Khổng Lào là xã biên giới thuộc tỉnh Lai Châu, nơi tổ chức lễ hội Then Kin Pang của người Thái trắng; xã lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1670/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở ba xã Bản Lang, Hoang Thèn và Khổng Lào của huyện Phong Thổ cũ. Diện tích 188,12 km², dân số 16.924 người.
Tổng quan
Ngày mùng 10 tháng Ba âm lịch hằng năm, người Thái trắng ở Khổng Lào mở hội Then Kin Pang — lễ tạ ơn Then, vị đại diện của “mường trời” trong tín ngưỡng Thái. Tháng 4/2025, lần đầu tiên tỉnh Lai Châu tổ chức lễ hội này ở quy mô cấp tỉnh tại Khổng Lào, với hơn 300 nghệ nhân, diễn viên tham gia. Ba tháng sau, ngày 1/7/2025, xã Khổng Lào mới ra đời từ ba xã Bản Lang, Hoang Thèn và Khổng Lào; trụ sở đặt tại bản Khổng Lào.
Xã rộng 188,12 km², dân số 16.924 người, mật độ khoảng 90 người/km², gồm 32 bản như Cang, Co Muông, Hoang Thèn, Khổng Lào, Nà Vàng, Xin Chải. Phía đông xã là đường biên giới với Trung Quốc.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Khổng Lào cũ; Bản Lang và Hoang Thèn nay là tên vùng, tên bản (bản Hoang Thèn vẫn còn trong danh sách bản của xã).
Tên bản địa, chưa rõ nghĩa. Âm “khổng” có chữ Hán (như 孔 trong họ Khổng), nhưng âm “lào” không có chữ Hán Việt; cũng không nên hiểu “Lào” là tên nước Lào. Wikipedia tiếng Trung ghi tên xã bằng hai chữ 孔牢 — đó là cách ghi âm của nguồn tiếng Trung, không phải lời giải nghĩa. Tài liệu tiếng Việt hiện chưa giải thích tên Khổng Lào.
Tên hai xã cũ: Wikipedia tiếng Trung ghi Hoang Thèn là 荒田 — đọc Hán Việt là “hoang điền”, nghĩa đen “ruộng hoang” — và Bản Lang là 慢啷. Đây đều là cách ghi của nguồn tiếng Trung; chưa có tài liệu tiếng Việt giải thích tên hai xã cũ.
Tên lễ hội Then Kin Pang thì đã được giải nghĩa: theo báo Việt Nam News, trong tiếng Thái “Then” là đấng cai quản trời, “Kin Pang” là ăn mừng, hội hè — cả tên chỉ một lễ hội tạ ơn.
Cả nước không có xã nào khác trùng tên Khổng Lào.
Địa lý
Phía bắc giáp Dào San; phía nam giáp Sin Suối Hồ; phía tây giáp xã Phong Thổ; phía đông giáp Trung Quốc. Bản Khổng Lào nằm bên suối Nậm Lùm, nơi diễn ra nghi thức té nước cầu may trong lễ hội Then Kin Pang. Địa hình gồm thung lũng ruộng nước của người Thái và vùng núi cao phía đông; vùng Hoang Thèn nằm trong vùng chè Shan tuyết cổ thụ của Phong Thổ.
Lịch sử
Khổng Lào, Bản Lang, Hoang Thèn có trong danh sách các xã của huyện Phong Thổ năm 2003, khi tỉnh Lai Châu cũ chia làm hai. Theo Wikipedia tiếng Việt, trước năm 2025 trên đất Khổng Lào có các bản như Co Muông, Đớ, Cang, Phai Cát.
- 13/5/1955 — Huyện Phong Thổ chuyển từ tỉnh Lào Cai về Khu tự trị Thái – Mèo.
- 27/10/1962 — Phong Thổ trở thành huyện của tỉnh Lai Châu.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1670/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ xã Hoang Thèn, xã Bản Lang và xã Khổng Lào thành xã Khổng Lào, hoạt động từ 1/7/2025.
Dân cư – xã hội
Người Thái trắng là cư dân lâu đời ở thung lũng Khổng Lào; vùng núi có các cộng đồng khác của huyện Phong Thổ cũ (Mông, Dao, Hà Nhì…). Xã có trường mầm non Khổng Lào, trường tiểu học – trung học cơ sở ở Hoang Thèn và trường Kim Đồng.
Kinh tế
Nông nghiệp lúa nước ở thung lũng và nương rẫy ở vùng cao là nền tảng. Vùng Hoang Thèn có chè Shan tuyết cổ thụ, thuộc vùng hơn 8.000 cây chè cổ của huyện Phong Thổ cũ (số liệu báo chí năm 2023). Lễ hội Then Kin Pang được tỉnh dùng làm sản phẩm quảng bá văn hóa – du lịch, mở thêm nguồn thu dịch vụ cho người dân trong mùa hội.
Văn hóa
Then Kin Pang gồm phần lễ và phần hội. Phần lễ diễn ra ở nhà Then bản Khổng Lào: cúng khai hội, dâng hương tẩy trần, giải trừ vận hạn, thỉnh Then chúc phúc, cúng cầu phúc và tạ ơn trời đất, thần linh, cầu bản yên, người khỏe, mùa màng tốt. Phần hội tái hiện đời sống người Thái: làm cúc áo, đan lưới, quăng chài, làm đàn tính, gội đầu, té nước cầu may bên suối Nậm Lùm, trình diễn áo hô pang, dệt thổ cẩm, xòe Thái, hát Then, thi ẩm thực và trò chơi dân gian. Báo Việt Nam News năm 2025 cho biết lễ hội vừa được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Người Thái ở Khổng Lào còn tổ chức đua thuyền và lễ cốm mới — cùng với Mường So và thị trấn Phong Thổ cũ, đây là những nơi có hội đua thuyền của huyện. Xòe Thái và thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được UNESCO ghi danh.
Lễ hội được tổ chức đều đặn những năm gần đây: năm 2024 diễn ra hai ngày 17–18/4; năm 2025 diễn ra 6–7/4, nghi lễ truyền thống bắt đầu sáng 7/4 (tức 10/3 âm lịch), khai mạc ở sân nhà văn hóa xã. Chương trình năm 2025 có trình diễn trang phục các dân tộc, hát Then, đàn tính, sáu điệu xòe và các trò chơi dân gian. Bên cạnh Then Kin Pang và lễ hội Nàng Han ở Mường So, các lễ hội của người Thái trắng tạo thành một nhóm di sản riêng của vùng Phong Thổ, khác với lớp lễ hội của người Mông, Hà Nhì ở vùng cao phía bắc.
Hành chính
Địa chỉ ghi: bản …, xã Khổng Lào, tỉnh Lai Châu; người dân Bản Lang, Hoang Thèn cũ cũng ghi xã Khổng Lào.
Bản đồ Xã Khổng Lào
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Khổng Lào được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1670/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Bản Lang | Huyện Phong Thổ | Tỉnh Lai Châu | toàn bộ |
| Xã Hoang Thèn | Huyện Phong Thổ | Tỉnh Lai Châu | toàn bộ |
| Xã Khổng Lào | Huyện Phong Thổ | Tỉnh Lai Châu | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Khổng Lào gồm những xã cũ nào?
Ba xã Hoang Thèn, Bản Lang và Khổng Lào của huyện Phong Thổ cũ, theo Nghị quyết 1670/NQ-UBTVQH15, từ 1/7/2025.
Lễ hội Then Kin Pang tổ chức khi nào, ở đâu?
Vào ngày 10 tháng Ba âm lịch, tại nhà Then bản Khổng Lào; năm 2025 lần đầu tổ chức quy mô cấp tỉnh.
Then Kin Pang nghĩa là gì?
Trong tiếng Thái, “Then” là đấng cai quản trời, “Kin Pang” là ăn mừng; cả tên chỉ lễ hội tạ ơn của người Thái trắng.
Tên Khổng Lào có nghĩa là gì?
Tài liệu tiếng Việt chưa giải thích; “Lào” ở đây không phải tên nước Lào. Wikipedia tiếng Trung ghi bằng chữ 孔牢, chỉ là cách ghi âm.
Diện tích, dân số xã Khổng Lào?
188,12 km² và 16.924 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Cùng Huyện Phong Thổ trước đây
- Phường Đoàn Kết 25.403
- Xã Dào San 16.123
- Xã Phong Thổ 23.295
- Xã Sì Lở Lầu 16.196
- Xã Sin Suối Hồ 16.338
← Toàn bộ 38 xã, phường của Lai Châu Tra tên xã cũ → mới