Phường Mạo Khê

Tổng quan

Phường Mạo Khê là đô thị mỏ ở phía đông vùng Đông Triều cũ, nằm dọc quốc lộ 18 trên đường từ Hà Nội về Hạ Long. Với 72.012 người trên 46,55 km², mật độ khoảng 1.547 người/km², đây là phường đông dân nhất và mật độ cao nhất trong năm phường trên đất Đông Triều cũ, đồng thời là một trong những phường đông dân của Quảng Ninh.

Tên Mạo Khê quen thuộc trước hết qua mỏ than Mạo Khê, khu khai thác hầm lò ở cực tây bể than Quảng Ninh. Từ một thị trấn mỏ, Mạo Khê lớn dần thành trung tâm thương mại – dịch vụ, với trường đại học, khu đô thị mới và các cơ sở sản xuất vật liệu xây dựng.

Phường hoạt động từ 1/7/2025 khi Quảng Ninh còn là tỉnh; từ 1/9/2026 thuộc Thành phố Quảng Ninh (Nghị quyết 36/2026/QH16).

Tên gọi và ý nghĩa

Phường giữ tên phường Mạo Khê cũ, đơn vị lớn nhất trong bốn đơn vị hợp thành. Tên này đã quen với cả nước qua mỏ than và qua thị trấn Mạo Khê lập từ năm 1965, nên việc giữ lại gần như không có phương án nào khác.

Từ khu mỏ đến tên thị trấn

Ngày 18/11/1965, Bộ Nội vụ lập thị trấn Mạo Khê thuộc huyện Đông Triều trên cơ sở xã Vĩnh Khê và khu mỏ Mạo Khê. Như vậy, tên hành chính được lấy theo tên khu mỏ, chứ không theo tên xã có sẵn; còn tên xã cũ Vĩnh Khê cũng mang chữ Khê, cho thấy chữ này là yếu tố địa danh quen thuộc của vùng.

Chữ và nghĩa

Âm khê trong địa danh Việt hầu như luôn ứng với chữ 溪 — khe suối, dòng nước nhỏ chảy từ núi, hợp với địa hình đồi núi có nhiều khe ở phía bắc phường. Âm mạo có nhiều chữ Hán khác nghĩa (mũ, dáng vẻ, mạo hiểm…), và chưa tìm thấy văn bản gốc ghi rõ chữ Mạo trong tên này; vì vậy không nên gán nghĩa cụ thể cho chữ Mạo. Cách nói an toàn: Mạo Khê là tên làng – khu mỏ cũ, chữ Khê chỉ khe suối, nghĩa chữ Mạo chưa xác định.

Tên các đơn vị cũ

Kim Sơn (núi vàng/kim loại), Xuân Sơn (núi mùa xuân), Yên Thọ (yên ổn, sống lâu) đều là tên Hán Việt cầu chúc. Kim Sơn, Xuân Sơn là những tên rất phổ biến trong địa danh Việt; còn trong danh mục cấp xã hiện hành, chỉ có một đơn vị tên Mạo Khê.

Địa lý

Phường gồm hai dải: phía bắc là đồi núi thấp của sườn nam dãy Đông Triều, nơi có khai trường và cửa lò mỏ than; phía nam là đất bằng ven sông, phố xá dọc quốc lộ 18 và đường sắt. Sông Đá Bạc – Kinh Thầy ở phía nam là ranh giới tự nhiên với Hải Phòng (vùng Kinh Môn, Thủy Nguyên cũ).

Láng giềng: phía bắc là phường Bình Khê, phía đông là phường Hoàng Quế, phía tây là phường Đông Triều, phía nam là Hải Phòng. Khí hậu nhiệt đới gió mùa, mùa đông lạnh, mùa hè mưa nhiều.

Lịch sử

Vùng Mạo Khê thuộc huyện Đông Triều, trấn rồi tỉnh Hải Dương suốt thời phong kiến và Pháp thuộc. Mỏ than Mạo Khê được người Pháp khai thác từ thời thuộc địa, hình thành đội ngũ công nhân mỏ sớm của vùng Đông Bắc. Theo tài liệu lịch sử Đông Triều, ngày 23/2/1930 chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên ở vùng mỏ Quảng Ninh ra đời tại Mạo Khê.

Thị trấn Mạo Khê lập ngày 18/11/1965; năm 2011 được công nhận đô thị loại IV. Ngày 11/3/2015, khi Đông Triều lên thị xã, thị trấn Mạo Khê thành phường Mạo Khê; Kim Sơn, Xuân Sơn lên phường cùng đợt, Yên Thọ năm 2019. Từ 1/11/2024 các phường thuộc thành phố Đông Triều.

Sắp xếp năm 2025

Nghị quyết 1679/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 nhập toàn bộ phường Xuân Sơn, Kim Sơn, Yên Thọ và Mạo Khê thành phường Mạo Khê, hoạt động từ 1/7/2025; từ 1/9/2026 phường thuộc Thành phố Quảng Ninh.

Dân cư – xã hội

Hơn 72 nghìn cư dân, phần lớn là người Kinh; một bộ phận lớn là gia đình công nhân mỏ và công nhân các nhà máy, nhiều người gốc các tỉnh đồng bằng lên làm việc rồi định cư. Bên cạnh khu tập thể mỏ là các làng cũ của vùng Đông Triều với đình chùa, họ tộc lâu đời.

Phường có mạng lưới trường học các cấp và Trường Đại học Công nghiệp Quảng Ninh — cơ sở đào tạo kỹ thuật mỏ, điện, cơ khí cho ngành than và công nghiệp của tỉnh. Y tế có trạm y tế phường và các cơ sở khám chữa bệnh phục vụ công nhân mỏ.

Kinh tế

Khai thác than hầm lò là ngành truyền thống, do Công ty Than Mạo Khê (thuộc TKV) đảm nhận. Theo tài liệu về Đông Triều, trữ lượng than của cả vùng Đông Triều được đánh giá trên 600 triệu tấn. Cùng với than là sản xuất vật liệu xây dựng, chủ yếu gạch ngói, dựa vào nguồn đất sét của vùng; Yên Thọ cũ là một trong những nơi có mỏ đất sét cung cấp cho nghề gốm, gạch Đông Triều.

Thương mại – dịch vụ phát triển mạnh dọc quốc lộ 18, với chợ, siêu thị, khu đô thị mới và các điểm vui chơi giải trí. Nông nghiệp thu hẹp dần, còn lại lúa và rau màu ở ven sông.

Văn hoá

Văn hoá Mạo Khê mang dấu ấn kép: lớp văn hoá công nhân mỏ với ngày truyền thống công nhân vùng mỏ 12/11, phong trào văn nghệ, thể thao của thợ lò; và lớp văn hoá làng Việt của vùng Đông Triều xưa với đình, chùa, lễ hội làng đầu xuân. Di tích nhà Trần (Ngọa Vân, Quỳnh Lâm, đền An Sinh) nằm ở các phường lân cận phía bắc và tây bắc, cách trung tâm Mạo Khê không xa.

Giao thông

Quốc lộ 18 xuyên qua phường theo hướng tây – đông. Tuyến đường sắt Kép – Hạ Long (Kép – Cái Lân) cũng đi qua địa bàn. Phía nam có đường thuỷ trên sông Đá Bạc – Kinh Thầy, trước đây dùng chở than và vật liệu.

Bản đồ Phường Mạo Khê

Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Phường Mạo Khê được lập từ 4 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1679/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Thành phố Đông Triều trước đây

• Phường An Sinh 24.956
• Phường Bình Khê 21.845
• Phường Đông Triều 43.712
• Phường Hoàng Quế 31.988