Xã Chiềng Sung

Tổng quan

Chiềng Sung là một xã của tỉnh Sơn La, nằm ở góc đông bắc vùng Mai Sơn cũ, phía đông lấy sông Đà làm ranh giới. Xã rộng 109,28 km², dân số 14.171 người, mật độ khoảng 130 người/km². Trụ sở xã đặt tại bản Nong Bình.

Lịch sử hành chính của Chiềng Sung khá đặc biệt: xã từng thuộc huyện Mường La, chuyển về Mai Sơn năm 1979, rồi có gần hai mươi năm là thị trấn nông trường trước khi trở lại làm xã năm 1999. Ngày nay, Chiềng Sung là vùng nông nghiệp hàng hóa với ngô ngọt, mía nguyên liệu, cây ăn quả và đang mở rộng cà phê.

Tên gọi và ý nghĩa

Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Chiềng Sung cũ; tên xã Chiềng Chăn không còn là tên đơn vị hành chính. Các nguồn tra được không nêu lý do chọn tên Chiềng Sung thay vì Chiềng Chăn.

Không phải tên Hán Việt. Âm “chiềng” không có chữ Hán Việt. Âm “sung” tuy có nhiều chữ Hán (như 充 — đầy đủ), nhưng ghép với “Chiềng” thì không tạo thành từ Hán Việt; đây là địa danh gốc tiếng Thái ghi theo chữ Quốc ngữ. Nghĩa cụ thể của “Chiềng Sung” chưa có nguồn giải thích thống nhất.

Lịch sử tên: mục từ “Chiềng Sung” trong từ điển Wiki Ngôn Ngữ (theo Wiktionary) vẫn ghi đây là “một thị trấn nông nghiệp thuộc huyện Mai Sơn” — dấu vết của giai đoạn 1980–1999, khi Chiềng Sung là thị trấn nông trường. Trước năm 1979, tên Chiềng Sung gắn với huyện Mường La. Như vậy cùng một tên đã lần lượt chỉ một xã của Mường La, một thị trấn nông trường, một xã của Mai Sơn và nay là xã trực thuộc tỉnh.

Trùng tên: trong danh mục xã phường mới, Chiềng Sung là tên duy nhất. Lưu ý phân biệt với Chiềng Mung và Chiềng Hoa là hai xã láng giềng.

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, Chiềng Sung giáp Mường Bú ở phía bắc, Tà Hộc ở phía nam, Chiềng Mung ở phía tây; phía đông giáp Chiềng Hoa và Pắc Ngà với ranh giới tự nhiên là sông Đà.

Báo Sơn La mô tả địa bàn có diện tích “tương đối bằng phẳng, nguồn nước dồi dào”, thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp tập trung. Xã phân thành hai vùng: các bản vùng thấp chuyên cây hàng hóa (ngô giống, rau màu, dâu tây, cây ăn quả, mía), còn các bản vùng cao hướng tới tre lấy măng, cà phê, chăn nuôi đặc sản, trồng rừng và dược liệu.

Lịch sử

Chiềng Chăn có trong danh sách 17 xã của huyện Mai Sơn sau năm 1945. Chiềng Sung khi đó thuộc huyện Mường La. Theo Wikipedia tiếng Việt:

• 13/3/1979: hai xã Chiềng Sung và Mường Bằng được chuyển từ huyện Mường La sang huyện Mai Sơn.
• 26/2/1980: xã Chiềng Sung chuyển thành thị trấn nông trường Chiềng Sung.
• 20/8/1999: Nghị định 77/1999/NĐ-CP giải thể thị trấn nông trường Chiềng Sung, thành lập lại xã Chiềng Sung với 4.622 ha diện tích tự nhiên và 4.500 nhân khẩu.

Cùng thời, huyện Mai Sơn còn có thị trấn nông trường Tô Hiệu (lập 15/11/1968); Nghị định 77/1999/NĐ-CP giải thể đồng thời cả hai thị trấn nông trường này.

Ngày 16/6/2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 1681/NQ-UBTVQH15, sắp xếp xã Chiềng Chăn và xã Chiềng Sung thành xã Chiềng Sung, hoạt động từ 1/7/2025.

Dân cư và xã hội

Xã có 14.171 người. Wikipedia liệt kê 26 bản, trong đó có những tên Thái (Bó Quỳnh, Búc, Hùn, Sy, Tong Chiêng, Tong Tải) và những tên đặt theo lối Việt như Tân Lập, Yên Bình, Cao Sơn, Quỳnh Nam, Phát Nam. Wikipedia không nêu cơ cấu dân tộc riêng của xã; ở cấp huyện Mai Sơn cũ, người Thái chiếm khoảng 55,6%, người Kinh khoảng 30,5%, người Mông khoảng 7,4% dân số.

Năm 2025, thu nhập bình quân của xã khoảng 45 triệu đồng/người/năm, tỷ lệ hộ nghèo khoảng 6,5%. Xã đặt mục tiêu đạt chuẩn nông thôn mới năm 2030 với thu nhập bình quân 50 triệu đồng/người. Báo địa phương ghi nhận các chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát, thắp sáng đường quê và nhu cầu nhà bán trú cho học sinh ở Chiềng Chăn cũ.

Kinh tế

Nông nghiệp là trụ cột. Theo Báo Sơn La (2026), nhân dân đã chuyển đổi hơn 1.088 ha sang cây ăn quả (chanh leo, thanh long ruột đỏ, xoài, nhãn, bơ) với sự hỗ trợ giống và kỹ thuật của Công ty cổ phần Nông nghiệp Chiềng Sung; duy trì trên 6.000 ha ngô và rau màu; trồng 718 ha mía nguyên liệu theo liên kết với Công ty cổ phần Mía đường Sơn La; liên kết 40 ha thanh long ruột đỏ với HTX Ngọc Hoàng (xã Tà Hộc). Tổng sản lượng nông sản khoảng 17.000 tấn/năm.

Điển hình liên kết là HTX hữu cơ Trung Hiếu ở bản Cang: từ năm 2018 liên kết với 370 hộ trồng trên 300 ha ngô ngọt, mỗi năm thu mua khoảng 5.000 tấn cung cấp cho các nhà máy chế biến ở Hải Phòng. Xã có 1 công ty và 5 HTX hoạt động trong nông nghiệp, chế biến, xây dựng, vận tải.

Cà phê là hướng mới: đến năm 2026 xã có khoảng 45 ha, kế hoạch mở rộng lên khoảng 200 ha ở các bản Nong Sơn, Cang, Sài Lương, Hùn, với sự hỗ trợ kỹ thuật của Công ty cổ phần Chế biến cà phê Sơn La. Ở các bản vùng cao, xã thử nghiệm tre bát độ lấy măng, nuôi lợn sọc dưa, lợn lai rừng, gà đen bản địa.

Văn hóa

Trong các bản Thái, nhà sàn, hát khắp, múa xòe vẫn là sinh hoạt văn hóa quen thuộc; nghệ thuật Xòe Thái được UNESCO ghi danh năm 2021, Sơn La là một trong bốn tỉnh có di sản này. Chưa ghi nhận di tích được xếp hạng riêng trên địa bàn xã trong các nguồn tra được; các di tích lớn của vùng Mai Sơn cũ như Ngã ba Cò Nòi, Tập đoàn cứ điểm Nà Sản nằm ở các xã lân cận.

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: Bản …, xã Chiềng Sung, tỉnh Sơn La; người dân Chiềng Chăn cũ cũng chuyển sang tên xã Chiềng Sung. Trụ sở chính quyền ở bản Nong Bình.

Bản đồ Xã Chiềng Sung

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Chiềng Sung được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1681/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Mai Sơn trước đây

• Xã Chiềng Mai 23.786
• Xã Chiềng Mung 27.797
• Xã Mai Sơn 52.361
• Xã Mường Chanh 11.275
• Xã Phiêng Cằm 14.459
• Xã Phiêng Pằn 24.685
• Xã Tà Hộc 13.692