Chiềng Sại là xã bờ nam sông Đà thuộc tỉnh Sơn La, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1681/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở hai xã Phiêng Côn và Chiềng Sại của huyện Bắc Yên cũ. Diện tích 124,55 km², dân số 6.720 người.
Tổng quan
Chiềng Sại là một xã của tỉnh Sơn La, ở mút phía nam của vùng Bắc Yên cũ, bên bờ nam sông Đà. Đây là xã ít dân nhất trong sáu xã kế thừa huyện Bắc Yên: 6.720 người trên 124,55 km², mật độ khoảng 54 người/km². Trụ sở đặt tại bản En.
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã có 10 bản: Co Muồng, En, Kỳ Sơn, Nà Dòn, Nặm Lin, Nhèm, Quế Sơn, Suối Ngang, Suối Trắng và Tăng. Trong danh sách này có hai bản mang tên Hán Việt — Kỳ Sơn và Quế Sơn — xen giữa các tên bản địa phương.
Cũng như Tạ Khoa, Chiềng Sại vốn thuộc huyện Yên Châu và chỉ về Bắc Yên từ năm 1979; về địa lý, xã nằm giữa vùng Bắc Yên, Yên Châu và Mộc Châu.
Tên gọi và ý nghĩa
Tên từ đâu ra: xã mới giữ tên xã Chiềng Sại cũ — xã lớn hơn trong hai xã hợp thành (72,04 km², 4.133 người so với 52,51 km², 2.587 người của Phiêng Côn) và là nơi đặt trụ sở (bản En). Tên Phiêng Côn từ nay không còn là tên đơn vị hành chính.
Không phải tên Hán Việt. Theo Wiki Ngôn Ngữ, âm “chiềng” không có chữ Hán Việt; âm “sại” chỉ ứng với vài chữ Hán hiếm gặp (như 㦅, nghĩa “bất an”), không thể là gốc của một địa danh. Từ điển ghi “chiềng” là một từ tiếng Tày nghĩa là “thưa, trình bày” (mục từ chiềng), nhưng nghĩa động từ này không cho biết nghĩa của yếu tố “Chiềng” trong địa danh.
Yếu tố “Chiềng” mở đầu rất nhiều tên xã ở Sơn La — Chiềng Hặc, Chiềng Sung, Chiềng Hoa, Chiềng Mung, Chiềng Khoong… — và mục từ “Chiềng Sại” trên Wiki Ngôn Ngữ chỉ ghi đây là một xã của huyện Bắc Yên. Các nguồn đã tra chưa giải thích nghĩa của “Chiềng” trong địa danh cũng như của “Sại”, nên ở đây ghi nghĩa chưa thống nhất, không đưa ra cách giải nghĩa riêng.
Lịch sử tên: trong danh mục hành chính thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Chiềng Sại là một xã của huyện Yên Châu. Tên này gắn với huyện Bắc Yên từ 13/3/1979. Trùng tên: trong danh mục xã phường sau 1/7/2025, Chiềng Sại là tên duy nhất; dễ nhầm với Chiềng Sung hay Chiềng Hặc cùng tỉnh.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, Chiềng Sại giáp Bắc Yên và Tạ Khoa ở phía bắc, Chiềng Hặc ở phía nam, Kim Bon và Tân Yên ở phía đông, Yên Châu ở phía tây.
Sông Đà chảy qua rìa phía bắc. Bài Wikipedia về sông Đà ghi rằng trong đoạn này sông làm ranh giới giữa các xã Pắc Ngà, Bắc Yên, Kim Bon, Tân Phong (bờ bắc) với Tà Hộc, Tạ Khoa, Chiềng Sại, Tân Yên, Đoàn Kết (bờ nam). Như vậy phía bắc của xã nhìn sang Bắc Yên và Kim Bon qua mặt sông.
Từ bờ sông, địa hình nâng dần lên vùng núi phía nam về phía Chiềng Hặc và Yên Châu. Hai tên bản Suối Ngang, Suối Trắng phản ánh mạng suối nhỏ đổ ra sông Đà. Khí hậu thuộc kiểu nhiệt đới gió mùa vùng núi của vùng Bắc Yên, mùa mưa tập trung từ tháng 5 đến tháng 9.
Lịch sử
Trước năm 1979, Chiềng Sại thuộc huyện Yên Châu. Danh mục hành chính thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trên Wikipedia liệt kê 13 xã của Yên Châu, trong đó có Chiềng Sại và Tạ Khoa. Xã Phiêng Côn không có trong danh mục đó; năm thành lập Phiêng Côn chưa tìm được nguồn xác nhận.
Ngày 13/3/1979, các xã Tạ Khoa, Chiềng Sại và Phiêng Côn được chuyển từ huyện Yên Châu sang huyện Bắc Yên (bài Wikipedia về huyện Bắc Yên kể thêm Mường Khoa trong cùng đợt). Từ đó, hai xã Chiềng Sại và Phiêng Côn là phần cực nam của huyện Bắc Yên trong gần nửa thế kỷ.
Ngày 16/6/2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 1681/NQ-UBTVQH15, sắp xếp toàn bộ xã Phiêng Côn (52,51 km², 2.587 người) và xã Chiềng Sại (72,04 km², 4.133 người) thành xã Chiềng Sại mới. Xã hoạt động từ 1/7/2025, khi cấp huyện chấm dứt hoạt động.
Dân cư và xã hội
Với 6.720 người trong 10 bản, Chiềng Sại là xã nhỏ về dân số; bình quân một bản khoảng 670 người. Huyện Bắc Yên cũ có các dân tộc Mông, Thái, Mường, Kinh, Dao, Khơ Mú và Tày; nguồn đã tra chưa có số liệu dân tộc riêng cho xã.
Do nằm xa trung tâm Bắc Yên cũ (phải qua sông Đà), cư dân Chiềng Sại có quan hệ đi lại với cả hai phía: lên trung tâm Bắc Yên qua cầu Tạ Khoa trên Quốc lộ 37, hoặc sang vùng Yên Châu ở phía tây. Trường học, trạm y tế bố trí ở trung tâm xã và điểm bản.
Kinh tế
Kinh tế xã dựa vào nông – lâm nghiệp: lúa ở các thung suối, ngô và cây trồng trên đất dốc, chăn nuôi gia súc, trồng và bảo vệ rừng. Hướng chung của vùng Bắc Yên cũ là chuyển đất dốc sang cây ăn quả; toàn huyện có 5.868 ha cây ăn quả theo số liệu năm 2020. Vùng ven sông Đà có thêm nguồn lợi thủy sản.
Các nguồn đã tra chưa ghi nhận cơ sở công nghiệp hay làng nghề cụ thể trên địa bàn xã, nên không nêu tên.
Văn hóa
Đời sống văn hóa của Chiềng Sại gắn với các bản nông nghiệp ven sông Đà và chân núi. Chưa có di tích xếp hạng hay lễ hội mang tên riêng của xã trong nguồn đã tra.
Hành chính
Địa chỉ mới: “Bản …, xã Chiềng Sại, tỉnh Sơn La”. Người dân Phiêng Côn cũ nay ghi tên xã Chiềng Sại. Trụ sở xã đặt tại bản En.
Bản đồ Xã Chiềng Sại
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Chiềng Sại được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1681/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Chiềng Sại | Huyện Bắc Yên | Tỉnh Sơn La | toàn bộ |
| Xã Phiêng Côn | Huyện Bắc Yên | Tỉnh Sơn La | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Chiềng Sại mới gồm những xã cũ nào?
Gồm toàn bộ hai xã Phiêng Côn và Chiềng Sại của huyện Bắc Yên cũ, theo Nghị quyết 1681/NQ-UBTVQH15, hoạt động từ 1/7/2025.
Tên Chiềng Sại có nghĩa là gì?
Chiềng Sại không phải tên Hán Việt. Yếu tố “Chiềng” gặp trong nhiều địa danh Sơn La, nhưng nghĩa của tên này chưa có nguồn giải thích thống nhất.
Chiềng Sại trước đây thuộc huyện nào?
Thuộc huyện Yên Châu; từ 13/3/1979 chuyển sang huyện Bắc Yên. Từ 1/7/2025 là xã trực thuộc tỉnh Sơn La.
Trụ sở xã Chiềng Sại ở đâu?
Tại bản En, xã Chiềng Sại, tỉnh Sơn La.
Diện tích và dân số xã Chiềng Sại?
124,55 km² và 6.720 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Cùng Huyện Bắc Yên trước đây
- Xã Bắc Yên 21.825
- Xã Pắc Ngà 13.274
- Xã Tạ Khoa 15.522
- Xã Tà Xùa 11.199
- Xã Xím Vàng 7.596
← Toàn bộ 75 xã, phường của Sơn La Tra tên xã cũ → mới