Xã Hải Tiến

Tổng quan

Chợ Cồn – theo Wikipedia là trung tâm buôn bán của cả vùng Hải Hậu – và ngôi chùa Cồn được xếp hạng di tích quốc gia từ năm 1995 đều nằm trong xã Hải Tiến. Xã được lập ngày 1/7/2025 từ thị trấn Cồn (thị trấn đầu tiên của tỉnh Nam Định, lập năm 1958) cùng hai xã Hải Sơn và Hải Tân.

Theo số liệu sắp xếp, xã rộng 24,19 km², dân số 44.728 người, mật độ khoảng 1.850 người/km². Trụ sở đặt tại Thôn 5. Xã nằm trên Quốc lộ 21 và giáp biển ở phía đông – vùng Hải Lý cũ, nơi có tàn tích nhà thờ đổ Hải Lý, một hình ảnh quen thuộc về sức xâm thực của biển ở bờ biển Hải Hậu.

Hải Tiến là xã của chợ, của nghề hoa – cây cảnh và của các giáo xứ ven biển: ba nét đó cùng có trong một địa bàn chưa tới 25 km².

Tên gọi và ý nghĩa

Tên Hải Tiến là tên một xã cũ được dùng lại. Theo Wikipedia, năm 1956 xã Tân Anh của huyện Hải Hậu chia thành hai xã Hải Tân và Hải Tiến; năm 1958 một phần đất Hải Tiến, Hải Tân, Hải Lý được tách lập thị trấn Cồn; đến ngày 18/12/1976 phần còn lại của xã Hải Tiến nhập hẳn vào thị trấn Cồn. Gần nửa thế kỷ sau, tên Hải Tiến trở lại làm tên đơn vị hành chính, bao trùm chính vùng đất đã sinh ra thị trấn Cồn.

Chữ Hải 海 (biển) là chữ đầu chung của các xã Hải Hậu từ đợt đổi tên những năm 1950. Chữ Tiến trong địa danh thường hiểu là 進 – tiến lên, đi tới. Hải Tiến vì vậy đọc theo mặt chữ là "tiến ra biển" hoặc "miền biển tiến lên" – hợp với một vùng đất hình thành nhờ lấn biển; tuy nhiên chưa thấy văn bản nào giải thích lý do chọn chữ năm 1956.

Tên Cồn – tên thị trấn và tên chợ, tên chùa – trong tiếng Việt là từ thuần Việt chỉ dải đất cao nổi lên giữa vùng trũng, bãi bồi hoặc giữa sông, biển; chưa thấy tài liệu ghi cụ thể cồn nào đã cho tên thị trấn. Cả nước không có xã, phường nào khác tên Hải Tiến; cần phân biệt với các địa danh "Hải Tiến" là tên bãi biển, khu du lịch ở tỉnh khác.

Địa lý

Xã nằm ở phần đông nam vùng Hải Hậu cũ, giáp biển ở phía đông; xung quanh là các xã Hải Hậu, Hải Quang, Hải Xuân và Hải Anh cùng vùng Hải Hậu cũ.

Địa hình đồng bằng ven biển thấp, bằng phẳng, đất phù sa xen đất cát ven biển. Bờ biển vùng Hải Lý thuộc đoạn bờ biển Hải Hậu bị xâm thực mạnh, phải bảo vệ bằng đê kè; tàn tích nhà thờ đổ nằm ngoài bờ là dấu vết của quá trình biển lấn vào đất liền. Khí hậu nhiệt đới gió mùa, chịu ảnh hưởng trực tiếp của bão và triều cường.

Lịch sử

Sau Cách mạng Tháng Tám, vùng này thuộc các xã Tân Anh, Hoàng Nam, Tân Hưng, Tứ Mỹ của huyện Hải Hậu. Theo Wikipedia, năm 1956: Tân Anh chia thành Hải Tân và Hải Tiến; Hoàng Nam chia thành Hải Sơn và Hải Long; Tân Hưng đổi tên thành Hải Lý; Tứ Mỹ chia thành Hải Triều và Hải Chính.

Năm 1958, thị trấn Cồn được thành lập trên cơ sở một phần diện tích và dân số các xã Hải Tiến, Hải Tân, Hải Lý – thị trấn đầu tiên của tỉnh Nam Định. Ngày 18/12/1976 (Quyết định 1506-CP), xã Hải Tiến nhập vào thị trấn Cồn. Theo Nghị quyết 1104/NQ-UBTVQH15 (hiệu lực 1/9/2024), xã Hải Chính (3,47 km²) và xã Hải Lý (5,94 km²) nhập vào thị trấn Cồn.

Ngày 16/6/2025, Nghị quyết 1674/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ thị trấn Cồn, xã Hải Sơn và xã Hải Tân thành xã Hải Tiến, thuộc tỉnh Ninh Bình; xã hoạt động từ 1/7/2025.

Dân cư – xã hội

Xã có 44.728 người, chia thành 17 thôn đánh số từ 1 đến 17 (theo Wikipedia). Dân cư tập trung dày ở khu chợ Cồn và dọc Quốc lộ 21, thưa hơn ở vùng ruộng và ven biển.

Vùng Hải Hậu có khoảng 45% dân số theo đạo Công giáo (Wikipedia); trong xã có các giáo xứ với nhà thờ như nhà thờ An Bài và tàn tích nhà thờ đổ ở vùng Hải Lý. Song song là các cơ sở tín ngưỡng truyền thống: chùa Cồn, đền thờ Trần Hưng Đạo. Thị trấn Cồn cũ có các trường học, cơ sở y tế phục vụ cả vùng phía nam Hải Hậu.

Kinh tế

Kinh tế Hải Tiến nổi bật ở ba mảng. Thương mại: chợ Cồn là chợ đầu mối của vùng Hải Hậu, nơi trao đổi nông sản, thủy sản, hàng tiêu dùng. Hoa – cây cảnh: Wikipedia liệt kê các làng nghề trồng hoa, cây cảnh Nguyễn Chẩm A và Đỗ Bá (thị trấn Cồn), Phạm Tăng (Hải Tân), Hải Sơn, Văn Lý – Hải Hậu là một trong những vùng cây cảnh nổi tiếng của đồng bằng Bắc Bộ. Nghề biển và muối: nghề làm muối ở Hải Lý cũ, nghề nuôi trồng thủy sản ở Hải Chính cũ.

Nông nghiệp lúa vẫn chiếm phần lớn đất canh tác. Như cả huyện cũ, một bộ phận lao động đi làm ăn ở các đô thị và nước ngoài.

Văn hóa

Chùa Cồn là di tích nổi tiếng nhất của xã: theo Wikipedia, chùa được Bộ Văn hóa – Thông tin cấp bằng di tích lịch sử cấp quốc gia năm 1995, lễ hội chùa tổ chức ngày 4 tháng 2 âm lịch hằng năm. Trong xã còn có đền thờ Trần Hưng Đạo – vị anh hùng dân tộc được thờ rộng khắp vùng Nam Định – và các nhà thờ Công giáo như nhà thờ An Bài.

Nhà thờ đổ Hải Lý là tàn tích một ngôi nhà thờ ven biển bị sóng biển phá hủy dần theo quá trình xâm thực bờ biển; nay chỉ còn phần tháp và tường đổ nằm sát mép nước, trở thành điểm tham quan và chụp ảnh quen thuộc. Ẩm thực địa phương gắn với hải sản và sản vật chợ Cồn.

Du lịch

Các điểm thường được nhắc: chùa Cồn và lễ hội đầu xuân (4 tháng 2 âm lịch), chợ Cồn, tàn tích nhà thờ đổ Hải Lý trên bờ biển, các vườn hoa – cây cảnh. Từ Hải Tiến có thể đi tiếp xuống biển Thịnh Long ở xã Hải Thịnh.

Bản đồ Xã Hải Tiến

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Hải Tiến được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1674/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Hải Hậu trước đây

• Xã Hải An 26.920
• Xã Hải Anh 51.246
• Xã Hải Hậu 45.227
• Xã Hải Hưng 64.918
• Xã Hải Quang 25.798
• Xã Hải Thịnh 33.521
• Xã Hải Xuân 44.001