Xã Tiên Thủy

Tổng quan

Ít có đơn vị nào đổi cấp nhanh như Tiên Thủy: là xã cho đến tháng 4/2023, lên thị trấn, rồi hai năm sau trở lại thành xã khi cấp huyện chấm dứt. Xã nằm bên bờ bắc sông Hàm Luông, đối diện vùng Ba Vát (Mỏ Cày Bắc cũ), thuộc tỉnh Vĩnh Long.

Diện tích 33,81 km², dân số 31.792 người, mật độ khoảng 940 người/km². Trụ sở xã đặt tại UBND thị trấn Tiên Thủy cũ. Tiên Thủy là thị tứ thứ hai của huyện Châu Thành – Bến Tre cũ (sau thị trấn Châu Thành) và có bến xe khách riêng trong mạng lưới bến xe của tỉnh cũ.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên xã kế thừa tên thị trấn Tiên Thủy, trước đó là xã Tiên Thủy — một trong 24 xã của huyện Châu Thành sau 1975. Hai xã nhập vào là Quới Thành và Thành Triệu.

Thủy là 水 — nước. Tiên có nhiều chữ: 仙 (tiên, thần tiên) hoặc 先 (trước, đầu tiên). Nếu là 仙水, tên có nghĩa "nước tiên"; nếu là 先水, nghĩa là "đầu nguồn nước". Chưa có văn bản chữ Hán gốc nên không chọn một cách hiểu. Chữ "Tiên" xuất hiện ở nhiều địa danh lân cận — xã Tiên Long, Cồn Tiên, các ấp Tiên Đông, Tiên Tây — cho thấy đây là một chùm tên chung của vùng đầu cù lao Bảo.

Hai xã cũ: Quới Thành ("quới" là cách đọc Nam Bộ của "quý" 貴) và Thành Triệu. Tên Tiên Thủy không trùng với xã phường nào khác sau 1/7/2025.

Địa lý

Theo tài liệu tổng hợp: phía đông và đông bắc giáp xã Phú Túc; phía tây và tây bắc giáp xã Tân Phú; phía nam là sông Hàm Luông, bên kia là phường Bến Tre, các xã Vĩnh Thành và Phước Mỹ Trung.

Đất phù sa ngọt của đầu cù lao Bảo, địa hình bằng, nhiều rạch nhỏ đổ ra Hàm Luông. Đoạn Hàm Luông qua đây còn ở thượng nguồn, ít mặn, thuận cho vườn cây và nuôi thủy sản nước ngọt.

Lịch sử

Vùng đất thuộc phần đầu cù lao Bảo, thời Pháp nằm trong quận Châu Thành (có giai đoạn gọi là Sóc Sãi) của tỉnh Bến Tre. Sau 1975, Tiên Thủy, Quới Thành và Thành Triệu thuộc huyện Châu Thành.

Ngày 10/7/2012, Hội đồng nhân dân tỉnh Bến Tre thông qua đề án đề nghị công nhận trung tâm xã Tiên Thủy là đô thị loại V. Theo nghị quyết ngày 13/2/2023 (hiệu lực 10/4/2023), xã Tiên Thủy (18,23 km², 13.808 người) được chuyển thành thị trấn Tiên Thủy — thị trấn thứ hai của huyện.

Nghị quyết 1687/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 hợp nhất thị trấn Tiên Thủy, xã Thành Triệu và xã Quới Thành thành xã Tiên Thủy thuộc tỉnh Vĩnh Long, hoạt động từ 1/7/2025. Sau hợp nhất xã có 17 ấp; năm 2026 sắp xếp còn 11 ấp, trong đó có ấp Quới Thành, Thành Triệu giữ tên xã cũ.

Dân cư – xã hội

Dân số 31.792 người, tập trung ở khu thị trấn cũ quanh chợ và dọc đường chính; Quới Thành, Thành Triệu là vùng vườn. Cư dân chủ yếu là người Kinh, sinh hoạt tôn giáo đa dạng như vùng Châu Thành – Bến Tre. Khu trung tâm có trường học các cấp, trạm y tế, chợ, phục vụ cả vùng phía tây huyện cũ.

Tài liệu tổng hợp ghi ông Đặng Thuần Phong (sinh 1964), đại biểu Quốc hội khóa XV đoàn Bến Tre, là người gốc địa phương. Khi thị trấn cũ trở lại thành xã, các khu phố của thị trấn được gọi lại là ấp; nhiều ấp mang tên ghép theo hướng như Tiên Đông Thượng, Tiên Đông Vàm, Tiên Tây Thượng, Khánh Hội Đông, Khánh Hội Tây — "vàm" là tiếng Nam Bộ chỉ chỗ rạch đổ ra sông, "thượng" là phía trên dòng.

Kinh tế

Thương mại – dịch vụ ở thị tứ Tiên Thủy kết hợp với nông nghiệp vườn (dừa, cây ăn trái) và thủy sản nước ngọt. Theo tài liệu về huyện Châu Thành, các cơ sở tiểu thủ công nghiệp phổ biến của huyện là may mặc, se chỉ tơ xơ dừa, đan đát, chế biến thức ăn tôm cá — loại hình mà khu dân cư Tiên Thủy cũng có. Bến xe Tiên Thủy giúp người dân đi lại về Bến Tre cũ, Thành phố Hồ Chí Minh.

Việc lên thị trấn năm 2023 gắn với quy hoạch khu trung tâm Tiên Thủy thành thị tứ dịch vụ cho phía tây huyện Châu Thành cũ; chợ và dãy phố quanh chợ là nơi buôn bán chính.

Văn hóa – di tích

Các đình làng Tiên Thủy, Quới Thành, Thành Triệu giữ lệ cúng Kỳ yên. Trong các tài liệu đã tra chưa thấy di tích xếp hạng cấp quốc gia riêng trên địa bàn; gần xã có đình Tân Thạch, Cồn Phụng (xã Phú Túc) và Cồn Tiên (xã Tân Phú).

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: ấp …, xã Tiên Thủy, tỉnh Vĩnh Long — người dân thị trấn cũ đổi từ "khu phố" về "ấp" theo đơn vị xã. Trung tâm phục vụ hành chính công đặt tại trụ sở UBND thị trấn Tiên Thủy cũ.

Giao thông

Từ Tiên Thủy, đường bộ nối về khu trung tâm Châu Thành cũ và quốc lộ 60 ở phía đông, tiếp tục lên cầu Rạch Miễu sang Mỹ Tho hoặc về phía nam qua cầu Hàm Luông. Bến xe Tiên Thủy là một trong các bến xe khách được liệt kê của tỉnh Bến Tre cũ, cùng các bến Ba Tri, Bình Đại, Chợ Lách, Mỏ Cày, Thạnh Phú. Trên sông Hàm Luông, ghe xuồng chở nông sản qua lại giữa Tiên Thủy và vùng Ba Vát – Mỏ Cày Bắc.

Bản đồ Xã Tiên Thủy

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Tiên Thủy được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1687/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Châu Thành trước đây

• Phường Hòa Thuận 25.384
• Phường Nguyệt Hóa 37.066
• Phường Phú Tân 28.568
• Phường Sơn Đông 34.188
• Xã Châu Thành 50.560
• Xã Giao Long 40.150
• Xã Hòa Minh 16.843
• Xã Hưng Mỹ 40.259
• Xã Long Hòa 13.309
• Xã Phú Túc 62.073
• Xã Song Lộc 42.628
• Xã Tân Phú 35.355