Mường Chanh là xã của tỉnh Sơn La, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1681/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở hai xã Chiềng Chung và Mường Chanh của huyện Mai Sơn cũ. Diện tích 101,47 km², dân số 11.275 người; nơi có phong trào cách mạng sớm ở Sơn La và là một vùng cà phê lớn của tỉnh.
Tổng quan
Mường Chanh là một xã của tỉnh Sơn La, cách trung tâm tỉnh khoảng 18–20 km về phía tây nam, có tỉnh lộ 117 chạy qua hơn 17 km. Xã rộng 101,47 km², dân số 11.275 người, mật độ khoảng 111 người/km²; trên 98% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, chủ yếu là người Thái. Trụ sở đặt tại bản Cang Mường.
Hai điểm nhận diện của Mường Chanh là truyền thống cách mạng — nơi Tổ thanh niên cứu quốc ra đời từ năm 1943 dưới sự chỉ đạo của Chi bộ Nhà tù Sơn La, được phong danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân — và cây cà phê: với gần 2.900 ha, xã là một trong hai địa phương của tỉnh được chọn thí điểm mô hình cà phê đáp ứng quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR).
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Mường Chanh cũ — xã nhỏ hơn về diện tích (29,04 km² so với 72,43 km² của Chiềng Chung) nhưng là xã mang bề dày lịch sử: tên “Mường Chanh” gắn với khu căn cứ cách mạng đã được xếp hạng di tích. Tên Chiềng Chung không còn là tên xã.
Không phải tên Hán Việt. Âm “mường” không có chữ Hán Việt; đây là từ chung của các ngôn ngữ Tày – Thái chỉ một vùng cư trú gồm trung tâm và các bản phụ thuộc — đơn vị bản – mường truyền thống của người Thái Tây Bắc. Âm “chanh” trong từ điển Hán Việt có chữ 橙, nhưng đó chỉ là trùng âm: trong một tên Thái bắt đầu bằng “Mường” thì không nên chiết tự theo chữ Hán. Trên địa bàn có suối Nặm Chanh, tên suối và tên mường cùng chứa yếu tố “Chanh”; tuy vậy nghĩa của riêng “Chanh” chưa có nguồn giải thích thống nhất.
Lịch sử tên: Mường Chanh đã là tên xã thuộc “Châu Mai Sơn” từ năm 1943, theo Lịch sử Đảng bộ xã được Báo Sơn La dẫn lại, và có trong danh sách 17 xã của huyện Mai Sơn sau năm 1945. Phiếu dữ liệu sắp xếp có chỗ ghi nhầm “Mương Chanh”; cách viết đúng trong nghị quyết là “Mường Chanh”.
Trùng tên: tỉnh Thanh Hóa cũng có xã Mường Chanh (vùng Mường Lát cũ). Khi viết địa chỉ cần ghi kèm tỉnh: “xã Mường Chanh, tỉnh Sơn La”.
Địa lý
Theo Wikipedia và Báo Sơn La, xã giáp phường Chiềng Cơi ở phía bắc, Phiêng Cằm ở phía nam, Chiềng Mai ở phía đông và Muổi Nọi (vùng Thuận Châu cũ) ở phía tây.
Địa hình đồi xen thung lũng, có suối Nặm Chanh và cánh đồng lúa Mường Chanh; báo địa phương mô tả các nương cà phê trải dài trên triền đồi. Bản Cang Mường nằm ở độ cao hơn 500 m, có diện tích rừng thông lớn; rừng thông Ten Hịa rộng trên 350 ha. Báo địa phương còn kể tên các thắng cảnh tự nhiên như mó nước Nàng Bua – Nong Luông, hang Đán Luông, thác Huổi Nam, hồ đập Nong Kheo, đỉnh Pá Hốc.
Mùa mưa có nguy cơ sạt lở: tuyến đường đoạn Mường Chanh – Chiềng Chung từng phải khắc phục sạt lở sau mưa bão, và đường Mường Chanh – Chiềng Ban từng bị tắc nhiều ngày.
Lịch sử
Căn cứ cách mạng
Theo Lịch sử Đảng bộ xã Mường Chanh (Báo Sơn La dẫn), đầu năm 1943 Chi bộ Nhà tù Sơn La bí mật lập tổ chức cách mạng đầu tiên ở Sơn La là “Đoàn thanh niên cứu quốc” (tiếng Thái: Mú nóm chất mương). Sau cuộc vượt ngục của tù chính trị, ông Chu Văn Thịnh được giao tìm địa bàn xây dựng cơ sở và đã chọn xã Mường Chanh thuộc Châu Mai Sơn. Cuối năm 1943, Tổ thanh niên cứu quốc Mường Chanh ra đời với 12 hội viên, vận động dân đòi giảm thuế, bớt phu, bớt ruộng chức. Ngày 19/8/1945, Hội người Thái cứu quốc cùng nhân dân bao vây nhà chánh phìa, buộc nộp ấn tín, tài liệu — một thắng lợi tạo đà cho việc giành chính quyền trong toàn tỉnh.
Năm 1998, Mường Chanh được phong danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Ngày 28/4/2006, Khu căn cứ cách mạng Mường Chanh được UBND tỉnh xếp hạng di tích lịch sử.
Hành chính
Mường Chanh và Chiềng Chung đều có trong danh sách 17 xã của huyện Mai Sơn sau năm 1945. Ngày 16/6/2025, Nghị quyết 1681/NQ-UBTVQH15 sắp xếp xã Chiềng Chung (72,43 km², 6.552 người) và xã Mường Chanh (29,04 km², 4.723 người) thành xã Mường Chanh, hoạt động từ 1/7/2025.
Dân cư và xã hội
Năm 2026 xã có khoảng 2.330 hộ. Báo Sơn La nêu xã có 14 bản sau sáp nhập, trong khi Wikipedia liệt kê 17 bản (Cang Mường, Đen, Hạm, Hỏm Lợi, Ít Hò, Khoa, Mảy, Mé, Nam, Nà Cà, Nặm Bông, Nghịu Ten, Ngòi, Pon Chằm, Ten Hịa, Tường Chung, Xam Ta) — khi cần số chính xác nên đối chiếu quyết định của tỉnh. Người Thái chiếm đại đa số dân số.
Bản Nghịu Ten ở vùng Chiềng Chung cũ có 162 hộ, 803 nhân khẩu; bản Khoa có 206 hộ (số liệu Báo Sơn La). Xã đặt mục tiêu đến năm 2030 thu nhập bình quân 55 triệu đồng/người/năm, hộ nghèo dưới 3%.
Kinh tế
Cà phê là cây chủ lực: toàn xã có khoảng 2.800–2.900 ha ở tất cả các bản, sản lượng quả tươi gần 40.000 tấn mỗi năm. Ở Chiềng Chung cũ, cà phê chè bén rễ từ những năm 1990; bản Khoa hiện có hơn 100 ha cà phê Arabica, bản Nghịu Ten 150 ha với năng suất khoảng 20 tấn/ha. Xã có 2 HTX và 13 cơ sở sơ chế, chế biến; sản phẩm của HTX Ara-Tay Coffee được công nhận OCOP 3 sao. Mường Chanh là một trong hai xã của tỉnh thí điểm mô hình cà phê bền vững đáp ứng EUDR, rà soát vùng trồng và truy xuất nguồn gốc.
Lúa và đặc sản: xã thâm canh gần 300 ha lúa nước. Giống nếp địa phương tan nhe dẻo, thơm là sản phẩm đặc trưng; gạo nếp tan nhe của HTX dịch vụ nông nghiệp Mường Chanh (bản Đen) đạt OCOP 3 sao năm 2025. Xã còn có chi hội nông dân nghề nghiệp nuôi dúi và đàn gia súc trên 5.800 con.
Du lịch mới ở giai đoạn đầu. Tháng 8/2026, xã phối hợp với Trường Đại học Tây Bắc tổ chức hội thảo “Du lịch Mường Chanh – tiềm năng, thực trạng và giải pháp”, định hướng du lịch cộng đồng gắn với di tích căn cứ cách mạng, rừng thông, mùa lúa, mùa cà phê và nghề gốm.
Văn hóa và di tích
Khu căn cứ cách mạng Mường Chanh (di tích cấp tỉnh, 2006) gồm các điểm đồi Đon Thúa, Pom Mệt, khu Huổi Ỏi, rừng Đông Mựt, được Báo Sơn La mô tả là còn giữ tương đối nguyên vẹn.
Người Thái Mường Chanh giữ nhà sàn, nghệ thuật xòe, hát khắp, lễ hội và ẩm thực truyền thống. Đặc biệt, địa phương lưu giữ nghề làm gốm lâu đời của đồng bào Thái, được xã đưa vào định hướng du lịch trải nghiệm ở Noong Ten. Xòe Thái, di sản được UNESCO ghi danh năm 2021, là sinh hoạt văn nghệ quen thuộc trong các dịp hội.
Giao thông
Tỉnh lộ 117 là trục chính, nối Mường Chanh với trung tâm tỉnh. Tuyến tham quan được xã đề xuất kết nối Nhà tù Sơn La – suối nước nóng bản Mòng – Mường Chanh – Phiêng Cằm.
Hành chính
Địa chỉ mới ghi: Bản …, xã Mường Chanh, tỉnh Sơn La; người dân Chiềng Chung cũ cũng ghi xã Mường Chanh. Nên ghi đủ tên tỉnh để tránh nhầm với xã Mường Chanh của Thanh Hóa.
Bản đồ Xã Mường Chanh
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Mường Chanh được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1681/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Chiềng Chung | Huyện Mai Sơn | Tỉnh Sơn La | toàn bộ |
| Xã Mường Chanh | Huyện Mai Sơn | Tỉnh Sơn La | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Mường Chanh mới gồm những xã cũ nào?
Hai xã Chiềng Chung và Mường Chanh của huyện Mai Sơn cũ, theo Nghị quyết 1681/NQ-UBTVQH15, hoạt động từ 1/7/2025.
Tên Mường Chanh có nghĩa là gì?
“Mường” là từ Tày – Thái chỉ vùng cư trú gồm nhiều bản; “Chanh” trùng với tên suối Nặm Chanh trong xã nhưng nghĩa riêng chưa có nguồn giải thích thống nhất. Không phải tên Hán Việt.
Vì sao Mường Chanh được gọi là quê hương cách mạng?
Cuối năm 1943 Tổ thanh niên cứu quốc Mường Chanh ra đời dưới sự chỉ đạo của Chi bộ Nhà tù Sơn La; ngày 19/8/1945 nhân dân giành chính quyền. Xã được phong Anh hùng LLVTND năm 1998, căn cứ được xếp hạng di tích năm 2006.
Mường Chanh nổi tiếng với nông sản gì?
Cà phê (gần 2.900 ha, sản lượng gần 40.000 tấn quả tươi/năm) và gạo nếp tan nhe đạt OCOP 3 sao.
Có xã Mường Chanh nào khác không?
Có. Tỉnh Thanh Hóa cũng có xã Mường Chanh; cần ghi kèm tên tỉnh khi viết địa chỉ.
Diện tích và dân số xã Mường Chanh là bao nhiêu?
Diện tích 101,47 km², dân số 11.275 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Cùng Huyện Mai Sơn trước đây
- Xã Chiềng Mai 23.786
- Xã Chiềng Mung 27.797
- Xã Chiềng Sung 14.171
- Xã Mai Sơn 52.361
- Xã Phiêng Cằm 14.459
- Xã Phiêng Pằn 24.685
- Xã Tà Hộc 13.692
← Toàn bộ 75 xã, phường của Sơn La Tra tên xã cũ → mới