Phường Nguyễn Trãi

Tổng quan

Phường Nguyễn Trãi thuộc Thành phố Hải Phòng chiếm vùng đồi núi phía bắc Chí Linh cũ, thuộc cánh cung Đông Triều, giáp tỉnh Quảng Ninh ở phía đông và tỉnh Bắc Ninh (vùng Bắc Giang cũ) ở phía bắc. Với 76,28 km², đây là phường rộng nhất thành phố Hải Phòng, nhưng dân số chỉ 16.098 người – mật độ khoảng 210 người/km², thưa nhất trong các phường của vùng Hải Dương cũ.

Trụ sở đặt tại trụ sở cũ của phường Bến Tắm. Trên địa bàn có chùa Thanh Mai, do Thiền sư Pháp Loa – Đệ nhị tổ Thiền phái Trúc Lâm – dựng năm 1329, nơi đặt tháp Viên Thông chứa xá lợi của ông; chùa là một trong 12 điểm của Quần thể di tích Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO công nhận Di sản văn hóa thế giới.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên phường là tên mới, đặt theo danh nhân Nguyễn Trãi. Theo đề án sắp xếp, phường lấy tên Nguyễn Trãi vì ông là người con của vùng đất Chí Linh, gắn liền với khu vực Côn Sơn. Tư liệu về Chí Linh ghi Nguyễn Trãi thuở nhỏ sống ở Chí Linh, sau nhiều năm ở ẩn tại chùa Côn Sơn; ông ngoại ông là Đại tư đồ Trần Nguyên Đán, người ở ẩn tại Chi Ngại (Chí Linh).

Chữ Hán của tên là 阮廌: Nguyễn 阮 là họ; Trãi 廌 là tên – chữ chỉ con giải trãi (獬廌), linh thú trong truyền thuyết biết phân biệt phải trái. Vì là tên người, ý nghĩa của tên phường nằm ở nhân vật: nhà chính trị, quân sự, nhà văn hóa lớn thời Lê sơ, tác giả "Bình Ngô đại cáo", "Quốc âm thi tập", có bài thơ "Côn Sơn ca" nổi tiếng.

Tên Nguyễn Trãi cũng là tên một phường của khu Hải Dương cũ trước năm 2025 (nay thuộc phường Thành Đông). Trong vùng, các tên xã cũ Bắc An, Hoàng Hoa Thám (theo tên lãnh tụ khởi nghĩa Yên Thế) nay chỉ còn ở tên tổ dân phố. Từ năm 2026, phường có 7 tổ dân phố: Bắc An, Bắc Nội, Bến Tắm, Đại An, Hoàng Hoa Thám, Nông Trường, Thanh Mai.

Địa lý

Theo mô tả địa giới phổ biến, phía đông phường giáp tỉnh Quảng Ninh; phía tây giáp phường Trần Hưng Đạo; phía nam giáp phường Trần Nhân Tông; phía bắc giáp tỉnh Bắc Ninh.

Vùng phía bắc Chí Linh là đồi núi thuộc cánh cung Đông Triều, càng lên phía bắc càng cao; tư liệu ghi núi cao nhất vùng Chí Linh là Dây Diều (616 m), đèo Trê (536 m). Đồi rừng chiếm phần lớn diện tích, gồm rừng tự nhiên có nhiều gỗ quý, động thực vật làm dược liệu, và rừng trồng keo, bạch đàn, thông. Khí hậu nhiệt đới gió mùa; vùng đồi có mùa đông lạnh hơn vùng đồng bằng.

Lịch sử

Năm 1329, Thiền sư Pháp Loa (Đồng Kiên Cương, người hương Cửu La, huyện Nam Sách) cho dựng hai chùa Thanh Mai và Côn Sơn; năm 1330 ông viên tịch tại chùa Quỳnh Lâm, theo di chúc, pháp thể được đưa về nhập tháp ở chùa Thanh Mai; vua Trần Anh Tông ban hiệu Đại Tuệ Tịnh Tri Đức thiền sư, tên tháp là Viên Thông bảo tháp.

• 1955: huyện Chí Linh có thị trấn nông trường Chí Linh và các xã Bắc An, Hoàng Hoa Thám.
• 14/1/2002: giải thể thị trấn nông trường Chí Linh, lập thị trấn Bến Tắm trên 412,88 ha và 5.703 nhân khẩu của xã Bắc An.
• 2010: thị trấn Bến Tắm thành phường.
• 1/7/2025 (Nghị quyết 1669/NQ-UBTVQH15): hợp toàn bộ phường Bến Tắm (20,39 km², 6.425 người), xã Bắc An (27,84 km², 6.301 người), xã Hoàng Hoa Thám (28,05 km², 3.372 người) thành phường Nguyễn Trãi.

Dân cư – xã hội

Dân số 16.098 người – chỉ đạt khoảng 76,7% tiêu chuẩn dân số của một phường, nhưng diện tích gấp gần 14 lần tiêu chuẩn. Dân cư tập trung ở khu Bến Tắm và các thôn ven đồi; tên tổ dân phố "Nông Trường" gợi lại thị trấn nông trường Chí Linh trước năm 2002. Trường học, trạm y tế kế thừa từ các đơn vị cũ.

Kinh tế

Kinh tế phường gắn với đất đồi: trồng rừng (keo, bạch đàn), cây ăn quả, chăn nuôi, cùng nông nghiệp ở các bãi bằng. Vùng Chí Linh có khoáng sản đáng kể – cao lanh, sét chịu lửa, đá, cát xây dựng, mỏ than nâu trữ lượng lớn. Du lịch tâm linh, sinh thái gắn với chùa Thanh Mai và vùng đồi Đông Triều là hướng phát triển của phường; vùng Chí Linh còn có sân golf Ngôi Sao Chí Linh.

Văn hóa – di tích

Chùa Thanh Mai (vùng Hoàng Hoa Thám cũ) – ngôi chùa rất cổ, dựng năm 1329, công nhận di tích lịch sử quốc gia năm 1992; nơi có tháp Viên Thông của Thiền sư Pháp Loa. Chùa nằm trong hệ thống di tích Thiền phái Trúc Lâm, nay là một điểm của di sản thế giới Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc.

Đất Chí Linh gắn với nhiều danh nhân: Trần Hưng Đạo, Chu Văn An, Nguyễn Trãi, Nguyễn Thị Duệ, Pháp Loa, Huyền Quang… Tên phường Nguyễn Trãi đặt cạnh các phường Chu Văn An, Trần Hưng Đạo, Trần Nhân Tông, Lê Đại Hành tạo thành một "bản đồ danh nhân" của vùng Chí Linh mới.

Giao thông

Phường nối với trung tâm Sao Đỏ cũ và Quốc lộ 18 ở phía nam qua các đường tỉnh, đường liên xã; Quốc lộ 37 từ Sao Đỏ đi Bắc Giang qua vùng Chí Linh cũ. Đường đồi núi dẫn sang Quảng Ninh và vùng Lục Nam.

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: "…, phường Nguyễn Trãi, thành phố Hải Phòng" – lưu ý không nhầm với phường Nguyễn Trãi cũ của khu Hải Dương (nay thuộc phường Thành Đông). Cư dân Bến Tắm, Bắc An, Hoàng Hoa Thám cũ chuyển trọn về phường.

Bản đồ Phường Nguyễn Trãi

Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Phường Nguyễn Trãi được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1669/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Thành phố Chí Linh trước đây

• Phường Bắc An Phụ 22.780
• Phường Chí Linh 31.983
• Phường Chu Văn An 56.251
• Phường Lê Đại Hành 24.638
• Phường Trần Hưng Đạo 35.932
• Phường Trần Nhân Tông 27.053