huyện cũ, Hải Hậu là một trong những vựa lúa của Nam Định và của đồng bằng sông Hồng, từng là một trong những đơn vị đầu tiên đạt năng suất lúa 5 tấn/ha (theo Wikipedia); các xã ven biển như Hải Quang góp phần diện tích lúa ấy, bên cạnh nghề biển.

Văn hóa

Văn hóa xã là văn hóa làng ven biển Hải Hậu: đình làng, đền, chùa, nhà thờ xứ đạo và nếp sinh hoạt cộng đồng chặt chẽ. Tên thôn Trần Phú, cũng như tên xã cũ Quang Trung, cho thấy lối đặt tên xã thôn theo danh nhân những năm đầu sau Cách mạng.

Ẩm thực địa phương dùng sản vật đồng ruộng và biển; vùng Hải Hậu nói chung nổi tiếng với gạo tám xoan và bánh nhãn.

Giao thông

Quốc lộ 21 chạy qua xã theo hướng bắc – nam, nối Yên Định (xã Hải Hậu) với chợ Cồn (xã Hải Tiến) và xuống Thịnh Long. Các đường liên xã nối sang vùng Giao Ninh ở phía bắc, nơi có cầu Hà Lạn sang Giao Thủy.

Hành chính

Địa chỉ mới viết: "…, xã Hải Quang, tỉnh Ninh Bình". Người dân ba xã cũ Hải Đông, Hải Tây, Hải Quang làm thủ tục tại Ủy ban nhân dân xã Hải Quang (trụ sở ở Xóm 6).

Bản đồ Xã Hải Quang

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Hải Quang được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1674/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Hải Hậu trước đây

• Xã Hải An 26.920
• Xã Hải Anh 51.246
• Xã Hải Hậu 45.227
• Xã Hải Hưng 64.918
• Xã Hải Thịnh 33.521
• Xã Hải Tiến 44.728
• Xã Hải Xuân 44.001