Tam Kỳ là phường thuộc Thành phố Đà Nẵng, thành lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1659/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở toàn bộ ba phường An Mỹ, An Xuân, Trường Xuân – lõi đô thị của thành phố Tam Kỳ, tỉnh lỵ Quảng Nam cũ. Phường rộng 8,36 km², dân số 44.075 người.
Tổng quan
Trong bốn phường được dựng lại trên đất thành phố Tam Kỳ, phường Tam Kỳ nhỏ nhất về diện tích nhưng đông dân nhất: 8,36 km², 44.075 người, mật độ khoảng 5.270 người/km². Đây là phần lõi cũ của thị trấn Tam Kỳ trước năm 1983, gồm ba phường An Mỹ, An Xuân, Trường Xuân, nơi có ga Tam Kỳ và các phố buôn bán lâu đời dọc Quốc lộ 1 (đường Phan Chu Trinh) và đường Hùng Vương.
Phường giữ nguyên tên gọi của đô thị đã làm tỉnh lỵ Quảng Nam nhiều thập niên, nay là một phường của Thành phố Đà Nẵng. Trụ sở đặt tại số 70 đường Hùng Vương. Ba phường cùng vùng Tam Kỳ cũ là Bàn Thạch, Hương Trà và Quảng Phú.
Tên gọi và ý nghĩa
Tên phường kế thừa tên thành phố Tam Kỳ – đơn vị cấp huyện bị giải thể khi bỏ cấp huyện năm 2025. Không phường cũ nào trong ba phường hợp thành mang tên này; việc dành tên Tam Kỳ cho phần lõi đô thị cũ giữ lại một địa danh đã tồn tại hơn một thế kỷ.
Tên Tam Kỳ xuất hiện với tư cách đơn vị hành chính từ năm 1906, khi phủ Tam Kỳ được lập dưới triều Thành Thái, phủ lỵ đặt ở ấp Hòa An. Trước đó vùng này thuộc huyện Hà Đông thời Lê; trong các tư liệu về Quảng Nam, vùng đất còn gắn với những tên cổ hơn như Chiêm Động, Hoa Châu. Từ phủ Tam Kỳ đã có huyện Tam Kỳ, thị xã Tam Kỳ (1951), quận Tam Kỳ thời Việt Nam Cộng hòa, rồi thành phố Tam Kỳ (2006). Con sông chảy qua đô thị cũng mang tên sông Tam Kỳ.
Chữ Hán thường ghi là 三岐. Tam 三 là ba. Kỳ 岐 ở đây được giải thích là chỗ đường rẽ, ngả đường; Wikipedia tiếng Việt ghi rõ Tam Kỳ nghĩa là "ngã ba", không phải "ba mô đất cao" như một cách hiểu dân gian – tức tên gốc chỉ một ngã ba đường mà về sau thành thị tứ. Âm kỳ có nhiều chữ Hán khác (期 kỳ hạn, 奇 lạ, 棋 cờ…), nên khi giải nghĩa cần bám theo chữ 岐. Lời giải thích này chủ yếu dựa trên Wikipedia; chưa tìm được văn bản Hán Nôm gốc thời Thành Thái để đối chiếu.
Cả nước chỉ có một đơn vị cấp xã tên Tam Kỳ. Xã Tam Kỳ cũ ở huyện Kim Thành (Hải Dương cũ) nay đã nhập vào xã Kim Thành, Hải Phòng, nên không còn trùng.
Địa lý
Phường nằm ở trung tâm vùng Tam Kỳ cũ, trong dải đồng bằng ven biển giữa sông Tam Kỳ và Quốc lộ 1. Theo Wikipedia tiếng Việt, phía bắc phường giáp phường Bàn Thạch, phía nam giáp phường Hương Trà, phía đông giáp phường Quảng Phú, phía tây giáp xã Chiên Đàn.
Địa hình bằng, gần như toàn bộ đã đô thị hoá. Sông Tam Kỳ chảy theo hướng tây – đông về phía Trường Giang và biển; thượng nguồn của nó đã được chặn để tạo hồ Phú Ninh ở phía tây nam. Khí hậu nhiệt đới gió mùa, mưa nhiều từ tháng 9 đến tháng 12, có năm ngập úng cục bộ ở các vùng trũng ven sông.
Lịch sử
Thị trấn tỉnh lỵ
Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, thị trấn Tam Kỳ là huyện lỵ huyện Tam Kỳ. Ngày 30/1/1951, thị xã Tam Kỳ được lập và trở thành tỉnh lỵ Quảng Nam. Sau năm 1954, thời Việt Nam Cộng hòa, Tam Kỳ là quận lỵ và tỉnh lỵ của tỉnh Quảng Tín. Sau năm 1975, huyện Bắc Tam Kỳ, Nam Tam Kỳ và thị xã Tam Kỳ hợp nhất thành huyện Tam Kỳ thuộc tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng.
Từ thị trấn thành các phường
Ngày 3/12/1983, huyện Tam Kỳ được chia thành thị xã Tam Kỳ và huyện Núi Thành; thị trấn Tam Kỳ được tách thành các phường, trong đó có An Mỹ, An Xuân, Phước Hòa, Trường Xuân. Khi tỉnh Quảng Nam được tái lập (quyết định ngày 6/11/1996), thị xã Tam Kỳ trở lại làm tỉnh lỵ. Năm 2005 thị xã được công nhận đô thị loại III; ngày 29/9/2006 thành phố Tam Kỳ được thành lập; năm 2016 thành phố được công nhận đô thị loại II. Ngày 24/10/2024, phường Phước Hòa nhập vào phường An Xuân.
Sắp xếp năm 2025
Theo Nghị quyết 1659/NQ-UBTVQH15, toàn bộ ba phường An Mỹ, An Xuân, Trường Xuân hợp thành phường Tam Kỳ từ ngày 1/7/2025. Theo Wikipedia, sau sắp xếp phường chia thành các khối phố, tên nhiều khối phố gắn với tên phường, làng cũ như Phước Hòa, Mỹ Bắc, Xuân Nam.
Dân cư – xã hội
Với 44.075 người trên 8,36 km², phường Tam Kỳ là nơi dân cư đô thị dày nhất vùng Tam Kỳ cũ. Dân sống chủ yếu trong nhà phố, khu dân cư chỉnh trang và các khu tái định cư mở rộng quanh lõi phố cũ. Cư dân hầu hết là người Kinh; ngoài thờ cúng tổ tiên và tín ngưỡng đình làng, trong phường có cả chùa và nhà thờ như nhiều đô thị miền Trung.
Là lõi tỉnh lỵ cũ, phường có mật độ trường học, cơ sở y tế và thiết chế văn hoá cao; dân các xã lân cận vẫn đổ về đây để học, khám chữa bệnh và buôn bán. Wikipedia ghi nhà biên khảo văn học, sử học Nguyễn Quyết Thắng (1940–2024) là người gắn với địa bàn.
Kinh tế
Kinh tế phường gần như hoàn toàn là thương mại – dịch vụ: chợ, cửa hàng, ngân hàng, khách sạn, nhà hàng, dịch vụ vận tải quanh ga và bến xe. Các tuyến Phan Chu Trinh, Hùng Vương, Trần Cao Vân, Huỳnh Thúc Kháng là trục buôn bán chính của Tam Kỳ cũ. Khu công nghiệp của vùng (như khu công nghiệp Tam Thăng) nằm ở các phường, xã chung quanh, nên lao động trong phường đi làm ở đó hoặc ở khu kinh tế mở Chu Lai phía nam.
Ẩm thực đường phố là một mảng kinh tế đáng kể: cơm gà Tam Kỳ – món thường được coi là đặc trưng của thành phố cũ – cùng mì Quảng, bánh chập, bánh ướt ram.
Văn hóa – di tích
Đô thị Tam Kỳ có cảnh quan hàng cây sưa vàng trên nhiều tuyến phố (Phan Bội Châu, Trần Hưng Đạo, Bạch Đằng…), mùa hoa nở quanh tiết Thanh minh; thành phố cũ từng tổ chức lễ hội "Tam Kỳ – Mùa hoa sưa". Năm 2015, thành phố Tam Kỳ nhận giải thưởng Cảnh quan đô thị châu Á (Asian Townscape Awards) do UN-Habitat châu Á và các tổ chức đối tác trao.
Các di tích, danh thắng tiêu biểu của vùng Tam Kỳ cũ hiện nằm ở các phường, xã lân cận: địa đạo Kỳ Anh và Văn Thánh Khổng Miếu (phường Bàn Thạch), tượng đài Bà mẹ Việt Nam anh hùng và làng bích hoạ Tam Thanh (phường Quảng Phú), làng Hương Trà và đập hồ Phú Ninh (phường Hương Trà).
Giao thông
Quốc lộ 1 và đường sắt Bắc – Nam chạy song song qua phường. Ga Tam Kỳ nằm trên đường Nguyễn Hoàng, thuộc phường An Xuân cũ. Cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi đi qua phía tây vùng Tam Kỳ. Sân bay Chu Lai cách trung tâm khoảng 25 km về phía nam. Các tuyến xe buýt liên huyện cũ từ Tam Kỳ đi Đà Nẵng, Hội An, Núi Thành, Hiệp Đức, Bắc Trà My, Đại Lộc.
Hành chính
Địa chỉ mới ghi theo dạng: [số nhà, đường], phường Tam Kỳ, thành phố Đà Nẵng. Lưu ý: "Tam Kỳ" nay là tên một phường, không còn là thành phố; địa chỉ thuộc các phường cũ khác của Tam Kỳ (Tân Thạnh, An Sơn, An Phú…) phải ghi theo phường mới tương ứng. Thủ tục hành chính làm tại Trung tâm phục vụ hành chính công của phường, số 70 Hùng Vương.
Bản đồ Phường Tam Kỳ
Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Phường Tam Kỳ được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1659/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Phường An Mỹ | Thành phố Tam Kỳ | Tỉnh Quảng Nam | toàn bộ |
| Phường An Xuân | Thành phố Tam Kỳ | Tỉnh Quảng Nam | toàn bộ |
| Phường Trường Xuân | Thành phố Tam Kỳ | Tỉnh Quảng Nam | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Phường Tam Kỳ gồm những phường cũ nào?
Toàn bộ ba phường An Mỹ, An Xuân (đã gồm Phước Hòa từ 2024) và Trường Xuân của thành phố Tam Kỳ cũ.
Tên Tam Kỳ có nghĩa là gì?
Tam Kỳ (三岐) được giải thích là "ngã ba": tam là ba, kỳ 岐 là ngả đường rẽ. Tên có từ khi lập phủ Tam Kỳ năm 1906.
Thành phố Tam Kỳ cũ nay chia thành những phường nào?
Bốn phường: Tam Kỳ, Bàn Thạch, Hương Trà và Quảng Phú, đều thuộc Thành phố Đà Nẵng.
Ga Tam Kỳ thuộc phường nào?
Ga nằm trên đường Nguyễn Hoàng, phường An Xuân cũ, nay thuộc phường Tam Kỳ.
Diện tích, dân số phường Tam Kỳ?
8,36 km², 44.075 người – mật độ khoảng 5.270 người/km².
Cùng Thành phố Tam Kỳ trước đây
- Phường Bàn Thạch 36.800
- Phường Hương Trà 33.523
- Phường Quảng Phú 29.401
← Toàn bộ 94 xã, phường của Đà Nẵng Tra tên xã cũ → mới