Xã Nà Tấu

Tổng quan

Nà Tấu là một xã của tỉnh Điện Biên, nối liền vùng ven tỉnh lỵ với vùng Mường Ảng ở phía đông. Đây là một trong số ít xã của tỉnh được ghép từ hai huyện cũ khác nhau: xã Nà Tấu thuộc thành phố Điện Biên Phủ, còn Mường Đăng và Ngối Cáy thuộc huyện Mường Ảng.

Xã có diện tích 188,55 km² và dân số 14.939 người, mật độ khoảng 79 người/km². Theo Wikipedia tiếng Việt, xã chia thành 35 bản, trong đó có các bản Nà Tấu 1, 2, 3, Nặm Chan I–III, Xôm – Mường Đăng, Xôm – Nà Tấu. Trụ sở Đảng ủy, HĐND và UBND xã đặt tại trụ sở cũ của xã Nà Tấu.

Quốc lộ 279 — tuyến đường chính từ Tuần Giáo về trung tâm tỉnh — đi qua địa bàn xã, nên Nà Tấu là cửa ngõ đông bắc của vùng Điện Biên Phủ. Phần nhỏ của xã nằm trong phạm vi đô thị loại II Điện Biên Phủ theo phân loại đô thị từ 1/1/2026.

Tên gọi và ý nghĩa

Nguồn gốc: xã mới giữ nguyên tên xã Nà Tấu — xã duy nhất trong ba xã hợp thành thuộc thành phố Điện Biên Phủ cũ, và là xã gốc của xã Nà Nhạn (tách năm 2005). Hai tên Mường Đăng và Ngối Cáy không còn là tên xã; tên Mường Đăng vẫn còn trong tên bản Xôm – Mường Đăng.

Không đọc theo Hán Việt. Âm “nà” không có chữ Hán Việt. Âm “tấu” tuy có chữ Hán (như 奏 — tâu, dâng lời lên vua), nhưng ghép với “nà” thì không thành từ Hán Việt có nghĩa; vì vậy không nên chiết tự tên này theo chữ Hán. Nà Tấu là địa danh gốc tiếng Thái, được ghi lại bằng chữ Quốc ngữ. Yếu tố “nà” xuất hiện dày đặc trong địa danh Thái của vùng (Nà Nhạn, Nà Cái, Nà Láo, Nà Luống…), song nghĩa cụ thể của tên Nà Tấu chưa tìm được nguồn giải thích đáng tin cậy — nghĩa chưa thống nhất.

Lịch sử tên: Nà Tấu là xã của huyện Điện Biên, tỉnh Lai Châu (cũ), rồi tỉnh Điện Biên; danh sách xã cuối năm 1991 của huyện Điện Biên đã có tên Nà Tấu. Từ 2020 xã thuộc thành phố Điện Biên Phủ, từ 1/7/2025 là xã trực thuộc tỉnh.

Trùng tên: trong danh mục xã phường mới, Nà Tấu chỉ có ở Điện Biên. Tên dễ lẫn với Na Son, Na Sang — các xã khác của tỉnh mang yếu tố “na/nà”.

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, Nà Tấu giáp các xã Mường Mùn và Chiềng Sinh ở phía bắc, Mường Phăng ở phía nam, Mường Ảng và Búng Lao ở phía đông, Mường Pồn ở phía tây.

Địa hình chủ yếu là đồi núi xen các thung lũng nhỏ có ruộng nước; phần phía tây (Nà Tấu cũ) hướng về thung lũng Mường Thanh, phần phía đông (Mường Đăng, Ngối Cáy) thuộc vùng cao nguyên Mường Ảng.

Khí hậu nhiệt đới gió mùa vùng núi, mùa đông lạnh, mùa mưa tập trung từ khoảng tháng 5 đến tháng 9.

Lịch sử

Hai nửa của xã Nà Tấu mới có lịch sử hành chính khác nhau.

Phía tây — Nà Tấu cũ: là xã của huyện Điện Biên. Ngày 6/6/2005, Nghị định 72/2005/NĐ-CP lập xã Nà Nhạn trên cơ sở 7.681 ha diện tích tự nhiên và 3.797 người của xã Nà Tấu. Theo Nghị quyết 815/NQ-UBTVQH14 (hiệu lực 1/1/2020), toàn bộ xã Nà Tấu chuyển về thành phố Điện Biên Phủ.

Phía đông — Mường Đăng và Ngối Cáy: trước năm 2006 vùng này thuộc huyện Tuần Giáo; xã Mường Đăng có tên trong danh sách các xã của Tuần Giáo. Ngày 14/11/2006, Nghị định 135/2006/NĐ-CP lập huyện Mường Ảng trên cơ sở thị trấn Mường Ảng và chín xã, trong đó có Mường Đăng và Ngối Cáy. Số liệu năm 2022 được Wikipedia tiếng Việt dẫn: Mường Đăng 65,79 km² với 4.233 người, Ngối Cáy 48,14 km² với 3.318 người.

Ngày 16/6/2025, Nghị quyết 1661/NQ-UBTVQH15 nhập toàn bộ ba xã Mường Đăng, Ngối Cáy và Nà Tấu thành xã Nà Tấu; xã hoạt động từ 1/7/2025, cùng lúc cấp huyện kết thúc hoạt động.

Dân cư – xã hội

14.939 người sống trong 35 bản. Tên bản phần lớn là tên Thái (Co Hắm, Co Muông, Hua Luống, Phiêng Ban, Pọng…), phản ánh lớp cư dân Thái lâu đời của vùng Mường Thanh – Mường Ảng; bên cạnh đó có các bản mang tên Việt như Xuân Ban, Đán Yên, Trung Tâm.

Ở cấp tỉnh, theo điều tra 2019, người Mông chiếm 38,1%, người Thái 35,6%, người Kinh 17,3% dân số. Số liệu cơ cấu dân tộc riêng của xã mới chưa được công bố.

Huyện Mường Ảng cũ từng nằm trong danh sách 62 huyện nghèo được hỗ trợ theo Nghị quyết 30a của Chính phủ — bối cảnh chung của vùng Mường Đăng, Ngối Cáy. Mạng lưới trường học và trạm y tế được bố trí theo cụm bản của ba xã cũ.

Kinh tế

Nông nghiệp là nền tảng: lúa nước ở các thung lũng, ngô và lúa nương trên đất dốc, chăn nuôi gia súc. Huyện Mường Ảng cũ — nơi có hai xã Mường Đăng, Ngối Cáy — được Wikipedia tiếng Việt nêu là một trong số ít vùng ở Tây Bắc trồng cà phê chè, cùng với Sơn La, Mai Sơn, Thuận Châu.

Nhờ quốc lộ 279 chạy qua, Nà Tấu có lợi thế buôn bán, dịch vụ dọc đường và kết nối nhanh với trung tâm tỉnh lỵ cũng như với Mường Ảng, Tuần Giáo.

Văn hóa

Đời sống văn hóa của xã thuộc không gian văn hóa Thái của vùng Mường Thanh – Mường Ảng, thể hiện rõ qua hệ thống tên bản gốc Thái. Các lễ hội dân tộc tiêu biểu của tỉnh như lễ hội Hạn Khuống của người Thái được nhắc tới trong các tư liệu chung về Điện Biên; chưa có tư liệu đáng tin cậy về lễ hội riêng của xã để dẫn ở đây.

Theo quốc lộ 279 về phía tây nam là các di tích chiến trường Điện Biên Phủ trong thung lũng; phía nam là xã Mường Phăng với Sở chỉ huy chiến dịch và hồ Pá Khoang.

Giao thông

Quốc lộ 279 đi qua xã theo hướng đông bắc – tây nam, nối Tuần Giáo – Mường Ảng – Nà Tấu – trung tâm Điện Biên Phủ rồi tới cửa khẩu Tây Trang.

Hành chính

Từ 1/7/2025, địa chỉ ghi: bản …, xã Nà Tấu, tỉnh Điện Biên. Người dân xã Nà Tấu cũ và hai xã Mường Đăng, Ngối Cáy (trước thuộc huyện Mường Ảng) đều làm thủ tục tại UBND xã Nà Tấu, đặt ở trụ sở cũ của xã Nà Tấu.

Bản đồ Xã Nà Tấu

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Nà Tấu được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1661/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Thành phố Điện Biên Phủ, Huyện Mường Ảng trước đây

• Phường Điện Biên Phủ 49.205
• Phường Mường Thanh 25.517
• Xã Búng Lao 19.657
• Xã Mường Ảng 17.604
• Xã Mường Lạn 13.497
• Xã Mường Phăng 16.063