Xã Phước Sơn

Tổng quan

Xã Phước Sơn là đơn vị rộng nhất vùng Bình Phước cũ sau sắp xếp năm 2025 – 386,6 km² – chiếm góc đông nam huyện Bù Đăng cũ, nơi vùng đồi Bình Phước chạm vào khu rừng Cát Tiên và tỉnh Lâm Đồng. Theo Wikipedia, phần phía tây Vườn quốc gia Cát Tiên – khu Tây Cát Tiên – nằm trên địa bàn xã.

Dân số 31.005 người, mật độ khoảng 80 người/km². Wikipedia xếp Phước Sơn vào loại xã miền núi, cách phường Bình Phước khoảng 50 km về phía đông. Trụ sở đặt ở thôn 3 cũ. Sau đợt sắp xếp thôn tháng 6/2026, xã có 8 thôn đều mang chữ "Phước": Phước An, Phước Hòa, Phước Lộc, Phước Tâm, Phước Tiến, Phước Thành, Phước Thịnh, Phước Thiện.

Tên gọi và ý nghĩa

Xã giữ tên xã Phước Sơn – đơn vị trẻ nhất trong ba xã hợp thành (lập năm 2002), nhưng tên được chọn cho xã mới thay vì Thống Nhất – xã gốc từ năm 1988 – hay Đăng Hà. Tài liệu đã tra không ghi lý do lựa chọn.

Chữ Hán thường hiểu: 福 phước (đọc chuẩn là phúc) – phúc lành; 山 sơn – núi. Phước Sơn là "vùng núi có phúc". Chữ "Phước" nay được dùng làm chữ đầu cho cả 8 thôn. Tên xã cũ Thống Nhất là từ Hán Việt 統一 (hợp làm một); Đăng Hà là tên Hán Việt khó xác định chữ – "đăng" có thể là 登 (lên) hoặc 燈 (đèn), "hà" thường là 河 (sông) – chưa có văn bản xác nhận.

Chữ "Phước" cũng là chữ đầu quen thuộc trong địa danh vùng Bình Phước cũ – từ tên tỉnh Phước Long (1956), tỉnh lỵ Phước Bình đến các xã Phước Tín, Phước Tân, Phước Minh, Phước Thiện. Đặt chữ ấy cho cả tám thôn mới (Phước An, Phước Hòa, Phước Lộc, Phước Tâm, Phước Tiến, Phước Thành, Phước Thịnh, Phước Thiện) là cách địa phương gắn tên thôn với tên xã sau khi gom 26 thôn cũ. Sau sắp xếp năm 2025, cả nước chỉ có một xã tên Phước Sơn.

Địa lý

Theo Wikipedia, xã giáp các xã Bù Đăng, Thọ Sơn và xã Quảng Tín (Lâm Đồng) ở phía bắc; xã Bảo Lâm 5 (Lâm Đồng) ở phía đông; các xã Đak Lua, Phú Lý (vùng Tân Phú, Vĩnh Cửu cũ) và các xã Đạ Tẻh 3, Đạ Tẻh, Cát Tiên 3, Cát Tiên 2 (Lâm Đồng) ở phía nam; các xã Đồng Tâm, Nghĩa Trung ở phía tây.

Phần phía nam, tây nam huyện Bù Đăng cũ là đồi thấp 150–300 m, rừng còn nhiều. Vườn quốc gia Cát Tiên được lập năm 1992 (Quyết định 08/CT) trên cơ sở nối rừng cấm Nam Cát Tiên (1978) và khu bảo tồn thiên nhiên Tây Cát Tiên (1986); vườn là khu dự trữ sinh quyển thế giới, nơi sống của khoảng 300 loài chim và hơn 450 loài bướm. Danh mục du lịch tỉnh Bình Phước cũ ghi "rừng nguyên sinh Tây Cát Tiên" ở khu vực Bù Đăng và Đồng Phú.

Lịch sử

Các xã cũ

Vùng này thuộc quận Đức Phong (1956) của tỉnh Phước Long; sau 1975 thuộc huyện Bù Đăng, rồi huyện Phước Long (1977–1988). Xã Thống Nhất là một trong bảy xã gốc khi tái lập huyện Bù Đăng năm 1988. Nghị định 74-CP ngày 1/8/1994 lập xã Đăng Hà từ một phần Thống Nhất. Nghị định 36/2002/NĐ-CP ngày 5/4/2002 lập xã Phước Sơn từ 5.500 ha (1.690 người) của Đoàn Kết và 4.800 ha (3.151 người) của Thống Nhất – tổng 10.300 ha, 4.841 người.

Sắp xếp năm 2025

Nghị quyết 1662/NQ-UBTVQH15 nhập Phước Sơn, Thống Nhất, Đăng Hà thành xã Phước Sơn, hiệu lực 1/7/2025, thuộc tỉnh Đồng Nai. Xã khi đó có 26 thôn – 8 thôn đánh số, 6 thôn "… Đăng Hà" và 12 thôn "… Thống Nhất". Từ 30/4/2026 xã thuộc Thành phố Đồng Nai trực thuộc trung ương; tháng 6/2026 gom còn 8 thôn mang chữ "Phước".

Dân cư – xã hội

31.005 cư dân sống thưa trên vùng rộng, gồm người Kinh đến lập nghiệp và đồng bào Xtiêng, Mnông. Wikipedia liệt kê nhân vật Điểu Ong (1939–1969) trong mục danh nhân của xã, nhưng không ghi rõ tiểu sử. Trường học, trạm y tế kế thừa từ ba xã cũ; dịch vụ tuyến trên ở trung tâm Bù Đăng.

Kinh tế

Nông – lâm nghiệp là sinh kế chính: điều, cao su, cà phê, tiêu và các diện tích rừng, vùng đệm của khu rừng Cát Tiên. Vị trí giáp vườn quốc gia mở ra hướng du lịch sinh thái.

Văn hóa – thiên nhiên

Giá trị nổi bật nhất của xã là thiên nhiên: khu Tây Cát Tiên của Vườn quốc gia Cát Tiên – rừng đất thấp ẩm nhiệt đới, một trong những vùng đa dạng sinh học quan trọng của Nam Bộ. Văn hóa của cộng đồng Xtiêng, Mnông cùng nếp làng người Kinh tạo nên đời sống xã hội của vùng. Chưa tra được di tích lịch sử xếp hạng trên địa bàn xã.

Du lịch

Rừng nguyên sinh Tây Cát Tiên là điểm du lịch sinh thái được tỉnh Bình Phước cũ đưa vào danh mục tiềm năng. Phần Nam Cát Tiên của vườn nằm ở xã Đak Lua láng giềng phía nam; từ Phước Sơn, du khách có thể kết hợp tham quan thác Đứng (xã Bù Đăng), thác Voi (xã Thọ Sơn).

Giao thông

Các đường liên xã nối Phước Sơn với Quốc lộ 14 ở trung tâm Bù Đăng và ở Đồng Tâm, Nghĩa Trung phía tây bắc. Phía nam là vùng rừng giáp Tân Phú, Vĩnh Cửu cũ của Đồng Nai.

Hành chính

Địa chỉ ghi: …, thôn …, xã Phước Sơn, Thành phố Đồng Nai. Người dân các xã Thống Nhất, Đăng Hà cũ nay ghi xã Phước Sơn; các thôn "… Thống Nhất", "… Đăng Hà" cũ được gộp vào các thôn Phước mới (ví dụ thôn 1–4 Đăng Hà nay là thôn Phước An).

Bản đồ Xã Phước Sơn

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Phước Sơn được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1662/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Bù Đăng trước đây

• Xã Bom Bo 27.064
• Xã Bù Đăng 32.145
• Xã Đak Nhau 23.685
• Xã Nghĩa Trung 32.897
• Xã Thọ Sơn 21.457