Xã Cần Đước

Tổng quan

Xã Cần Đước nằm bên bờ bắc sông Vàm Cỏ — dòng sông chung của Vàm Cỏ Đông và Vàm Cỏ Tây trước khi ra cửa Soài Rạp — đối diện vùng Gò Công bên kia sông. Xã là trung tâm của huyện Cần Đước cũ — gồm thị trấn huyện lỵ và ba xã Phước Tuy, Tân Ân, Tân Chánh — nay thuộc tỉnh Tây Ninh, giáp tỉnh Đồng Tháp qua sông.

Xã rộng 48,56 km², dân số 50.473 người, mật độ khoảng 1.039 người/km² — đông dân nhất trong sáu xã kế thừa huyện Cần Đước. Theo Wikipedia, ngày 13/3/2026 UBND tỉnh Tây Ninh công nhận đô thị Cần Đước sau chuyển tiếp là đô thị loại III.

Các xã cùng gốc huyện Cần Đước: Rạch Kiến, Long Cang, Mỹ Lệ, Tân Lân, Long Hựu.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên từ đâu ra: xã mới giữ tên thị trấn Cần Đước — vốn là tên huyện. Theo Wikipedia, năm 1867 Cần Đước là huyện thuộc phủ Phước Lộc, tỉnh Gia Định; năm 1928 người Pháp lập quận Cần Đước thuộc tỉnh Tân An. Thời Việt Nam Cộng hòa, quận từng đổi tên thành Cần Đức rồi lấy lại tên cũ; bài Wikipedia về huyện Cần Đước ghi mốc 7/2/1963 và 17/11/1965, còn bài về Cần Giuộc ghi việc đổi tên từ cuối năm 1956, nên mốc thời gian chưa thống nhất.

Về nghĩa: tra từ điển chữ Hán – Nôm wiki.ngonngu.com, âm đước không có chữ Hán Việt; trong tiếng Việt, đước là tên loài cây rừng ngập mặn quen thuộc ở vùng cửa sông Nam Bộ. Âm cần có chữ Hán (như 勤), nhưng ghép với “đước” không thành từ Hán Việt. Cần Đước vì vậy là tên thuần Việt; cũng như với Cần Giuộc bên cạnh, các nguồn đã tra chưa giải thích nghĩa của chữ “Cần” trong tên này, nên không nêu cách giải thích dân gian chưa kiểm được.

Tên ba xã cũ còn trong ký ức địa phương: Phước Tuy, Tân Ân, Tân Chánh (Tân 新 là mới; Ân 恩 là ơn; Chánh là cách đọc Nam Bộ của 正).

Trùng tên: “Cần Đước” là tên duy nhất cả nước.

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp Tân Lân ở phía đông; Vàm Cỏ ở phía tây bắc (qua sông Vàm Cỏ Đông); Thuận Mỹ ở phía tây nam (qua sông Vàm Cỏ); phía nam là các phường Bình Xuân và Sơn Qui của tỉnh Đồng Tháp (qua sông Vàm Cỏ); phía bắc giáp Mỹ Lệ.

Huyện Cần Đước cũ là một trong hai huyện nằm cuối sông Vàm Cỏ của tỉnh Long An, địa hình nghiêng về biển, cao trung bình 0,6–0,8 m, có nơi chỉ 0,3–0,5 m. Mùa khô, triều đưa nước mặn từ cửa Soài Rạp theo sông Vàm Cỏ và sông Rạch Cát vào sâu nội đồng. Đất có sáu nhóm, trong đó đất phèn và đất nhiễm mặn chiếm phần lớn. Nước ngầm nằm sâu 140–300 m, nhiều sắt; Wikipedia ghi Phước Tuy là một trong năm xã không có nguồn nước ngầm. Khí hậu nóng ẩm, nhiệt độ trung bình khoảng 27 °C, mưa khoảng 1.600 mm/năm, giữa mùa mưa có đợt hạn ngắn dân gian gọi là “hạn Bà Chằng”.

Lịch sử

Năm 1698 vùng này thuộc huyện Tân Bình, phủ Gia Định; năm 1832 thuộc huyện Phước Lộc, phủ Tân An, tỉnh Gia Định. Thời Pháp, Cần Đước lần lượt là huyện của phủ Phước Lộc (1867), thuộc tỉnh Chợ Lớn (từ 1871), rồi thành quận thuộc tỉnh Tân An (1928). Ngày 24/4/1957, quận Cần Đước thuộc tỉnh Long An, gồm ba tổng Lộc Thành Thượng, Lộc Thành Trung, Lộc Thành Hạ.

Sau năm 1975 huyện có 15 xã. Quyết định 128-CP ngày 24/3/1979 lập thị trấn Cần Đước từ ấp 8, khu 5, khu 6, khu 7 của xã Tân Ân cùng ấp 8 của Phước Đông và ấp 1 của Tân Lân. Năm 2015, thị trấn mở rộng (gồm cả một phần Tân Lân, Phước Đông, Tân Ân, Phước Tuy) được công nhận đô thị loại IV.

Nghị quyết 1682/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 (khoản 43 Điều 1) hợp thị trấn Cần Đước với Phước Tuy, Tân Ân, Tân Chánh thành xã Cần Đước của tỉnh Tây Ninh. Theo Wikipedia, tháng 6/2026 xã gộp 31 ấp còn 16 ấp: 1 đến 11, Đình, Đông Nhì, Đông Trung, Hòa Quới, Lăng.

Dân cư và xã hội

Với 50.473 người, xã chiếm khoảng hơn một phần tư dân số huyện Cần Đước cũ (187.359 người năm 2019). Khu thị trấn cũ có chợ, trường, bệnh viện tuyến huyện; vùng Phước Tuy, Tân Chánh ở ven sông còn mang dáng nông thôn. Wikipedia ghi Phước Tuy thuộc nhóm xã vùng sâu còn nhiều khó khăn của huyện cũ.

Wikipedia nhắc đại tá, bác sĩ quân y Hồ Văn Huê (1917–1976) là người của xã. Đời sống văn hóa – tín ngưỡng theo nếp Nam Bộ với đình làng, chùa, nhà thờ.

Kinh tế

Theo phân vùng sản xuất của huyện cũ, thị trấn Cần Đước, Tân Ân, Tân Chánh, Phước Tuy thuộc “vùng hạ” — phát triển thủy sản, chủ yếu tôm và cá; đất cũng trồng được lúa, rau màu, lát, dưa hấu. Khu trung tâm là đầu mối thương mại, dịch vụ của cả vùng Cần Đước. Wikipedia ghi một số khu đô thị mới đã hình thành trên địa bàn huyện cũ, như khu đô thị Cầu Cảng – Phước Đông, Eco Garden Cần Đước.

Nghề đóng ghe được Wikipedia nhắc ở Tân Chánh (cùng Long Hựu); thợ đóng ghe Cần Đước từng được mời sang Hàn Quốc làm chuyên gia đóng tàu gỗ nhỏ.

Văn hóa

Cần Đước được xem là một trong những cái nôi của đờn ca tài tử. Thành ngữ “Đờn nhứt xứ, võ vô địch” xưa dùng để xưng tụng người Cần Đước hào hoa và nghĩa hiệp. Đặc sản của huyện cũ, theo Wikipedia, là cơm gạo Nàng thơm ăn với cá bống kèo kho tộ và rượu Gò Đen.

Hai di tích tiêu biểu của huyện cũ — Nhà Trăm Cột và Đồn Rạch Cát — đều ở xã Long Hựu bên cạnh. Theo Wikipedia, đình Vạn Phước của huyện cũ thờ linh vị ông Nguyễn Quang Đại — nhạc quan triều Nguyễn được xem là người chỉnh lý, truyền dạy các bài bản tổ của nhạc lễ, nhạc tài tử ở Cần Đước.

Giao thông

Quốc lộ 50 từ Chợ Lớn qua Cần Giuộc về Cần Đước rồi vượt sông Vàm Cỏ sang Gò Công. Tỉnh lộ 826 nối Bình Chánh qua Rạch Kiến về Tân Lân gặp Quốc lộ 50. Huyện cũ có các bến phà Cầu Nổi, Bà Nhờ, Xã Bảy, Long Sơn trên mạng sông rạch.

Hành chính

Địa chỉ mới: “…, ấp …, xã Cần Đước, tỉnh Tây Ninh”. Cư dân thị trấn cũ đổi “thị trấn Cần Đước, huyện Cần Đước, tỉnh Long An” thành “xã Cần Đước, tỉnh Tây Ninh”. Thủ tục làm tại trung tâm phục vụ hành chính công của xã.

Bản đồ Xã Cần Đước

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Cần Đước được lập từ 4 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1682/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Cần Đước trước đây

• Xã Long Cang 32.686
• Xã Long Hựu 29.057
• Xã Mỹ Lệ 36.969
• Xã Rạch Kiến 38.795
• Xã Tân Lân 29.984