Mường Pồn là xã biên giới phía tây tỉnh Điện Biên, nơi bắt nguồn sông Nậm Mức và nơi diễn ra trận chặn địch tháng 12/1953 gắn với tên Anh hùng Bế Văn Đàn; xã được lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1661/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở xã Mường Mươn (huyện Mường Chà) và xã Mường Pồn (huyện Điện Biên). Diện tích 258,76 km², dân số 10.401 người.
Tổng quan
Mường Pồn là một xã của tỉnh Điện Biên, nằm giữa lòng chảo Điện Biên Phủ ở phía nam và vùng trung tâm Mường Chà cũ ở phía bắc; phía tây là biên giới Việt – Lào. Xã ghép hai đơn vị thuộc hai huyện khác nhau trước đây: xã Mường Mươn của huyện Mường Chà và xã Mường Pồn của huyện Điện Biên.
Xã có diện tích 258,76 km², dân số 10.401 người, mật độ khoảng 40 người/km². Theo Wikipedia tiếng Việt, xã gồm 22 bản; trụ sở Đảng ủy, HĐND và UBND xã đặt tại bản Huổi Vang.
Tên Mường Pồn gắn với lịch sử chiến dịch Đông Xuân 1953–1954: trên con đường từ Điện Biên Phủ lên Lai Châu khi đó, Mường Pồn là nơi bộ đội Việt Minh chặn đánh cánh quân Pháp tháng 12/1953, trận đánh mà Bế Văn Đàn hy sinh. Xã nằm trong phạm vi Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích quốc gia đặc biệt Chiến trường Điện Biên Phủ phê duyệt năm 2026.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Mường Pồn của huyện Điện Biên cũ — tên đã có trong danh sách các xã của huyện Điện Biên sau năm 1954 và được biết đến rộng rãi qua sử liệu chiến dịch Điện Biên Phủ. Tên xã Mường Mươn nay còn trong tên bản Mường Mươn 1, Mường Mươn 2 và tên suối Nậm Mươn.
Tên gốc Thái, không phải Hán Việt. Theo công cụ tra của Wiki Ngôn Ngữ, cả âm “mường” và âm “pồn” đều không có chữ Hán Việt tương ứng. Yếu tố “Mường” là dạng Việt hóa của từ Tai mueang, chỉ một vùng cư trú có thủ lĩnh và các bản phụ thuộc — đơn vị bản mường truyền thống của người Thái Tây Bắc. Phần “Pồn” là tên riêng của mường; chưa tìm được nguồn ngôn ngữ học hay địa chí giải thích, nên nghĩa của cả tên chưa thống nhất. Cũng như vậy với “Mươn” trong Mường Mươn.
Dễ nhầm: Mường Pồn khác với xã Mường Phăng ở ngay phía đông; hai tên đều bắt đầu bằng “Mường P…” và cùng thuộc vùng quanh lòng chảo Điện Biên. Tên Mường Pồn không trùng với xã phường nào khác trong danh mục đơn vị hành chính mới.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, Mường Pồn giáp xã Na Sang ở phía bắc, xã Thanh Nưa ở phía nam, các xã Mường Phăng, Nà Tấu và Mường Mùn ở phía đông; phía tây là biên giới với Lào.
Đây là vùng đầu nguồn sông Nậm Mức. Theo Wikipedia, Nậm Mức hình thành tại biên giới Việt – Lào ở ranh giới hai xã cũ Mường Mươn và Mường Pồn, từ chỗ hợp lưu của hai dòng Nậm Chim (chảy từ phía bắc) và Nậm Ty (chảy từ phía nam); sông chảy về hướng đông bắc rồi bắc, qua Na Sang, Nậm Nèn, Pa Ham, và đổ vào sông Đà ở Mường Lay. Thủy điện Long Tạo trên Nậm Mức có một phần nằm trên đất Mường Pồn cũ.
Địa hình núi, xen thung lũng nhỏ dọc suối. Khí hậu nhiệt đới gió mùa vùng núi Tây Bắc, mùa mưa từ khoảng tháng 4 đến tháng 9, mùa khô lạnh.
Lịch sử
Mường Pồn trong chiến dịch Đông Xuân 1953–1954. Đầu tháng 12/1953, quân Pháp rút khỏi thị xã Lai Châu về Điện Biên Phủ. Theo Wikipedia tiếng Việt (bài Chiến dịch Điện Biên Phủ), sáng 10/12/1953 khoảng 200 lính người Thái do trung sĩ Blanc chỉ huy bị vây ở Mường Pồn — một bản nhỏ cách Điện Biên Phủ 18 km trên đường Pavie đi Lai Châu. Đại đội 674 bao vây Mường Pồn, được Đại đội 317 tiếp sức; theo bài về Bế Văn Đàn, quân Pháp tập trung hai đại đội có phi pháo yểm trợ phản kích nhiều lần.
Trong trận này, liên lạc tiểu đoàn Bế Văn Đàn (người Tày, quê Cao Bằng) được lệnh ở lại chiến đấu cùng đại đội giữ Mường Pồn. Khi khẩu trung liên không có chỗ đặt, ông lấy vai mình làm giá súng cho đồng đội bắn, và hy sinh ngày 12/12/1953. Ngày 31/8/1955, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Bài hát “Bế Văn Đàn sống mãi” của nhạc sĩ Huy Du có câu nhắc tới “cam Mường Pồn quanh mồ anh”.
Hành chính:
- Sau năm 1954, Mường Pồn là một trong 29 xã của huyện Điện Biên, tỉnh Lai Châu. Xã Mường Mươn cũng thuộc huyện Điện Biên.
- 28/4/1997 — Nghị định 40-CP chuyển xã Mường Mươn sang huyện Mường Lay, và lấy bản Na Pheo của Mường Mươn làm nền dựng thị trấn huyện lỵ mới (sau là thị trấn Mường Chà).
- 2005 — huyện Mường Lay đổi thành huyện Mường Chà; Mường Mươn thuộc Mường Chà, Mường Pồn vẫn thuộc huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên.
- 14/11/2006 — Nghị định 135/2006/NĐ-CP lấy 10.630 ha của Mường Mươn lập xã Na Sang và 725,10 ha góp vào xã Ma Thì Hồ; Mường Mươn còn 13.379,91 ha, 3.116 nhân khẩu.
- 10/7/2019 — Nghị quyết 116/NQ-HĐND tỉnh Điện Biên nhập bản Lĩnh 1 và Lĩnh 2 của Mường Pồn thành bản Lĩnh.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1661/NQ-UBTVQH15 nhập toàn bộ xã Mường Mươn và xã Mường Pồn thành xã Mường Pồn, hoạt động từ 1/7/2025.
Dân cư – xã hội
Xã gồm 22 bản: Cò Chạy 1, Cò Chạy 2, Đỉnh Đèo, Huổi Chan 1, Huổi Chan 2, Huổi Ho, Huổi Meo, Huổi Nhả, Huổi Un, Huổi Vang, Kết Tinh, Lĩnh, Mường Mươn 1, Mường Mươn 2, Mường Pồn 1, Mường Pồn 2, Pá Chả, Pú Chả, Pú Múa, Púng Giắt 1, Púng Giắt 2 và Tin Tốc. Theo Niên giám được Wikipedia dẫn, năm 2022 xã Mường Pồn cũ rộng 128,85 km² với 4.946 người; phần còn lại thuộc Mường Mươn.
Số liệu dân tộc riêng của xã chưa có trong các nguồn đã tra. Hai huyện cũ mà xã kế thừa đều có cộng đồng Thái và H'Mông đông đảo: huyện Điện Biên cũ có các dân tộc Thái, Kinh, Mông, Khơ Mú, Lào…; huyện Mường Chà cũ có người H'Mông đông nhất, sau đó là người Thái.
Giáo dục, y tế theo mô hình xã vùng cao biên giới: trạm y tế xã, trường các cấp đến trung học cơ sở, điểm trường ở bản xa.
Kinh tế
Nông – lâm nghiệp là sinh kế chính: lúa nước ở các thung suối, lúa nương, ngô, chăn nuôi gia súc, trồng và bảo vệ rừng đầu nguồn Nậm Mức. Lời bài hát về Bế Văn Đàn có nhắc tới cam Mường Pồn; chưa tra được số liệu hiện hành về diện tích cây ăn quả của xã.
Thủy điện Long Tạo (42 MW) trên dòng Nậm Mức nằm một phần trên đất Mường Pồn cũ. Xã nằm cách Điện Biên Phủ không xa (bản Mường Pồn cách khoảng 18 km theo sử liệu chiến dịch), trên hướng đường từ lòng chảo Điện Biên lên Mường Chà – Mường Lay.
Văn hóa và di tích
Mường Pồn là một trong 10 xã, phường thuộc phạm vi Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Chiến trường Điện Biên Phủ, phê duyệt theo Quyết định 135/QĐ-TTg ngày 19/1/2026 (cùng phường Điện Biên Phủ, Mường Thanh và các xã Mường Phăng, Thanh Nưa, Thanh Yên, Thanh An, Quài Tở, Tuần Giáo, Búng Lao). Trận Mường Pồn tháng 12/1953 và tấm gương Bế Văn Đàn là phần ký ức lịch sử gắn với xã.
Đời sống văn hóa của người Thái và H'Mông trong xã mang nét chung của vùng Điện Biên — Xòe Thái (di sản phi vật thể quốc gia 2013), khèn và nghề rèn của người Mông (ghi danh 2022, 2023).
Hành chính
Từ 1/7/2025 địa chỉ ghi: bản …, xã Mường Pồn, tỉnh Điện Biên. Người dân xã Mường Mươn cũ (huyện Mường Chà) và xã Mường Pồn cũ (huyện Điện Biên) cùng làm thủ tục tại UBND xã Mường Pồn, trụ sở ở bản Huổi Vang.
Bản đồ Xã Mường Pồn
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Mường Pồn được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1661/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Mường Mươn | Huyện Mường Chà | Tỉnh Điện Biên | toàn bộ |
| Xã Mường Pồn | Huyện Điện Biên | Tỉnh Điện Biên | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Mường Pồn mới gồm những xã cũ nào?
Gồm toàn bộ xã Mường Mươn (huyện Mường Chà cũ) và xã Mường Pồn (huyện Điện Biên cũ), theo Nghị quyết 1661/NQ-UBTVQH15, hoạt động từ 1/7/2025.
Tên Mường Pồn có nghĩa là gì?
Là tên gốc Thái, không phải Hán Việt. “Mường” chỉ vùng cư trú – đơn vị bản mường của người Thái; nghĩa của “Pồn” chưa có nguồn giải thích thống nhất.
Bế Văn Đàn hy sinh ở đâu?
Ở Mường Pồn, ngày 12/12/1953, trong trận chặn đánh quân Pháp đầu chiến dịch Điện Biên Phủ, khi lấy vai mình làm giá súng cho đồng đội.
Sông Nậm Mức bắt nguồn từ đâu?
Từ biên giới Việt – Lào ở ranh giới hai xã cũ Mường Mươn và Mường Pồn, nơi hợp lưu của Nậm Chim và Nậm Ty; nay thuộc xã Mường Pồn.
Trụ sở xã Mường Pồn ở đâu?
Tại bản Huổi Vang, xã Mường Pồn, tỉnh Điện Biên.
Cùng Huyện Mường Chà, Huyện Điện Biên trước đây
- Phường Mường Lay 18.208
- Phường Mường Thanh 25.517
- Xã Mường Nhà 9.653
- Xã Mường Tùng 9.450
- Xã Na Sang 19.598
- Xã Nậm Nèn 7.496
- Xã Núa Ngam 11.804
- Xã Pa Ham 8.171
- Xã Sam Mứn 8.183
- Xã Thanh An 20.686
- Xã Thanh Nưa 29.397
- Xã Thanh Yên 15.697
← Toàn bộ 45 xã, phường của Điện Biên Tra tên xã cũ → mới