Phường Mường Thanh

Tổng quan

Mường Thanh là một trong ba phường của tỉnh Điện Biên và là một trong hai phường nằm trên cánh đồng Mường Thanh, cùng với phường Điện Biên Phủ ở phía bắc. Phường được ghép từ khu đô thị phía nam của thành phố Điện Biên Phủ cũ (Nam Thanh, Noong Bua) và xã Thanh Xương — từng là nơi đặt huyện lỵ huyện Điện Biên.

Diện tích 27,56 km², dân số 25.517 người; mật độ khoảng 926 người/km², cao nhất tỉnh. Trụ sở phường đặt tại bản Pú Tỉu. Từ 1/7/2026, theo nghị quyết của HĐND phường, địa bàn chia thành 12 tổ dân phố và 10 bản.

Cần phân biệt: phường Mường Thanh hiện nay không phải phường Mường Thanh cũ. Phường Mường Thanh cũ (1993–2025), nơi có đồi A1 và hầm De Castries, đã nhập vào phường Điện Biên Phủ; tên Mường Thanh được trao lại cho đơn vị mới ở phía nam.

Tên gọi và ý nghĩa

Nguồn gốc: tên phường lấy lại tên cổ của cả thung lũng — Mường Thanh. Trong ba đơn vị hợp thành (Nam Thanh, Noong Bua, Thanh Xương) không có đơn vị nào mang tên này, nhưng tên đã có tiền lệ gắn với chính vùng đất: từ 22/12/1997 đến 26/9/2003 có thị trấn Mường Thanh, huyện lỵ huyện Điện Biên, lập từ 356,25 ha của xã Thanh Xương; năm 2003 thị trấn này chuyển về thành phố và đổi tên thành phường Nam Thanh. Nay cả Nam Thanh và Thanh Xương đều nằm trong phường Mường Thanh mới.

Không phải tên Hán Việt. Âm “mường” không có chữ Hán Việt; trong cách dịch “Mường Then” thành “Xứ Trời”, “mường” tương ứng với “xứ”. Theo Wikipedia tiếng Việt, “Mường Thanh” bắt nguồn từ Mường Then trong tiếng Thái, nghĩa là “Xứ Trời”, gắn với truyền thuyết về nguồn gốc người Thái; trong các văn bản Latinh tên này còn được viết Muang Then, Meuang Then, Muang Thaen. Chữ “Thanh” ở đây là cách ghi âm “Then”, không mang nghĩa Hán Việt “xanh” (青) hay “trong” (清).

Lịch sử tên: theo Wikipedia tiếng Việt, tên Mường Thanh xuất hiện lần đầu trong sách Hưng Hóa xứ phong thổ lục của Hoàng Bình Chính. Năm 1778 nhà Lê đặt châu Ninh Biên thay cho tên Mường Thanh; năm 1841 vua Thiệu Trị lập phủ Điện Biên. Tên Mường Thanh vẫn sống trong dân gian và trong tên cánh đồng, cầu Mường Thanh, sân bay Mường Thanh; theo truyền thuyết được Wikipedia tiếng Việt dẫn, Mường Then là nơi Khun Borom ra đời; con ông là Khun Lo lập ra vương quốc Luang Prabang.

Trùng tên: trong danh mục xã phường sau 1/7/2025, “Mường Thanh” chỉ có ở tỉnh Điện Biên.

Địa lý

Phường nằm giữa thung lũng Mường Thanh, hai bên sông Nậm Rốm. Theo Wikipedia tiếng Việt, phía bắc giáp phường Điện Biên Phủ, phía nam giáp xã Thanh An, phía đông giáp xã Pu Nhi, phía tây giáp các xã Thanh Nưa và Thanh Yên.

Phần lớn diện tích là đất bằng phù sa do Nậm Rốm bồi đắp, xen các khu dân cư đô thị; phía đông (vùng Noong Bua cũ) địa hình chuyển dần lên đồi núi. Cánh đồng Mường Thanh dài khoảng 23–25 km, rộng 5–8 km, được tưới bằng hệ thống thủy nông Nậm Rốm mà đầu mối là hồ Pá Khoang ở xã Mường Phăng.

Khí hậu thung lũng: mùa đông lạnh khô, mùa hè nóng ẩm, mưa tập trung từ tháng 4 đến tháng 9.

Lịch sử

Vùng đất phường Mường Thanh ngày nay là phần phía nam khu trung tâm tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ năm 1954. Sau chiến tranh, nơi đây thuộc huyện Điện Biên, tỉnh Lai Châu; từ năm 1958 nông trường quân đội được xây dựng trên cánh đồng, đưa nhiều người Kinh từ đồng bằng lên lập nghiệp.

• 13/2/1987 — điều chỉnh địa giới giữa xã Thanh Minh, thị trấn Điện Biên và xã Thanh Xương.
• 18/4/1992 — lập thị xã Điện Biên Phủ; xã Noong Bua thuộc thị xã ngay từ đầu.
• 22/12/1997 — Nghị định 117-CP lập thị trấn Mường Thanh (huyện lỵ huyện Điện Biên) từ 356,25 ha và 5.276 người của xã Thanh Xương.
• 26/9/2003 — Nghị định 110/2003/NĐ-CP: thị trấn Mường Thanh về thành phố, thành phường Nam Thanh (356,25 ha, 8.520 nhân khẩu); xã Noong Bua thành phường Noong Bua.
• 16/4/2009 — lập xã Tà Lèng từ 1.536,29 ha và 2.500 nhân khẩu của phường Noong Bua (năm 2020 Tà Lèng nhập vào xã Thanh Minh, nay thuộc phường Điện Biên Phủ).
• 1/1/2020 — 0,27 km² và 540 người của xã Thanh Hưng chuyển về phường Nam Thanh.
• 16/6/2025 — Nghị quyết 1661/NQ-UBTVQH15 nhập toàn bộ phường Noong Bua, phường Nam Thanh và xã Thanh Xương thành phường Mường Thanh, hoạt động từ 1/7/2025.

Trước khi sắp xếp, theo Wikipedia tiếng Việt, phường Nam Thanh có 11 tổ dân phố và 7 bản, phường Noong Bua có 10 tổ dân phố và 3 bản, xã Thanh Xương có 12 bản và 10 thôn. Năm 2026 các đơn vị này được gộp lại; tổ dân phố 12 là bản Bôm La cũ.

Dân cư – xã hội

25.517 người sống trên 27,56 km² khiến Mường Thanh là đơn vị có mật độ cao nhất tỉnh. Dân cư gồm hai lớp rõ rệt: các tổ dân phố đô thị hình thành từ thị trấn huyện lỵ và nông trường (đa số người Kinh), và các bản người Thái trên đất lúa cũ — Noong Bua, Hồng Líu, Noong Chứn, Khá, Huổi Hốc, Pú Tỉu, Noong Nhai, Pá Cấu, Bó Hóng, Ten.

Ở cấp tỉnh, theo điều tra năm 2019, người Mông chiếm 38,1%, người Thái 35,6%, người Kinh 17,3% dân số. Wikipedia tiếng Việt liệt kê các dân tộc ở huyện Điện Biên cũ gồm Thái, Kinh, Mông, Khơ Mú, Lào, Tày, Nùng, Cống…

Liền kề trung tâm tỉnh lỵ, người dân phường tiếp cận dễ dàng các cơ sở y tế, giáo dục tuyến tỉnh; trên địa bàn có trạm y tế và các trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở phục vụ từng khu dân cư.

Kinh tế

Cơ cấu kinh tế pha trộn đô thị và nông nghiệp. Khu Nam Thanh cũ dọc trục đường Võ Nguyên Giáp phát triển thương mại, dịch vụ; vùng Thanh Xương và Noong Bua còn ruộng lúa nước của cánh đồng Mường Thanh — nơi trồng các giống lúa làm nên gạo tám Điện Biên (IR64 và Bắc thơm số 7, theo Wikipedia tiếng Việt).

Nước tưới lấy từ hệ thống thủy nông Nậm Rốm; hồ Pá Khoang, đầu mối hệ thống, tưới cho hơn 3.300 ha lúa hai vụ của thung lũng. Theo phân loại đô thị từ 1/1/2026, một phần phường Mường Thanh nằm trong phạm vi đô thị loại II Điện Biên Phủ.

Văn hóa

Các bản Thái trong phường gắn với nghề lúa nước của thung lũng; trong các lễ hội dân tộc của tỉnh, Wikipedia tiếng Việt nhắc tới lễ hội Hạn Khuống của người Thái. Tên các bản — Noong Bua, Noong Nhai, Noong Chứn — mang yếu tố “noong” rất phổ biến trong địa danh Thái của thung lũng.

Phường gần kề các di tích của chiến dịch Điện Biên Phủ thuộc phường Điện Biên Phủ ở phía bắc (đồi A1, hầm De Castries, cầu Mường Thanh) và của phân khu Nam — cứ điểm Hồng Cúm (Isabelle), cách khu trung tâm khoảng 5 km về phía nam. Quần thể di tích chiến trường Điện Biên Phủ trải trên 10 xã, phường của tỉnh.

Giao thông

Quốc lộ 279 (đoạn đường Võ Nguyên Giáp) chạy qua phường theo hướng bắc – nam, nối trung tâm tỉnh lỵ với các xã phía nam thung lũng và tới cửa khẩu Tây Trang.

Hành chính

Từ 1/7/2025, địa chỉ ghi: tổ dân phố (hoặc bản) …, phường Mường Thanh, tỉnh Điện Biên. Người dân phường Nam Thanh, phường Noong Bua và xã Thanh Xương cũ làm thủ tục tại UBND phường Mường Thanh (bản Pú Tỉu). Khi trích địa chỉ trước năm 2025, cần lưu ý “phường Mường Thanh” trong giấy tờ cũ là phường thuộc trung tâm thành phố, nay là phường Điện Biên Phủ.

Bản đồ Phường Mường Thanh

Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Phường Mường Thanh được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1661/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Thành phố Điện Biên Phủ, Huyện Điện Biên trước đây

• Phường Điện Biên Phủ 49.205
• Xã Mường Nhà 9.653
• Xã Mường Phăng 16.063
• Xã Mường Pồn 10.401
• Xã Nà Tấu 14.939
• Xã Núa Ngam 11.804
• Xã Sam Mứn 8.183
• Xã Thanh An 20.686
• Xã Thanh Nưa 29.397
• Xã Thanh Yên 15.697