Phường Tây Nha Trang

Tổng quan

Nằm lùi vào đất liền, phường Tây Nha Trang là phần phía tây của khu vực Nha Trang cũ, giáp xã Diên Khánh, có sông Cái chảy qua. Phường thuộc tỉnh Khánh Hòa, có diện tích 27,9 km² — nhỏ nhất trong bốn phường kế thừa thành phố — nhưng dân số 108.065 người, nên mật độ cao nhất nhóm, khoảng 3.873 người/km².

Phường ghép hai phường cũ (Phương Sài, Ngọc Hiệp) với bốn xã cũ (Vĩnh Ngọc, Vĩnh Thạnh, Vĩnh Hiệp, Vĩnh Trung). Trụ sở phường đặt tại UBND xã Vĩnh Ngọc cũ, số 480 đường Lương Định Của.

Di tích tiêu biểu là chùa Long Sơn với tượng Kim Thân Phật Tổ trên đồi Trại Thủy, dựng năm 1963.

Tên gọi và ý nghĩa

Cấu tạo tên: “Tây Nha Trang” gồm phương hướng “Tây” và tên đô thị “Nha Trang”, không kế thừa tên đơn vị cũ nào. Bốn phường mới ở khu vực thành phố cũ dùng chung gốc “Nha Trang”: Nha Trang, Bắc Nha Trang, Nam Nha Trang và Tây Nha Trang. Chưa tra được văn bản của tỉnh giải thích lý do chọn bộ tên này.

Chữ “Tây” là âm Hán Việt của 西 — phương tây. Phường nằm phía tây phường Nha Trang và phường Bắc Nha Trang.

Chữ “Nha Trang” không phải từ Hán Việt. Theo Wikipedia tiếng Việt, nhiều nhà nghiên cứu cho rằng đây là cách người Việt đọc phỏng địa danh có trước: Aia Trang theo tiếng Chăm, Ea Trang theo tiếng Ê Đê (Rađe), được ghi là có nghĩa “nước Hến”; tên ban đầu chỉ con sông, sau mở rộng cho vùng đất. Xem mục từ Nha Trang trên wiki.ngonngu.

Tên các đơn vị cũ: Phương Sài là một trong năm làng cổ lập nên thị trấn Nha Trang năm 1924 và là “phường đệ tứ” của thị xã năm 1937. Bốn xã Vĩnh Ngọc, Vĩnh Thạnh, Vĩnh Hiệp, Vĩnh Trung nằm trong bảy xã của huyện Vĩnh Xương cũ được nhập vào Nha Trang năm 1977.

Trùng tên: không có đơn vị cấp xã nào khác trong cả nước tên Tây Nha Trang.

Địa lý

Phía đông phường giáp phường Nha Trang và phường Bắc Nha Trang; phía tây giáp xã Diên Khánh; phía bắc giáp phường Bắc Nha Trang và xã Diên Điền; phía nam giáp phường Nam Nha Trang.

Sông Cái Nha Trang (còn gọi sông Phú Lộc, sông Cù) — được mô tả là sông lớn nhất tỉnh Khánh Hòa — bắt nguồn từ Hòn Gia Lê, chảy qua vùng Khánh Vĩnh, Diên Khánh rồi qua khu vực Nha Trang ra cửa Lớn (Đại Cù Huân). Gần Xuân Lạc thuộc xã Vĩnh Ngọc cũ, sông chia nhánh: nhánh Cửa Bé nay đã bị bồi lấp gần hết, chỉ lộ rõ khi lũ; nhánh chính chảy về phía đông bắc. Mùa lũ từ tháng 10 đến tháng 12 mang khoảng 73% lượng dòng chảy cả năm, mùa cạn từ tháng 1 đến tháng 9 chỉ khoảng 27%.

Chùa Long Sơn nằm dưới chân đồi Trại Thủy. Phường hiện có tổ dân phố Xuân Lạc 1 và Xuân Lạc 2, trùng tên với khu Xuân Lạc nêu trên.

Lịch sử

Làng Phương Sài là một trong năm làng cổ (cùng Xương Huân, Phương Câu, Vạn Thạnh, Phước Hải) được ghép thành thị trấn Nha Trang theo nghị định ngày 30/8/1924 của Toàn quyền Đông Dương; năm 1937 Phương Sài là phường đệ tứ của thị xã Nha Trang.

• 1886 — Hòa thượng Thích Ngộ Trí khai sơn chùa Long Sơn, khi ấy mang tên Đằng Long tự.
• 1963 — Dựng tượng Kim Thân Phật Tổ trên đồi Trại Thủy.
• 30/3/1977 — Nha Trang lên thành phố; bảy xã của huyện Vĩnh Xương cũ, trong đó có Vĩnh Ngọc, Vĩnh Hiệp, Vĩnh Trung, Vĩnh Thạnh, được nhập vào thành phố.
• 1/11/2024 — Phường Phương Sơn nhập vào phường Phương Sài.
• 1/7/2025 — Theo Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 (16/6/2025), hai phường Ngọc Hiệp, Phương Sài và bốn xã Vĩnh Ngọc, Vĩnh Thạnh, Vĩnh Hiệp, Vĩnh Trung hợp thành phường Tây Nha Trang. Cùng ngày tỉnh Ninh Thuận hợp nhất vào Khánh Hòa.
• Tháng 6/2026 — HĐND phường thông qua đề án sắp xếp tổ dân phố, còn 47 tổ.

Dân cư và xã hội

Dân số 108.065 người trên 27,9 km² — mật độ cao nhất trong bốn phường kế thừa thành phố Nha Trang. Sau đợt sắp xếp năm 2026, phường có 47 tổ dân phố, gồm nhóm tổ mang số theo khu vực (Vĩnh Điềm, Ngọc Hội, Lư Cấm, Vĩnh Hội, Ngọc Thảo, Ngọc Sơn) và nhóm mang tên địa danh: Cận Giang, Cận Sơn, Đồng Nhơn, Độc Lập, Hòn Nghê, Phú Bình, Phú Nông Bắc, Phú Nông Nam, Phú Thạnh, Phú Trung, Phú Vinh, Phương An, Phước Bình, Phường Củi Đông, Phường Củi Tây, Vĩnh Châu, Võ Cang, Võ Cạnh, Võ Dõng, Xuân Lạc, Xuân Ngọc, Xuân Sơn.

Đời sống tôn giáo có chùa Long Sơn và cộng đồng Công giáo của giáo xứ Cầu Kè. Người dân sáu đơn vị cũ làm thủ tục tại UBND phường Tây Nha Trang, đặt ở trụ sở xã Vĩnh Ngọc cũ.

Kinh tế

Chưa tra được số liệu kinh tế riêng của phường. Ở tầm thành phố cũ, cơ cấu kinh tế Nha Trang theo Wikipedia là dịch vụ – du lịch khoảng 63,8%, công nghiệp – xây dựng 32%, nông nghiệp 4,2% (số liệu thời điểm cũ).

Phường không có bờ biển; điểm tham quan chính là chùa Long Sơn. Đường 23 Tháng 10 — một đoạn của Quốc lộ 1C cũ — nối khu vực với trung tâm Nha Trang và với xã Diên Khánh.

Văn hóa và di tích

Chùa Long Sơn (số 22 đường 23 Tháng 10) là di tích nổi bật nhất. Chùa do Hòa thượng Thích Ngộ Trí khai sơn năm 1886, ban đầu mang tên Đằng Long tự, nằm dưới chân đồi Trại Thủy. Trên đồi là tượng Kim Thân Phật Tổ dựng năm 1963, cao 24 m tính cả đài sen cao 7 m ở phần đế.

Trên địa bàn còn có giáo xứ Cầu Kè và cầu đường sắt bắc qua sông Cái trên tuyến Bắc – Nam.

Giao thông

Quốc lộ 1C (từ năm 2022 là đường tỉnh 657B) từ trung tâm Nha Trang theo đường Thống Nhất ra vòng xoay Mả Vòng, rồi đi thẳng về hướng tây theo đường 23 Tháng 10 tới ngã ba Thành ở xã Diên Khánh; chùa Long Sơn nằm trên đoạn đường này. Tuyến có hai cầu lớn qua hai nhánh sông Cái là cầu Xóm Bóng và cầu Hà Ra. Đường sắt Bắc – Nam chạy qua phường và vượt sông Cái trên cầu đường sắt trước khi vào ga Nha Trang.

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: “…, phường Tây Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa”, không còn cấp “thành phố Nha Trang”.

Bản đồ Phường Tây Nha Trang

Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Phường Tây Nha Trang được lập từ 6 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Thành phố Nha Trang trước đây

• Phường Bắc Nha Trang 128.239
• Phường Nam Nha Trang 130.164
• Phường Nha Trang 136.118