Bum Nưa là xã biên giới thuộc tỉnh Lai Châu, nơi có đỉnh Pu Si Lung (khoảng 3.076 m) trên biên giới Việt – Trung; xã lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1670/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở hai xã Pa Vệ Sử và Bum Nưa của huyện Mường Tè cũ. Diện tích 315,13 km², dân số 7.147 người.
Tổng quan
Người leo núi biết đến Bum Nưa qua Pu Si Lung — ngọn núi khoảng 3.076 m nằm sát cột mốc 42 trên biên giới Việt – Trung, một trong những ngọn núi cao nhất Việt Nam. Đỉnh núi trước thuộc xã Pa Vệ Sử; từ năm 2025, Pa Vệ Sử nhập với Bum Nưa thành xã Bum Nưa của tỉnh Lai Châu. Trụ sở xã đặt tại bản Nà Hẻ.
Xã rộng 315,13 km², dân số 7.147 người, mật độ khoảng 23 người/km². Cư dân chủ yếu là người Thái, La Hủ và Mảng, sống ở 19 bản: A Mại, Bum, Chà Gá, Khoang Thèn, Nà Hẻ, Nà Hừ 1, Nà Hừ 2, Nà Lang, Nậm Củm, Pá Hạ, Phiêng Kham, Phí Chi A, Phí Chi B, Seo Thèn, Sín Chải A, Sín Chải B, Sín Chải C, Thò Ma và Xà Phìn.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Bum Nưa cũ; tên Pa Vệ Sử (Nghị quyết 1670 viết “Pa Vệ Sủ”) không còn là tên đơn vị hành chính nhưng vẫn là tên đồn biên phòng và tên quen thuộc với dân leo núi.
Tên gốc tiếng Thái, không phải Hán Việt. Từ điển chữ Hán Nôm không có chữ Hán Việt nào cho âm “bum” hay “nưa”. “Bum” là tên riêng của vùng Mường Bum (Mường Bẩm, người Pháp ghi Mường Boum), gồm đất Bum Nưa, Bum Tở và thị trấn Mường Tè cũ. Trong địa danh Thái, “nưa” có nghĩa là “trên”: vùng Mường Thanh (Điện Biên) xưa gồm Thanh Nưa (“Thanh trên”) và Thanh Tẩu (“Thanh dưới”); tiếng Thái Nưa ở Vân Nam cũng có tên riêng nghĩa là “Thái Thượng”. Xã láng giềng phía nam mang tên Bum Tở. Tuy vậy, chưa tìm được tài liệu địa chí giải thích riêng tên Bum Nưa.
Pa Vệ Sử, Pu Si Lung: tên đỉnh núi được viết cả hai cách Pu Si Lung và Phu Si Lung; nghĩa của tên núi và tên Pa Vệ Sử chưa có nguồn giải thích.
Cả nước không có xã nào khác trùng tên Bum Nưa.
Địa lý
Phía bắc giáp Trung Quốc; phía nam và phía đông giáp Hua Bum; phía tây giáp Pa Ủ và Bum Tở.
Pu Si Lung là điểm nhấn địa hình: các tài liệu thường ghi độ cao 3.076 m (một số nguồn ghi 3.083 m), cột mốc 42 gần đỉnh ở độ cao khoảng 2.866 m. Theo trang du lịch của tỉnh, hành trình xuất phát từ đồn biên phòng Pa Vệ Sử, đi về khoảng 100 km đường rừng, ít nhất bốn ngày ba đêm qua đèo, rừng nguyên sinh, suối đá trơn và những cầu gỗ thân cây. Leo núi ở đây cần giấy phép và người dẫn đường của biên phòng vì là khu vực vành đai biên giới.
Phần thấp của xã là thung lũng các suối chảy về Nậm Bum, nơi tập trung bản Thái với ruộng nước (như Nà Hẻ, Nà Hừ, Nà Lang). Khí hậu vùng cao biên giới, mùa đông rét, trên núi có băng giá.
Lịch sử
Thời Pháp thuộc, Bum Nưa nằm trong khu Mường Boum của châu Quỳnh Nhai, tỉnh Lai Châu; làng Ban Na Trát trong danh mục khi ấy nay thuộc đất xã. Sau năm 1954, Bum Nưa là xã của huyện Mường Tè.
- 14/10/2011 — Nghị quyết 97/NQ-CP tách 9.521,73 ha và 2.485 nhân khẩu của xã Bum Nưa để lập xã Vàng San (nay thuộc xã Hua Bum).
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1670/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ xã Pa Vệ Sử và xã Bum Nưa thành xã Bum Nưa, hoạt động từ 1/7/2025 khi huyện Mường Tè kết thúc hoạt động.
Dân cư – xã hội
Ba cộng đồng chính là Thái (ở các bản thung lũng), La Hủ và Mảng. Riêng xã Pa Vệ Sử cũ, theo lời lãnh đạo xã được báo chí dẫn, người La Hủ có mặt ở 13 trên 14 bản. Pa Vệ Sử là một trong bốn xã cũ (cùng Pa Ủ, Ka Lăng, Thu Lũm) nơi tập trung gần như toàn bộ hơn 6.000 người La Hủ ở Việt Nam.
Cuối năm 2025, xã triển khai chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát: hoàn thành 287 căn đợt I và phê duyệt thêm 218 hộ đợt II. Trường học bán trú và trạm y tế đặt ở trung tâm hai xã cũ.
Kinh tế
Người Thái làm lúa nước ở thung lũng; người La Hủ, Mảng làm nương, chăn nuôi, hái lượm lâm sản. Ở Pa Vệ Sử từng có mô hình đưa lúa nước về bản Phí Chi cho người La Hủ. Vùng Pa Vệ Sử cũ nằm trong vùng quy hoạch trồng sâm Lai Châu dưới tán rừng của Mường Tè (cùng Tá Bạ, Ka Lăng, Thu Lũm, Pa Ủ). Khoán bảo vệ rừng phòng hộ đầu nguồn cũng là nguồn thu đều đặn.
Du lịch mạo hiểm chinh phục Pu Si Lung đem lại nguồn thu nhỏ cho người dẫn đường, khuân vác, nhưng lượng khách hạn chế do yêu cầu giấy phép và độ khó của cung đường.
Văn hóa
Người Thái ở Bum Nưa giữ nhà sàn, múa xòe, lễ cúng bản. Người La Hủ có lễ tháng hai gạ ma thú, Tết gié khù chà, lễ cầu mưa; phụ nữ La Hủ mặc áo dài đen. Người Mảng giữ cây sáo dài lờ lầm và các bài dân ca, dân vũ. Đan lát mây tre là nghề phụ phổ biến của cả ba cộng đồng.
Hành chính
Địa chỉ ghi: bản …, xã Bum Nưa, tỉnh Lai Châu; người dân Pa Vệ Sử cũ cũng ghi xã Bum Nưa. Vào khu vực Pu Si Lung, mốc 42 cần làm thủ tục với Bộ đội Biên phòng.
Bản đồ Xã Bum Nưa
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Bum Nưa được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1670/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Pa Vệ Sử | Huyện Mường Tè | Tỉnh Lai Châu | toàn bộ |
| Xã Bum Nưa | Huyện Mường Tè | Tỉnh Lai Châu | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Bum Nưa gồm những xã cũ nào?
Xã Pa Vệ Sử (Pa Vệ Sủ) và xã Bum Nưa của huyện Mường Tè cũ, theo Nghị quyết 1670/NQ-UBTVQH15, từ 1/7/2025.
Đỉnh Pu Si Lung nay thuộc xã nào?
Thuộc xã Bum Nưa, tỉnh Lai Châu (trước là xã Pa Vệ Sử, huyện Mường Tè), gần cột mốc 42.
Tên Bum Nưa có nghĩa là gì?
Tên gốc Thái: “Bum” là vùng Mường Bum, “nưa” trong địa danh Thái có nghĩa là “trên”; nghĩa riêng của cả tên chưa có tài liệu giải thích.
Ở xã Bum Nưa có những dân tộc nào?
Chủ yếu người Thái, La Hủ và Mảng.
Diện tích, dân số xã Bum Nưa?
315,13 km² và 7.147 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Cùng Huyện Mường Tè trước đây
- Xã Bum Tở 11.711
- Xã Hua Bum 5.697
- Xã Mù Cả 3.299
- Xã Mường Tè 6.364
- Xã Pa Ủ 6.084
- Xã Tà Tổng 7.967
- Xã Thu Lũm 5.255
← Toàn bộ 38 xã, phường của Lai Châu Tra tên xã cũ → mới