Đại Phúc là xã thuộc tỉnh Thái Nguyên bao quanh phần lớn hồ Núi Cốc, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1683/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở thị trấn Hùng Sơn, xã Tân Thái (huyện Đại Từ cũ), các xã Phúc Xuân, Phúc Trìu (thành phố Thái Nguyên cũ) và xã Phúc Tân (thành phố Phổ Yên cũ). Diện tích 107,47 km², dân số 39.220 người.
Tổng quan
Xã Đại Phúc của tỉnh Thái Nguyên được ghép từ đất của ba đơn vị cấp huyện cũ: thị trấn Hùng Sơn và xã Tân Thái của huyện Đại Từ, hai xã Phúc Xuân và Phúc Trìu của thành phố Thái Nguyên, xã Phúc Tân của thành phố Phổ Yên. Điểm chung của cả năm là hồ Núi Cốc: theo Wikipedia, mặt hồ khoảng 2.490 ha thuộc địa giới xã. Trụ sở đặt tại trụ sở xã Phúc Xuân cũ.
Xã rộng 107,47 km², dân số 39.220 người — lớn nhất và đông dân nhất trong các xã quanh hồ — mật độ khoảng 365 người/km². Đại Phúc chứa huyện lỵ cũ của Đại Từ (thị trấn Hùng Sơn), khu du lịch quốc gia hồ Núi Cốc và một phần vùng chè chỉ dẫn địa lý Tân Cương. Theo định hướng, đây là cực tăng trưởng về du lịch, thương mại, dịch vụ (sân golf, nghỉ dưỡng) của tỉnh.
Tên gọi và ý nghĩa
Một tên ghép có chủ ý. Theo Wikipedia tiếng Việt, tên Đại Phúc được đặt theo chữ đầu chung của ba xã lớn hợp thành — Phúc Xuân, Phúc Trìu, Phúc Tân — thêm chữ Đại; tên mang ý nghĩa "phúc lớn", thể hiện mong muốn về một vùng đất thịnh vượng. Hai tên Hùng Sơn và Tân Thái, cùng tên Đại Từ của thị trấn huyện lỵ cũ, không được dùng; tên Đại Từ chuyển sang xã Đại Từ ở bờ tây hồ.
Hán Việt. 大 (đại) là lớn; 福 (phúc) là điều may, phúc lành — chữ thường gặp trong câu chúc "ngũ phúc lâm môn". Đại Phúc là "phúc lớn". Wikipedia tiếng Trung ghi các xã cũ là 福春 (Phúc Xuân: phúc và mùa xuân), 福抽 (Phúc Trìu — chữ trìu ở đây là chuyển âm), 福新 (Phúc Tân: phúc mới), 新泰 (Tân Thái) và 雄山 (Hùng Sơn: núi hùng vĩ); đây là cách ghi của người biên soạn.
Lịch sử các tên. Phúc Tân là tên mới năm 1983, ghép từ Phúc Thọ (xã Đại Từ bị ngập phần lớn khi làm hồ) với các xóm của Phúc Thuận và Phúc Trìu. Thị trấn Đại Từ lập năm 1958, đến 2013 mới mang tên Hùng Sơn khi nhập với xã Hùng Sơn.
Trùng tên. Cả nước chỉ có một xã Đại Phúc sau 2025.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp An Khánh, Quyết Thắng và Tân Cương ở phía đông; La Bằng ở phía tây và qua mặt hồ Núi Cốc giáp Đại Từ, Vạn Phú; Quân Chu và phường Phúc Thuận ở phía nam; Phú Lạc và An Khánh ở phía bắc.
Hồ Núi Cốc là hồ nhân tạo trên sông Công: đập khởi công đầu năm 1972, bị đình hoãn do chiến dịch ném bom Linebacker I, tái khởi động đầu 1973; trận lũ tháng 10/1978 (3.000 m³/giây) làm vỡ hai vai đập; phần đầu mối xong năm 1979, toàn bộ năm 1982. Công trình gồm một đập chính dài 480 m và bảy đập phụ; mặt nước trung bình 25 km², độ sâu tới 46 m, dung tích khoảng 175 triệu m³, tưới cho khoảng 12.000 ha lúa phía nam tỉnh và cấp nước cho khu đô thị, khu công nghiệp. Mặt hồ có hơn 89 đảo lớn nhỏ. Ngoài hồ chính, xã có các hồ nhỏ Cây Si, Cây Vỉ, Thanh Phong, Thủy Bà, Soi Mít, Đồi Chè.
Lịch sử
- 1958 — tách một phần xã Hùng Sơn lập thị trấn Đại Từ, huyện lỵ huyện Đại Từ.
- 1974 — khi xây hồ, phần lớn đất xã Phúc Thọ (Đại Từ) chìm trong lòng hồ.
- 1/10/1983 — lập xã Phúc Tân từ xã Phúc Thọ, các xóm Tân Thắng, Đồng Đẳng (xã Phúc Thuận, Phổ Yên) và xóm Yên Ninh (xã Phúc Trìu, Đồng Hỷ), giao huyện Đồng Hỷ quản lý.
- 2/4/1985 — Phúc Xuân, Phúc Trìu chuyển từ Đồng Hỷ về thành phố Thái Nguyên; Phúc Tân chuyển về huyện Phổ Yên.
- 13/12/2013 — nhập xã Hùng Sơn vào thị trấn Đại Từ, lập thị trấn Hùng Sơn; năm 2019 được công nhận đô thị loại IV.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1683/NQ-UBTVQH15 nhập thị trấn Hùng Sơn, các xã Phúc Xuân, Phúc Trìu, Tân Thái, Phúc Tân thành xã Đại Phúc, hoạt động từ 1/7/2025.
Hùng Sơn còn là nơi gắn với ngày Thương binh – Liệt sĩ: ngày 27/7/1947, tại một ngôi chùa ở đây, khoảng 300 cán bộ, bộ đội và đại diện nhân dân họp mặt nghe công bố thư của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ghi nhận sự ra đời của ngày 27/7.
Dân cư – xã hội
Dân số 39.220 người. Theo số liệu trước 2024, người dân tộc thiểu số chiếm 14,9% ở Hùng Sơn, 18,6% ở Phúc Xuân, 15,2% ở Phúc Trìu, 19,5% ở Phúc Tân, 12,6% ở Tân Thái. Năm 2025 xã có 57 xóm, tổ dân phố (trong đó có các tổ phố chợ Đại Từ cũ như Chợ 1, Chợ 2, Sơn Tập, Đình, Cầu Thông); năm 2026 gom còn 26 xóm, 18 xóm thuộc vùng dân tộc thiểu số.
Kinh tế
Du lịch. Năm 2011, Thủ tướng Chính phủ công bố quy hoạch vùng du lịch quốc gia hồ Núi Cốc, quy mô gần 200 km², với các khu du lịch thể thao, sân golf, sinh thái nghỉ dưỡng, du thuyền và bến đỗ. Khu du lịch hồ Núi Cốc đã đón khách lâu năm với du thuyền thăm đảo, "huyền thoại cung" kể chuyện chàng Cốc – nàng Công, công viên nước, vườn thú.
Chè. Chỉ dẫn địa lý "Tân Cương" cho chè (đăng ký tháng 10/2007) theo Wikipedia bao gồm cả xã Tân Cương và xã Đại Phúc ngày nay; vùng chè hai xã nằm ở phía đông dãy Tam Đảo, ven sông Công và hồ Núi Cốc. Thủy sản nuôi trên hồ và nông nghiệp lúa, cây ăn quả bổ sung cho kinh tế dịch vụ.
Văn hóa – di tích
- Di tích nơi kỷ niệm ngày Thương binh – Liệt sĩ 27/7 (Hùng Sơn cũ) — di tích lịch sử cấp quốc gia (1997), khuôn viên khoảng 3.000 m², có nhà lưu niệm và tấm bia đá vân mây trắng hình trụ cao hơn 3 m, nặng gần 7 tấn.
- Hồ Núi Cốc và truyền thuyết chàng Cốc – nàng Công, được nhạc sĩ Phó Đức Phương đưa vào bài "Huyền thoại hồ Núi Cốc"; trên hồ có đảo đền thờ bà Chúa Thượng Ngàn và đảo núi Cái.
Hồ Núi Cốc được nhắc đến nhiều trong các năm du lịch quốc gia 2007 và 2008 tổ chức ở Thái Nguyên.
Giao thông
Quốc lộ 37 chạy qua khu Hùng Sơn cũ; các đường tỉnh 267 và 270, đường nội thị thành phố Thái Nguyên cũ và đường quy hoạch ven hồ Núi Cốc nối các vùng của xã. Từ trung tâm tỉnh (phường Phan Đình Phùng) tới hồ khoảng 16 km về phía tây, đi qua vùng chè Tân Cương.
Hành chính
Địa chỉ từ 1/7/2025: xóm …, xã Đại Phúc, tỉnh Thái Nguyên. Người dân thị trấn Hùng Sơn, các xã Tân Thái, Phúc Xuân, Phúc Trìu, Phúc Tân cũ làm thủ tục tại UBND xã Đại Phúc, đặt ở trụ sở xã Phúc Xuân cũ.
Bản đồ Xã Đại Phúc
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Đại Phúc được lập từ 5 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1683/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Phúc Trìu | Thành phố Thái Nguyên | Tỉnh Thái Nguyên | toàn bộ |
| Xã Phúc Xuân | Thành phố Thái Nguyên | Tỉnh Thái Nguyên | toàn bộ |
| Xã Phúc Tân | Thành phố Phổ Yên | Tỉnh Thái Nguyên | toàn bộ |
| Xã Tân Thái | Huyện Đại Từ | Tỉnh Thái Nguyên | toàn bộ |
| Thị trấn Hùng Sơn | Huyện Đại Từ | Tỉnh Thái Nguyên | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Đại Phúc gồm những đơn vị cũ nào?
Thị trấn Hùng Sơn và xã Tân Thái (huyện Đại Từ), xã Phúc Xuân, Phúc Trìu (thành phố Thái Nguyên) và xã Phúc Tân (thành phố Phổ Yên).
Tên Đại Phúc có nghĩa là gì?
Đại (大) là lớn, phúc (福) là phúc lành: phúc lớn. Tên ghép chữ Phúc chung của ba xã Phúc Xuân, Phúc Trìu, Phúc Tân.
Hồ Núi Cốc thuộc xã nào?
Theo Wikipedia, hồ nằm trong xã Đại Phúc; bờ tây giáp các xã Đại Từ và Vạn Phú.
Di tích ngày Thương binh – Liệt sĩ 27/7 ở đâu?
Ở khu thị trấn Hùng Sơn cũ (huyện Đại Từ), nay thuộc xã Đại Phúc; di tích lịch sử cấp quốc gia từ năm 1997.
Diện tích, dân số xã Đại Phúc?
107,47 km², 39.220 người theo số liệu sắp xếp năm 2025.
Cùng Thành phố Thái Nguyên, Thành phố Phổ Yên, Huyện Đại Từ trước đây
- Phường Gia Sàng 44.094
- Phường Linh Sơn 46.733
- Phường Phan Đình Phùng 111.482
- Phường Phổ Yên 49.162
- Phường Phúc Thuận 29.051
- Phường Quan Triều 42.292
- Phường Quyết Thắng 29.933
- Phường Tích Lương 55.278
- Phường Trung Thành 37.075
- Phường Vạn Xuân 61.610
- Xã An Khánh 20.104
- Xã Đại Từ 27.021
- Xã Đức Lương 13.181
- Xã La Bằng 18.237
- Xã Phú Lạc 21.105
- Xã Phú Thịnh 21.333
- Xã Phú Xuyên 23.053
- Xã Quân Chu 13.096
- Xã Tân Cương 25.525
- Xã Thành Công 28.281
- Xã Vạn Phú 22.062
← Toàn bộ 92 xã, phường của Thái Nguyên Tra tên xã cũ → mới