Xã Tân Tập

Tổng quan

Điểm cực đông của tỉnh Tây Ninh mới không nằm ở biên giới hay vùng núi Bà Đen, mà ở bờ sông Soài Rạp: đó là xã Tân Tập, góc đông nam của huyện Cần Giuộc cũ, nơi sông Cần Giuộc gặp Soài Rạp để ra biển. Xã gồm ba xã cũ Tân Tập, Đông Thạnh và Phước Vĩnh Đông.

Xã rộng 60,22 km², dân số 44.767 người, mật độ khoảng 743 người/km². Trên đất xã có di chỉ khảo cổ Rạch Núi, di tích quốc gia với tầng văn hóa khoảng 3.000–3.500 năm tuổi — bằng chứng cư trú sớm nhất được biết đến của vùng Cần Giuộc.

Các xã cùng gốc huyện Cần Giuộc: Cần Giuộc, Phước Lý, Mỹ Lộc, Phước Vĩnh Tây.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên từ đâu ra: xã mới giữ tên xã Tân Tập cũ. Tân Tập là một trong tám làng của tổng Phước Điền Hạ, quận Cần Giuộc, trong danh mục năm 1939 — cùng tổng với Đông Thạnh và Phước Vĩnh Đông. Như vậy cả ba đơn vị hợp thành vốn là ba làng láng giềng của một tổng.

Phân tích Hán Việt: Tân là 新 — mới. Âm Tập có nhiều chữ: 集 (tụ họp, nhóm lại; cũng là chợ phiên), 習 (học tập)… Với địa danh khẩn hoang, cách hiểu gần nghĩa nhất là 集 — “Tân Tập” là “nơi mới tụ họp”, gợi cảnh lưu dân quần tụ lập làng. Tuy nhiên chưa có tài liệu xác nhận chữ gốc, nên đây là cách hiểu theo nghĩa chữ.

Tên hai xã cũ: Đông Thạnh (Đông 東 là phía đông, Thạnh là cách đọc Nam Bộ của 盛 — thịnh) và Phước Vĩnh Đông (phúc lâu bền, phía đông — cặp với Phước Vĩnh Tây bên cạnh).

Trùng tên: “Tân Tập” là tên duy nhất cả nước.

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp xã An Thới Đông (Thành phố Hồ Chí Minh) ở phía đông, ranh giới là sông Soài Rạp; phía tây giáp Phước Vĩnh Tây; phía nam giáp Tân Lân và Long Hựu, ranh giới là sông Cần Giuộc; phía bắc giáp xã Cần Giuộc và xã Hiệp Phước của Thành phố Hồ Chí Minh.

Ba xã cũ đều thuộc vùng hạ Cần Giuộc: cao độ 0,5–0,8 m, có chỗ chỉ 0,2–0,4 m ở lòng sông cổ; sông rạch dày, chịu bán nhật triều biên độ lớn. Đất mặn – phèn chiếm ưu thế, nước sông nhiễm mặn mùa khô. Theo mô tả huyện, chế độ triều ở đây thuận cho đào ao đầm nuôi thủy sản, cấp và thoát nước tự chảy, nhưng khi triều cường gặp mưa lớn thì đê bao dễ bị vỡ.

Lịch sử

Di chỉ Rạch Núi

Di chỉ khảo cổ Rạch Núi ở ấp Tây (thuộc xã Đông Thạnh cũ) có niên đại khoảng 3.000–3.500 năm. Di chỉ được khai quật năm 1978, đầu năm 2003 và năm 2012; hiện vật gồm công cụ đá không vai, công cụ bằng xương, sừng, cùng tầng văn hóa dày chứa xương động vật, vỏ sò ốc, than tro. Các nhà khảo cổ đề xuất khái niệm “văn hóa Rạch Núi” thuộc truyền thống văn hóa Đông Nam Bộ thời đá mới – đồng, có nhiều điểm tương đồng với di chỉ An Sơn ở Đức Hòa. Di tích được xếp hạng quốc gia ngày 11/6/1999.

Làng xã

Thời Pháp, Tân Tập, Đông Thạnh, Phước Vĩnh Đông thuộc tổng Phước Điền Hạ, quận Cần Giuộc, tỉnh Chợ Lớn; từ 1956 thuộc tỉnh Long An. Trong kháng chiến chống Mỹ, khu vực Cầu Tre ở ấp Thạnh Trung (Phước Vĩnh Đông) ghi dấu một chiến công cuối tháng 10 âm lịch năm 1967, nay là di tích lịch sử của huyện.

Nghị quyết 1682/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 (khoản 49 Điều 1) hợp Đông Thạnh, Phước Vĩnh Đông và Tân Tập thành xã Tân Tập của tỉnh Tây Ninh. Xã có 17 ấp, gồm Bắc, Đông An, Đông Bình, Nam, Tân Chánh, Tân Đại, Tân Đông, Tân Hòa, Tân Quang 1, Tân Quang 2, Tân Quí, Tân Thành, Tây, Thạnh Trung, Trung, Vĩnh Hòa, Vĩnh Thạnh.

Dân cư và xã hội

Dân số 44.767 người. Dân cư bám theo các tuyến đường, bờ sông; ven Soài Rạp và sông Cần Giuộc là các xóm làm nghề sông nước. Wikipedia ghi hai người gốc xã: ông Phạm Văn Tài (1938–2016), nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Long An, và Trung tướng Trương Hòa Bình (sinh 1955), nguyên Phó Thủ tướng thường trực.

Như các xã vùng hạ khác, nước sạch là bài toán lâu năm: nước ngầm ít, sâu và nhiễm muối, sắt; nước sông mặn mùa khô.

Kinh tế

Nông – ngư nghiệp vùng hạ là nền tảng: lúa thơm, lúa đặc sản trên đất mặn – phèn, nuôi tôm sú, cua, cá nước lợ. Huyện cũ ghi nghề chằm lá là nghề truyền thống đông người làm nhất, tập trung ở vùng hạ, đặc biệt Phước Vĩnh Đông; nghề đóng ghe, đánh bắt cá cũng chủ yếu ở các xã vùng hạ.

Wikipedia mô tả huyện Cần Giuộc cũ là cửa ngõ nối Biển Đông qua cửa sông Soài Rạp với các tỉnh phía Nam; Tân Tập là xã nằm trực tiếp trên bờ sông này. Số liệu kinh tế riêng cho xã mới chưa được công bố trong các nguồn đã tra.

Văn hóa

Di chỉ khảo cổ Rạch Núi là di sản quan trọng nhất, di tích cấp quốc gia; bài Wikipedia về huyện cũ còn nhắc di tích khảo cổ “Chùa Núi” ở Đông Thạnh với dấu vết cư trú 2.000–3.000 năm trước. Khu vực Cầu Tre ở ấp Thạnh Trung là di tích lịch sử kháng chiến.

Tín ngưỡng dân gian vùng hạ Cần Giuộc phong phú: lễ Cầu An ở đình, cúng Bà Chúa Xứ, Bà Ngũ Hành có hát bóng rỗi, múa mâm vàng; lễ Tống phong, cúng Thổ Thần cũng có trong danh mục lễ hội của huyện. Đặc sản vùng nước lợ gồm mắm còng, cua lột, tôm sú.

Giao thông

Đường thủy là thế mạnh: sông Soài Rạp ở phía đông, sông Cần Giuộc ở phía nam nối vào. Đường bộ nối về trung tâm Cần Giuộc và Quốc lộ 50 ở phía bắc.

Hành chính

Địa chỉ mới: “…, ấp …, xã Tân Tập, tỉnh Tây Ninh”. Cư dân Đông Thạnh, Phước Vĩnh Đông cũ đổi tên xã sang Tân Tập. Thủ tục làm tại trung tâm phục vụ hành chính công của xã.

Bản đồ Xã Tân Tập

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Tân Tập được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1682/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Cần Giuộc trước đây

• Xã Cần Giuộc 77.704
• Xã Mỹ Lộc 40.199
• Xã Phước Lý 42.840
• Xã Phước Vĩnh Tây 28.127