Quang Bình là xã thuộc tỉnh Tuyên Quang, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1684/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở thị trấn Yên Bình (huyện lỵ huyện Quang Bình cũ) và xã Tân Nam. Xã rộng 130,14 km², dân số 10.635 người, là trung tâm vùng phía tây nam tỉnh Hà Giang cũ trên trục quốc lộ 279.
Tổng quan
Quang Bình là xã thuộc tỉnh Tuyên Quang, hình thành từ thị trấn Yên Bình – huyện lỵ của huyện Quang Bình từ năm 2010 – và xã Tân Nam. Khi cấp huyện chấm dứt ngày 1/7/2025, tên huyện Quang Bình được dùng cho xã này.
Xã rộng 130,14 km², dân số 10.635 người, mật độ khoảng 82 người/km². Trụ sở UBND xã đặt tại Tổ 3, đường Trần Phú. Theo Wikipedia, huyện Quang Bình cũ là đầu mối giao thông phía tây nam tỉnh Hà Giang, giao thương với Lào Cai và Yên Bái; khu trung tâm Yên Bình là nơi buôn bán, sản xuất tiểu thủ công nghiệp sôi động nhất huyện.
Tên gọi và ý nghĩa
Tên từ đâu ra. Hai đơn vị hợp thành là Yên Bình và Tân Nam, không đơn vị nào mang tên Quang Bình. Xã nhận tên của huyện Quang Bình – huyện được thành lập ngày 1/12/2003 theo Nghị định 146/2003/NĐ-CP và có huyện lỵ đặt tại thị trấn Yên Bình. Đây cùng cách đặt tên với xã Bắc Quang: xã chứa huyện lỵ cũ giữ lại tên huyện.
Lịch sử tên. So với Bắc Quang – tên có từ năm 1842 – Quang Bình là tên rất trẻ, chỉ xuất hiện từ năm 2003. Wikipedia gọi Quang Bình là “địa phương trẻ nhất” của tỉnh Hà Giang khi mới thành lập. Văn bản thành lập huyện không giải thích lý do chọn tên, và chưa tìm được tài liệu chính thức nào nói rõ tên được ghép từ đâu; vì vậy ở đây không suy diễn.
Phân tích chữ. Âm quang phổ biến nhất là 光 (ánh sáng, rạng rỡ); âm bình trong địa danh thường là 平 (bằng phẳng, yên bình). Theo cách đọc này, tên mang nghĩa “sáng sủa, yên bình”. Tên được đặt bằng chữ quốc ngữ năm 2003, không có bản chữ Hán chính thức, nên đây chỉ là cách hiểu theo âm. Từ điển nhà có mục Quang Bình, nhưng mục đó ghi một xã cùng tên ở huyện Kiến Xương (Thái Bình cũ).
Hai tên cũ. Yên Bình (yên ổn, bình an) là tên xã rồi thị trấn; Tân Nam (tân 新 – mới, nam 南 – phương nam).
Dễ nhầm. Quang Bình (không dấu hỏi) khác với tỉnh Quảng Bình cũ ở Bắc Trung Bộ, và khác thị trấn Yên Bình – tên cũ của khu trung tâm xã.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã Quang Bình giáp các xã Tân Trịnh và Bằng Lang ở phía đông; các xã Yên Thành và Khuôn Lùng ở phía tây; tỉnh Lào Cai và xã Bằng Lang ở phía nam; các xã Quảng Nguyên và Tiên Nguyên ở phía bắc.
Xã có sông Chừng chảy qua; trang thông tin xã giới thiệu khu trải nghiệm lòng hồ sông Chừng là một điểm có tiềm năng du lịch. Địa hình gồm các thung lũng xen đồi núi. Khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm, mưa nhiều vào mùa hè.
Lịch sử
Từ xã Yên Bình đến huyện lỵ
Yên Bình là một trong các xã của huyện Bắc Quang sau năm 1975. Theo tư liệu của xã Tân Quang, cuối năm 1945 quân Việt Nam Quốc dân đảng chiếm giữ ba điểm trọng yếu của châu Bắc Quang là châu lỵ Bắc Quang, Yên Bình và Tiên Yên. Năm 1999, xã Yên Bình tách 5.896 ha, 2.826 nhân khẩu lập xã Yên Thành. Năm 2003, Yên Bình thuộc huyện Quang Bình mới lập. Ngày 7/12/2010, Nghị quyết 47/NQ-CP thành lập thị trấn Yên Bình – huyện lỵ huyện Quang Bình – trên cơ sở nguyên trạng 4.750 ha và 6.665 nhân khẩu của xã Yên Bình.
Xã Tân Nam
Tân Nam vốn thuộc huyện Xín Mần. Năm 2003, Nghị định 146/2003/NĐ-CP điều chỉnh 7.683 ha và 2.482 nhân khẩu của xã Tân Nam về huyện Quang Bình.
Sắp xếp năm 2025
Khoản 90 Điều 1 Nghị quyết 1684/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của thị trấn Yên Bình và xã Tân Nam thành xã Quang Bình. Huyện Quang Bình cũ (791,78 km², 61.711 người năm 2019) nay tương ứng các xã Quang Bình, Tiên Yên, Xuân Giang, Bằng Lang, Yên Thành, Tân Trịnh, Tiên Nguyên và một phần xã Thông Nguyên.
Dân cư – xã hội
Dân số 10.635 người. Khu trung tâm Yên Bình tập trung dân cư đô thị, cơ quan, trường học của huyện cũ, như Trường phổ thông dân tộc nội trú THCS và THPT Quang Bình, Trường Mầm non Sao Mai. Theo Wikipedia, người Pà Thẻn sống ở các thôn Hạ Sơn, Thượng Bình (xã Yên Bình cũ) và thôn Khâu Làng (xã Tân Nam cũ). Xã có nhiều dân tộc cùng sinh sống; một bộ phận đồng bào theo đạo Tin Lành.
Kinh tế
Khu trung tâm là nơi tập trung thương mại, dịch vụ và tiểu thủ công nghiệp của vùng Quang Bình. Nông nghiệp vẫn giữ vai trò lớn: huyện Quang Bình cũ thâm canh lúa, phát triển chè, cây ăn quả, măng tre Bát độ (theo Wikipedia). Năm 2026, xã phối hợp với một doanh nghiệp nông nghiệp khảo sát vùng trồng lúa nếp ở các thôn Tân Bình, Tân An, Tân Yên, Yên Trung, Yên Bình để phát triển nghề làm cốm truyền thống, ưu tiên vùng trồng tập trung từ 2 ha trở lên.
Văn hóa – du lịch
Trang thông tin xã giới thiệu bốn điểm được Hiệp hội Du lịch tỉnh Tuyên Quang khảo sát năm 2026: khu trải nghiệm lòng hồ sông Chừng, khu du lịch tâm linh đình Bản Chún, thôn du lịch cộng đồng Tân Nam và thôn văn hóa dân tộc Pà Thẻn Khâu Làng. Văn hóa Pà Thẻn – trang phục thổ cẩm đỏ, lễ hội nhảy lửa – là điểm nhấn của vùng Quang Bình cũ.
Giao thông
Theo Wikipedia, quốc lộ 279 đi qua xã theo hướng đông – tây (Tân Trịnh – Quang Bình – Yên Thành – sang Lào Cai); tỉnh lộ 178 nối lên xã Xín Mần; một tỉnh lộ khác đi về các xã phía nam và sang xã Bắc Quang.
Hành chính
Địa chỉ mới ghi: “tổ (thôn) …, xã Quang Bình, tỉnh Tuyên Quang” – không còn “thị trấn Yên Bình, huyện Quang Bình, tỉnh Hà Giang”. Trụ sở UBND xã: Tổ 3, đường Trần Phú.
Bản đồ Xã Quang Bình
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Quang Bình được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1684/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Tân Nam | Huyện Quang Bình | Tỉnh Hà Giang | toàn bộ |
| Thị trấn Yên Bình | Huyện Quang Bình | Tỉnh Hà Giang | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Quang Bình gồm những đơn vị cũ nào?
Thị trấn Yên Bình và xã Tân Nam của huyện Quang Bình, tỉnh Hà Giang cũ (khoản 90 Điều 1 Nghị quyết 1684/NQ-UBTVQH15).
Tên Quang Bình từ đâu ra?
Xã nhận tên huyện Quang Bình, huyện lập ngày 1/12/2003 với huyện lỵ ở thị trấn Yên Bình. Văn bản thành lập không giải thích nguồn gốc tên.
Tên Quang Bình có nghĩa là gì?
Theo cách đọc phổ biến, quang là 光 (sáng), bình là 平 (yên bình) – nghĩa là sáng sủa, yên bình; tên không có bản chữ Hán chính thức.
Xã Quang Bình rộng bao nhiêu, bao nhiêu dân?
Rộng 130,14 km², dân số 10.635 người, mật độ khoảng 82 người/km².
Thị trấn Yên Bình thành lập khi nào?
Ngày 7/12/2010 theo Nghị quyết 47/NQ-CP, trên cơ sở toàn bộ xã Yên Bình (4.750 ha, 6.665 nhân khẩu).
Cùng Huyện Quang Bình trước đây
- Xã Bằng Lang 12.167
- Xã Tân Trịnh 10.780
- Xã Thông Nguyên 6.255
- Xã Tiên Nguyên 5.027
- Xã Tiên Yên 14.241
- Xã Xuân Giang 9.234
- Xã Yên Thành 5.748
← Toàn bộ 124 xã, phường của Tuyên Quang Tra tên xã cũ → mới