Chiềng Mai là xã của tỉnh Sơn La, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1681/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở năm xã Chiềng Ban, Chiềng Kheo, Chiềng Dong, Chiềng Ve và Chiềng Mai của huyện Mai Sơn cũ. Diện tích 151,85 km², dân số 23.786 người; là một trong những vùng cà phê lớn của tỉnh.
Tổng quan
Chiềng Mai là một xã của tỉnh Sơn La, nằm sát phía nam trung tâm tỉnh. Xã được ghép từ năm xã cũ — số đơn vị hợp thành nhiều nhất trong vùng Mai Sơn cũ — và cả năm đều mang chữ “Chiềng” đứng đầu tên. Diện tích 151,85 km², dân số 23.786 người, mật độ khoảng 157 người/km².
Trụ sở xã đặt tại bản Ban, tức địa bàn xã Chiềng Ban cũ — xã đông dân nhất trong năm xã (8.472 người). Theo Wikipedia tiếng Việt, xã có 40 đơn vị dân cư: tiểu khu Ngã Ba, thôn 2 Hoàng Văn Thụ và 38 bản. Báo Sơn La giới thiệu Chiềng Mai là nơi ba dân tộc Kinh, Thái, Mông cùng sinh sống và là “một trong những vùng trồng cà phê lớn của tỉnh Sơn La”.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Chiềng Mai cũ. Điều đáng chú ý là Chiềng Mai cũ không phải xã lớn nhất trong năm xã — nó là xã nhỏ nhất về diện tích (21,45 km²) — và trụ sở mới lại đặt ở Chiềng Ban. Các nguồn tra được không nêu lý do chọn tên này. Cả năm tên — Chiềng Ban, Chiềng Dong, Chiềng Kheo, Chiềng Mai, Chiềng Ve — đều đã có trong danh sách 17 xã gốc của huyện Mai Sơn sau năm 1945.
Không phải tên Hán Việt. Âm “chiềng” không có chữ Hán Việt tương ứng. Âm “mai” có nhiều chữ Hán (như 梅 — cây mai), nhưng trong một địa danh Thái ghép với “Chiềng” thì không nên gán chữ Hán: đó chỉ là sự trùng âm. Tên này là địa danh gốc tiếng Thái ghi bằng chữ Quốc ngữ; nghĩa của cả tên chưa tìm được nguồn giải thích đáng tin cậy.
Lịch sử tên: từ điển Wiki Ngôn Ngữ có mục “Chiềng mai”, định nghĩa là một xã thuộc huyện Mai Sơn — nghĩa của giai đoạn trước 2025. Các tên Chiềng Ban, Chiềng Dong, Chiềng Kheo, Chiềng Ve không còn là tên xã, nhưng nhiều tên bản như Ban, Vựt Bon, Khiềng, Sươn Mè vẫn giữ dấu vết các xã cũ.
Dễ nhầm: Wikipedia tiếng Việt lưu ý không nhầm xã này với Chiang Mai, thành phố ở Thái Lan cũng được viết tiếng Việt là “Chiềng Mai”. Khi viết địa chỉ nên ghi đủ “xã Chiềng Mai, tỉnh Sơn La”; trong nước, tên này không trùng với xã phường nào ở tỉnh khác, nhưng gần âm với Chiềng Mung ngay bên cạnh.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, Chiềng Mai giáp phường Chiềng Sinh và phường Chiềng Cơi ở phía bắc, Phiêng Cằm và Phiêng Pằn ở phía nam, Chiềng Mung và Mai Sơn ở phía đông, Mường Chanh ở phía tây.
Phía bắc xã liền kề hai phường trung tâm của thành phố Sơn La cũ. Một phần đất phía đông xã thuộc rìa cao nguyên Nà Sản: Báo Sơn La kể Chiềng Mai cũ trong bốn xã có phần cao nguyên này. Phía nam, tuyến đường Chiềng Mai – Phiêng Cằm đang được thi công để nối với vùng cao Phiêng Cằm.
Nguồn nước sinh hoạt đang được đầu tư thêm: tỉnh đã khởi công dự án Nhà máy cấp nước Chiềng Dong.
Lịch sử
Cả năm xã cũ — Chiềng Ban, Chiềng Dong, Chiềng Kheo, Chiềng Mai, Chiềng Ve — đều có trong danh sách 17 xã của huyện Mai Sơn được lập sau năm 1945, khi bỏ cấp châu, phủ. Trong các lần điều chỉnh địa giới sau đó (1977, 1979, 1998, 1999, 2008) của huyện Mai Sơn, Wikipedia không ghi thay đổi nào liên quan đến năm xã này.
Ngày 8/1/2014, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng về thăm xã Chiềng Ban, đến thăm gia đình bà Lò Thị Kiêm ở bản Huổi Khoang và ông Đặng Đình Thị, Bí thư chi bộ bản Hoa Mai. Báo Sơn La ghi lại rằng hai bản này sau đó nhập lại thành bản Mai Khoang; năm 2020, bản Hoa Mai là bản đầu tiên của Chiềng Ban đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu.
Ngày 16/6/2025, Nghị quyết 1681/NQ-UBTVQH15 sắp xếp năm xã Chiềng Ban (33,67 km², 8.472 người), Chiềng Mai (21,45 km², 5.510 người), Chiềng Dong (31,46 km², 3.231 người), Chiềng Ve (38,06 km², 3.284 người) và Chiềng Kheo (27,21 km², 3.289 người) thành xã Chiềng Mai, hoạt động từ 1/7/2025.
Dân cư và xã hội
Ba dân tộc Kinh, Thái, Mông cùng sinh sống. Tỷ trọng dân số lệch nhiều giữa các xã cũ: Chiềng Ban và Chiềng Mai chiếm gần 60% dân số xã mới, còn ba xã Chiềng Dong, Chiềng Kheo, Chiềng Ve mỗi xã chỉ hơn 3.200 người. Năm 2023, Chiềng Ve có 615 hộ ở 5 bản thuộc hai dân tộc Thái và Mông, với tỷ lệ hộ nghèo khoảng 25%; trong khi Chiềng Ban năm 2024 có thu nhập bình quân trên 55 triệu đồng/người và tỷ lệ hộ nghèo 1,97% (số liệu Báo Sơn La).
Danh sách bản của xã cho thấy lớp tên Thái dày đặc — Áng Ưng, Co Sâu, Cơi Quỳnh, Pắng Sẳng, Thộ Pát, Phiêng Quài Tong Chinh — xen với vài tên mới như bản Mai Khoang, nay gồm hai bản cũ Hoa Mai và Huổi Khoang. Trường Mầm non Chiềng Kheo đạt chuẩn quốc gia mức độ 2.
Kinh tế
Cà phê là cây trồng chủ lực. Riêng xã Chiềng Ban cũ năm 2024 có 1.250 ha cà phê và gần 254 ha cây ăn quả (nhãn, cam, xoài, bơ, mắc ca, thanh long); bản Củ có 167 ha cà phê với sản lượng trên 2.500 tấn mỗi năm; HTX Phiêng Quài (thành lập 2016) trồng gần 60 ha cà phê xen nhãn, mắc ca, mận hậu. Chiềng Ve cũ năm 2023 canh tác hơn 540 ha cà phê và gần 300 ha cây ăn quả. Mô hình phổ biến được báo chí nêu là trồng xen cây có múi, nhãn, mắc ca trong vườn cà phê; một hộ ở bản Củ trồng xen hơn 4.000 cây cam, bưởi với 2 ha cà phê.
Trong Ngày hội Văn hóa các dân tộc tháng 10/2026, 31 doanh nghiệp, hợp tác xã trong và ngoài xã tham gia trưng bày cà phê đặc trưng và vật tư nông nghiệp, cùng 13 gian hàng sản phẩm OCOP, thực phẩm chế biến, đồ thủ công của các bản.
Văn hóa
Ngày 24–25/10/2026, tại sân bóng bản Mai Khoang, xã tổ chức Ngày hội Văn hóa các dân tộc năm 2026, gồm văn nghệ, thể thao, trình diễn trang phục dân tộc, trưng bày cà phê và thi mâm cỗ. Phần thi ẩm thực có 13 đội của các thôn, bản, giới thiệu xôi ngũ sắc, thịt hun khói, cá suối nướng, măng đắng và các món chế biến từ nông sản địa phương.
Người Thái ở Chiềng Mai giữ nhà sàn, áo cóm, hát khắp, múa xòe — Xòe Thái được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại năm 2021. Báo Sơn La ghi bà Lò Thị Kiêm dùng tấm vải lụa được tặng năm 2014 để may chiếc áo cóm — trang phục truyền thống của phụ nữ Thái.
Giao thông
Xã liền kề phường Chiềng Sinh, nơi theo Wikipedia có ngã ba Mai Sơn — điểm đầu quốc lộ 4G tách khỏi quốc lộ 6. Tuyến đường Mường Chanh – Chiềng Ban nối sang phía tây; tuyến Chiềng Mai – Phiêng Cằm đang thi công, mở lối về vùng cao phía nam.
Hành chính
Địa chỉ mới ghi: Bản …, xã Chiềng Mai, tỉnh Sơn La. Người dân các xã cũ Chiềng Ban, Chiềng Dong, Chiềng Kheo, Chiềng Ve đều chuyển sang tên xã Chiềng Mai; trụ sở chính quyền ở bản Ban.
Bản đồ Xã Chiềng Mai
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Chiềng Mai được lập từ 5 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1681/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Chiềng Ban | Huyện Mai Sơn | Tỉnh Sơn La | toàn bộ |
| Xã Chiềng Kheo | Huyện Mai Sơn | Tỉnh Sơn La | toàn bộ |
| Xã Chiềng Dong | Huyện Mai Sơn | Tỉnh Sơn La | toàn bộ |
| Xã Chiềng Ve | Huyện Mai Sơn | Tỉnh Sơn La | toàn bộ |
| Xã Chiềng Mai | Huyện Mai Sơn | Tỉnh Sơn La | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Chiềng Mai mới gồm những xã cũ nào?
Năm xã Chiềng Ban, Chiềng Kheo, Chiềng Dong, Chiềng Ve và Chiềng Mai của huyện Mai Sơn cũ, theo Nghị quyết 1681/NQ-UBTVQH15, hoạt động từ 1/7/2025.
Tên Chiềng Mai có nghĩa là gì?
Là địa danh gốc tiếng Thái, kế thừa xã Chiềng Mai cũ; không phải tên Hán Việt. Nghĩa của tên chưa có nguồn giải thích thống nhất.
Xã Chiềng Mai có liên quan đến Chiang Mai ở Thái Lan không?
Không. Đây là xã của tỉnh Sơn La; Chiang Mai là thành phố ở Thái Lan, chỉ trùng cách viết tiếng Việt “Chiềng Mai”.
Trụ sở xã Chiềng Mai ở đâu?
Tại bản Ban, thuộc địa bàn xã Chiềng Ban cũ.
Diện tích và dân số xã Chiềng Mai là bao nhiêu?
Diện tích 151,85 km², dân số 23.786 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Cùng Huyện Mai Sơn trước đây
- Xã Chiềng Mung 27.797
- Xã Chiềng Sung 14.171
- Xã Mai Sơn 52.361
- Xã Mường Chanh 11.275
- Xã Phiêng Cằm 14.459
- Xã Phiêng Pằn 24.685
- Xã Tà Hộc 13.692
← Toàn bộ 75 xã, phường của Sơn La Tra tên xã cũ → mới