Phường Điện Biên Phủ

Tổng quan

Điện Biên Phủ là một phường của tỉnh Điện Biên, giữ phần lõi đô thị của thành phố Điện Biên Phủ trước đây. Trụ sở UBND tỉnh Điện Biên (số 851 đường Võ Nguyên Giáp) nằm trên địa bàn phường; trụ sở phường đặt tại số 01 đường Trần Văn Thọ.

Phường có diện tích 56,75 km² và dân số 49.205 người, mật độ khoảng 867 người/km². Đây là đơn vị cấp xã đông dân nhất trong 45 xã, phường của tỉnh sau sắp xếp. Theo Wikipedia tiếng Việt, phường có 78 tổ dân phố và bản (60 tổ dân phố, 18 bản).

Điểm nhận diện lớn nhất của phường là các di tích của chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 nằm ngay giữa khu dân cư: đồi A1, đồi D1 với Tượng đài Chiến thắng, hầm chỉ huy của tướng De Castries, cầu Mường Thanh, đồi Him Lam, Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ. Sân bay Điện Biên (còn gọi sân bay Mường Thanh) cũng thuộc địa bàn phường.

Năm đơn vị cũ cùng xã Thanh Minh hợp thành phường; phần phía nam của thành phố cũ (Nam Thanh, Noong Bua) cùng xã Thanh Xương lập thành phường Mường Thanh, còn vùng đồi phía đông là xã Mường Phăng và xã Nà Tấu.

Tên gọi và ý nghĩa

Nguồn gốc: tên phường kế thừa tên thành phố Điện Biên Phủ — đơn vị cấp huyện kết thúc hoạt động từ 1/7/2025. Không có xã, phường cũ nào trong sáu đơn vị hợp thành mang tên này — tên vốn gắn với đô thị tỉnh lỵ và với chiến thắng năm 1954.

Phân tích Hán Việt: “Điện Biên Phủ” viết bằng chữ Hán là 奠邊府. Theo Wikipedia tiếng Việt, Điện (奠) ở đây nghĩa là kiến lập, đặt định — không phải chữ “điện” 電 (điện năng) hay 殿 (cung điện). Biên (邊) là bờ cõi, vùng biên giới, biên ải. Phủ (府) là đơn vị hành chính cấp phủ thời phong kiến. Gộp lại, tên có thể hiểu là “phủ đặt ra để định yên vùng biên”. Hai chữ đầu, Điện Biên, về sau trở thành tên tỉnh.

Lịch sử tên: vùng này vốn được người Thái gọi là Mường Thanh (Mường Then). Sau khi dẹp con trai Hoàng Công Chất năm 1778, nhà Lê đặt châu Ninh Biên thay cho tên Mường Thanh. Năm 1841, vua Thiệu Trị lập phủ Điện Biên gồm ba châu Ninh Biên, Tuần Giáo và Lai Châu — đó là lần đầu tên Điện Biên Phủ trở thành tên một đơn vị hành chính. Thế kỷ XX, tên gắn với tập đoàn cứ điểm của Pháp và trận đánh năm 1954; sau đó là thị xã (1992), thành phố (2003), và từ 2025 là tên phường.

Phân biệt: “Điện Biên Phủ” (phường) khác với “Điện Biên” (tên tỉnh, và tên huyện cũ đã giải thể năm 2025). Khi ghi địa chỉ nên viết đủ “phường Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên”. Trong danh mục xã phường mới không có đơn vị nào ở tỉnh khác trùng tên này.

Địa lý

Phường nằm ở phần bắc và giữa cánh đồng Mường Thanh — thung lũng lòng chảo dài khoảng 23–25 km, rộng 5–8 km, do sông Nậm Rốm bồi đắp. Theo Wikipedia tiếng Việt, phường giáp xã Mường Phăng ở phía đông và bắc, xã Thanh Nưa ở phía tây và bắc, phường Mường Thanh và xã Pu Nhi ở phía nam.

Địa hình gồm hai phần: đồng bằng thung lũng hai bên sông Nậm Rốm, nơi tập trung phố xá và ruộng lúa còn sót lại, và dải đồi thấp phía đông — chính là dãy đồi A1, C1, C2, D1, E1 từng là tuyến phòng ngự phía đông của tập đoàn cứ điểm. Sông Nậm Rốm thuộc hệ thống sông Mê Kông, chảy theo hướng bắc – nam qua trung tâm phường rồi xuôi về phía Lào.

Khí hậu cận nhiệt đới ẩm gió mùa: mùa đông lạnh và khô, kéo dài từ khoảng tháng 10 đến tháng 3; mùa hè nóng ẩm, mưa nhiều từ tháng 4 đến tháng 9. Điện Biên thuộc nhóm địa phương có biên độ nhiệt ngày – đêm lớn của cả nước.

Lịch sử

Mường Thanh là đất cổ của người Thái. Các tư liệu Thái kể vùng này từng chia thành Thanh Nưa (Thanh trên) và Thanh Tẩu (Thanh dưới) lấy bản Noong Hẹt làm mốc. Giữa thế kỷ XVIII, thủ lĩnh nông dân Hoàng Công Chất chiếm Mường Thanh và cai quản vùng này từ khoảng 1754 đến 1769. Năm 1841 vua Thiệu Trị lập phủ Điện Biên.

Từ ngày 13/3 đến 7/5/1954, thung lũng Mường Thanh là chiến trường của trận Điện Biên Phủ. Phần lớn các cứ điểm then chốt thuộc địa bàn phường ngày nay: Him Lam (Béatrice) — nơi trận mở màn nổ súng chiều 13/3/1954; dãy đồi phía đông; khu trung tâm với hầm chỉ huy, nơi tướng Christian de Castries bị bắt sống lúc 17 giờ 30 ngày 7/5/1954.

Sau 1954, địa bàn thuộc huyện Điện Biên, tỉnh Lai Châu. Từ năm 1958 nông trường quân đội được xây dựng, kéo theo di dân từ đồng bằng Bắc Bộ; thị trấn Điện Biên hình thành từ đó. Các mốc hành chính chính:

• 18/4/1992 — lập thị xã Điện Biên Phủ, tỉnh lỵ tỉnh Lai Châu, từ thị trấn Điện Biên và xã Thanh Minh; ban đầu có hai phường Mường Thanh, Him Lam và hai xã Thanh Minh, Noong Bua.
• 26/5/1997 — lập phường Thanh Bình từ 64,5 ha và 1.622 nhân khẩu của xã Thanh Luông (huyện Điện Biên).
• 18/8/2000 — lập phường Tân Thanh từ 102 ha và 8.210 nhân khẩu của phường Mường Thanh.
• 26/9/2003 — Nghị định 110/2003/NĐ-CP chuyển thị xã thành thành phố; lập phường Thanh Trường từ một phần hai xã Thanh Luông và Thanh Nưa.
• 26/11/2003 — Nghị quyết 22/2003/QH11 chia tỉnh Lai Châu; Điện Biên Phủ thành tỉnh lỵ tỉnh Điện Biên (hoạt động từ 1/1/2004).
• 1/1/2020 — theo Nghị quyết 815/NQ-UBTVQH14, xã Tà Lèng nhập vào xã Thanh Minh; một phần xã Thanh Luông, Thanh Hưng chuyển về phường Thanh Trường.
• 16/6/2025 — Nghị quyết 1661/NQ-UBTVQH15 nhập toàn bộ các phường Him Lam, Tân Thanh, Mường Thanh, Thanh Bình, Thanh Trường và xã Thanh Minh thành phường Điện Biên Phủ, hoạt động từ 1/7/2025.

Một lưu ý dễ nhầm: phường Mường Thanh cũ (lập năm 1993, nơi có đồi A1 và hầm De Castries) nay thuộc phường Điện Biên Phủ; còn phường Mường Thanh mới là đơn vị khác, lập từ Nam Thanh, Noong Bua và Thanh Xương.

Dân cư – xã hội

Với 49.205 người, phường tập trung khoảng 7,3% dân số toàn tỉnh (673.091 người). Dân cư đô thị sống trong các tổ dân phố dọc trục đường Võ Nguyên Giáp và hai bờ Nậm Rốm; 18 bản nằm xen trong địa giới phường.

Thành phần dân tộc phản ánh lịch sử vùng: người Thái là cư dân lâu đời của Mường Thanh; người Kinh đến đông từ khi có nông trường quân đội (1958) và khi thị xã trở thành tỉnh lỵ. Ở cấp tỉnh, theo điều tra năm 2019, người Mông chiếm 38,1%, người Thái 35,6%, người Kinh 17,3% dân số.

Là trung tâm tỉnh lỵ, phường có mạng lưới trường học các cấp, các cơ sở y tế và đào tạo tuyến tỉnh; trạm y tế phường và các trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở phục vụ từng khu dân cư.

Kinh tế

Kinh tế phường chủ yếu là thương mại – dịch vụ, hành chính và du lịch. Trung tâm cách biên giới Lào khoảng 30 km nên Điện Biên Phủ là đầu mối giao thương của vùng: hàng nông sản đi Lào, hàng hóa từ các tỉnh phía bắc đổ về. Khu chợ Mường Thanh cạnh cầu Mường Thanh là nơi buôn bán sầm uất nhất.

Du lịch lịch sử là thế mạnh riêng: hệ thống di tích chiến trường thu hút khách quanh năm, cao điểm vào dịp kỷ niệm chiến thắng 7/5 và mùa hoa ban tháng 3. Sân bay Điện Biên được mở rộng năm 2023 (đường băng 2.400 m, nhận máy bay A320/A321), mở lại ngày 1/12/2023, có đường bay đi Hà Nội và TP Hồ Chí Minh.

Một phần ruộng lúa cánh đồng Mường Thanh vẫn nằm trong địa giới phường; lúa gạo — nổi tiếng với gạo tám Điện Biên — là sản phẩm gắn với thung lũng này. Theo Wikipedia tiếng Việt, đã có các dự án khu đô thị Him Lam, khu đô thị Nậm Rốm, khu dân cư – chợ – phố đi bộ Mường Thanh A.

Từ 1/1/2026, theo Nghị quyết 111/2025/UBTVQH15 về phân loại đô thị, đô thị Điện Biên Phủ (gồm toàn bộ phường Điện Biên Phủ, xã Mường Phăng và một phần phường Mường Thanh, xã Nà Tấu) là đô thị loại II.

Di tích và văn hóa

Quần thể di tích chiến trường Điện Biên Phủ được xếp hạng di tích quốc gia ngày 28/4/1962 và nay là di tích quốc gia đặc biệt, gồm nhiều di tích thành phần trải trên 10 xã, phường. Trên địa bàn phường có:

• Đồi A1 — cứ điểm quan trọng nhất của Pháp, có hai đỉnh, mỗi đỉnh trên 490 m; quân đội Việt Nam chiếm được sáng 7/5/1954. Trên đồi còn hố bộc phá hình phễu rộng hơn 100 m², hệ thống hào, lô cốt, xác xe tăng.
• Hầm chỉ huy tập đoàn cứ điểm (hầm Đờ Cát) — dài 20 m, rộng 8 m, chia bốn ngăn; nơi Tạ Quốc Luật, đại đội trưởng Đại đội 360, bắt sống tướng De Castries.
• Đồi D1 và Tượng đài Chiến thắng Điện Biên Phủ — khánh thành dịp kỷ niệm 50 năm chiến thắng (2004), tác giả nhà điêu khắc Nguyễn Hải; tượng ba chiến sĩ bế em bé Thái, cao 12,6 m trên bệ 3,6 m.
• Đồi Him Lam — tên chệch từ “Hin Đăm”, tiếng Thái cổ nghĩa là “đá đen”; nơi anh hùng Phan Đình Giót hy sinh tối 13/3/1954.
• Cầu Mường Thanh (cầu Bailey) — cầu sắt dài 40 m qua sông Nậm Rốm do Pháp dựng năm 1953, nay vẫn là cầu dân sinh.
• Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ — khánh thành 5/5/2014, đối diện nghĩa trang liệt sĩ đồi A1; kiến trúc hình nón cụt cách điệu mũ lưới, có tranh tròn panorama “Khúc khải hoàn” dài 132 m.
• Các đồi C1, C2, E1 và nghĩa trang liệt sĩ A1, nơi có mộ anh hùng Phan Đình Giót.

Về văn hóa đương đại, Lễ hội Hoa Ban của tỉnh thường tổ chức vào giữa tháng 3 với các hoạt động diễu hành, triển lãm và thi Người đẹp hoa ban. Ẩm thực của vùng được Wikipedia tiếng Việt nhắc tới gồm gạo tám Điện Biên, cơm lam, thịt trâu gác bếp, vịt om hoa chuối, nậm pịa, với các gia vị đặc trưng mắc khén, chẳm chéo, hạt dổi.

Giao thông

Trục chính là đường Võ Nguyên Giáp (đại lộ 279 cũ) chạy dọc thung lũng — một đoạn của quốc lộ 279 nối Tuần Giáo với cửa khẩu Tây Trang. Quốc lộ 12 khởi đầu từ Điện Biên Phủ đi về phía bắc (Mường Chà, Mường Lay, Lai Châu). Sân bay Điện Biên (mã IATA DIN) nằm ngay trong phường.

Hành chính

Từ 1/7/2025, địa chỉ ghi: tổ dân phố (hoặc bản) …, phường Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên. Người dân các phường cũ Him Lam, Tân Thanh, Mường Thanh (cũ), Thanh Bình, Thanh Trường và xã Thanh Minh làm thủ tục tại UBND phường Điện Biên Phủ. Các cơ quan cấp tỉnh — Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh — đặt trên địa bàn phường.

Bản đồ Phường Điện Biên Phủ

Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Phường Điện Biên Phủ được lập từ 6 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1661/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Thành phố Điện Biên Phủ trước đây

• Phường Mường Thanh 25.517
• Xã Mường Phăng 16.063
• Xã Nà Tấu 14.939