Xã Phong Hòa

Tổng quan

Bờ bắc sông Hậu đối diện các phường Ô Môn, Thới Long của Cần Thơ là đất Phong Hòa – theo Wikipedia tiếng Việt, đây là xã cực nam của tỉnh Đồng Tháp sau sắp xếp. Xã gồm trọn bốn xã cũ phía nam huyện Lai Vung: Tân Hòa, Định Hòa, Vĩnh Thới và Phong Hòa; trụ sở đặt tại trụ sở UBND xã Tân Hòa cũ.

Phong Hòa rộng 87,9 km², dân số 71.537 người, mật độ khoảng 814 người/km² – một trong những xã đông dân nhất vùng Lai Vung cũ. Dải đất ven sông Hậu có nhiều vườn cây ăn trái, phía trong là ruộng lúa và kênh rạch nối ra sông.

Điểm riêng của xã là vị trí “cửa ngõ sông Hậu” của vùng Lai Vung: bến phà Phong Hòa sang Cần Thơ, quốc lộ 54 chạy dọc, và một di tích lịch sử ghi dấu nơi thành lập chi bộ cộng sản đầu tiên của tỉnh Cần Thơ thời thuộc Pháp.

Tên gọi và ý nghĩa

Nguồn gốc: tên xã mới giữ nguyên tên xã Phong Hòa cũ, một trong bốn xã hợp thành. Ba tên còn lại – Tân Hòa, Định Hòa, Vĩnh Thới – thôi là tên hành chính nhưng vẫn sống trong tên ấp: theo Wikipedia tiếng Việt, xã mới có các ấp Hòa Tân, Định Mỹ, Định Phú, Định Thành, Thới Hòa, Thới Mỹ 1, Thới Mỹ 2…

Phân tích Hán Việt. Phong trong địa danh Nam Bộ thường được hiểu là 豐 – dồi dào, sung túc, được mùa (như trong “phong phú”, “phong đăng”). Âm phong còn ứng với 風 (gió) và nhiều chữ khác; tư liệu đã tra không ghi chữ gốc của tên xã. Hòa thường là 和 – hòa thuận, êm ấm. Theo cách hiểu phổ biến, Phong Hòa mang nghĩa “sung túc và hòa thuận”.

Lịch sử tên: Phong Hòa có mặt trong danh sách tám xã của quận Đức Thành năm 1970 (theo Wikipedia tiếng Việt). Sau 1975 xã thuộc huyện Lấp Vò; Quyết định 36-HĐBT ngày 6/3/1984 tách một phần xã Phong Hòa lập xã Định Hòa, và chia xã Tân Thới thành Vĩnh Thới và Tân Hòa. Bốn xã hình thành từ đợt chia năm 1984 nay hợp lại dưới tên Phong Hòa. Riêng làng Vĩnh Thới và Tân Hòa đã có tên trong tổng An Thới từ khi lập quận Lai Vung năm 1916.

Trùng tên: danh mục cấp xã từ 1/7/2025 không có đơn vị nào khác tên Phong Hòa.

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, Phong Hòa giáp xã Hòa Long ở phía bắc, xã Lai Vung ở phía tây bắc, xã Tân Phú Trung ở phía đông bắc; phía đông giáp xã Tân Lược của tỉnh Vĩnh Long; phía tây và nam là sông Hậu, bên kia là các phường Tân Lộc, Thới Long, Ô Môn, Phước Thới của thành phố Cần Thơ.

Địa hình đồng bằng phù sa thấp, cao độ thay đổi ít. Hệ thống sông rạch gồm sông Hậu, kênh Mương Khai, rạch Bù Húc cùng nhiều mương vườn. Đất ven sông Hậu được bồi đắp phù sa, thích hợp cây ăn trái; vùng phía trong trồng lúa. Khí hậu nhiệt đới gió mùa, mùa mưa từ khoảng tháng 5 đến tháng 11.

Lịch sử

Trước 1975

Thời Pháp, các làng Tân Hòa, Vĩnh Thới thuộc tổng An Thới, quận Lai Vung (lập năm 1916), tỉnh Sa Đéc. Theo Wikipedia tiếng Việt, vùng đất này ghi dấu nơi thành lập chi bộ Đảng Cộng sản An Nam đầu tiên của tỉnh Cần Thơ (theo cách ghi của nguồn); nay có bia lưu niệm tại xã. Giai đoạn 1962–1975, Phong Hòa và Vĩnh Thới thuộc quận Đức Thành.

1976–2025

Năm 1976, địa bàn gồm hai xã Phong Hòa và Tân Thới thuộc huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp; huyện đổi tên Thạnh Hưng năm 1981. Quyết định 36-HĐBT (6/3/1984) chia Phong Hòa thành Phong Hòa và Định Hòa, chia Tân Thới thành Vĩnh Thới và Tân Hòa. Quyết định 77-HĐBT (27/6/1989) tái lập huyện Lai Vung, bốn xã trên thuộc huyện này.

Sắp xếp 2025

Khoản 34 Điều 1 Nghị quyết 1663/NQ-UBTVQH15 (16/6/2025) sắp xếp toàn bộ diện tích, dân số các xã Tân Hòa (huyện Lai Vung), Định Hòa, Vĩnh Thới và Phong Hòa thành xã Phong Hòa, có hiệu lực vận hành từ 1/7/2025. Theo Wikipedia tiếng Việt, năm 2026 xã sắp xếp lại ấp, còn 16 ấp.

Dân cư – xã hội

Dân số 71.537 người, cư trú dày dọc quốc lộ 54, bờ sông Hậu và các rạch lớn. Người dân phần lớn là người Kinh, sống bằng nghề vườn, ruộng, buôn bán và dịch vụ. Sinh hoạt tín ngưỡng chủ yếu là Phật giáo, thờ cúng ông bà, thờ thần ở đình.

Theo Wikipedia tiếng Việt, Trường THPT Lai Vung 2 đặt tại xã Tân Hòa cũ; xã Phong Hòa cũ có trường THCS, ba trường tiểu học và trạm y tế đạt chuẩn quốc gia. Sau sắp xếp, các trường và trạm y tế của bốn xã cũ tiếp tục hoạt động trong xã mới.

Kinh tế

Nông nghiệp vẫn là nền: lúa và cây ăn trái, đặc biệt cây có múi (quýt, cam sành, bưởi) – thế mạnh chung của Lai Vung cũ. Theo Wikipedia tiếng Việt, xã Phong Hòa cũ có ba chợ: chợ Giao Thông (ấp Tân Thạnh), chợ Phong Hòa (chợ trung tâm, ấp Tân Lợi) và chợ Bù Húc (ấp Tân An).

Vị trí bên sông Hậu, có bến phà sang Cần Thơ, giúp người dân dễ tiếp cận việc làm và dịch vụ ở đô thị Cần Thơ.

Văn hóa – di tích

Theo danh mục di tích của huyện Lai Vung cũ (Wikipedia tiếng Việt), trên địa bàn xã có:

• Bia lưu niệm nơi thành lập chi bộ Đảng Cộng sản An Nam đầu tiên của tỉnh Cần Thơ tại xã Phong Hòa cũ;
• Di tích Bảo Hậu tại xã Định Hòa cũ.

Đời sống văn hóa của xã mang nét miệt vườn sông Hậu: chợ ven sông, ghe xuồng, nhà vườn. Các lễ cúng đình, lễ Phật theo lịch truyền thống là sinh hoạt cộng đồng chính trong năm.

Giao thông

Theo Wikipedia tiếng Việt, đường bộ chính qua xã là quốc lộ 54 và đường tỉnh 853. Đường thủy gồm sông Hậu, kênh Mương Khai và rạch Bù Húc. Bến phà Phong Hòa nối xã sang Cần Thơ.

Hành chính

Địa chỉ mới: ấp …, xã Phong Hòa, tỉnh Đồng Tháp. Người dân bốn xã cũ Tân Hòa, Định Hòa, Vĩnh Thới, Phong Hòa không còn ghi tên xã cũ và “huyện Lai Vung”. Trụ sở xã đặt tại trụ sở UBND xã Tân Hòa cũ.

Bản đồ Xã Phong Hòa

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Phong Hòa được lập từ 4 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1663/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Lai Vung trước đây

• Xã Hòa Long 68.886
• Xã Lai Vung 80.649
• Xã Tân Dương 46.069