Khánh Nhạc là xã thuộc tỉnh Ninh Bình, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1674/NQ-UBTVQH15 từ hai xã Khánh Hồng và Khánh Nhạc của huyện Yên Khánh cũ. Xã rộng 19,58 km², dân số 25.612 người, nằm trên quốc lộ 10 bên sông Vạc, là vùng làng nghề cói, bèo của Yên Khánh.
Tổng quan
Xã Khánh Nhạc ở phía nam vùng Yên Khánh cũ, tỉnh Ninh Bình, nằm giữa trung tâm xã Yên Khánh và vùng Phát Diệm – Kim Sơn. Quốc lộ 10 và đường cao tốc Ninh Bình – Hải Phòng cùng đi qua xã; sông Vạc chảy ở phía tây. Phần Khánh Hồng cũ là nơi tập trung các làng chế biến cói và đan bèo bồng có tiếng của huyện.
Xã rộng 19,58 km² – nhỏ nhất trong năm xã của vùng Yên Khánh cũ – nhưng dân số 25.612 người, mật độ khoảng 1.308 người/km². Trụ sở xã đặt tại xóm 3B. Xã có 10 thôn: Đoàn Kết, Hợp Thành, Phúc Nhạc, Quyết Tiến, Đồng Tiến, Đông Châu, Thổ Mật, Bình Hòa, Duyên Phúc, Đức Hậu.
Tên gọi và ý nghĩa
Xã mới giữ tên xã Khánh Nhạc cũ, một trong 19 xã của huyện Yên Khánh từ sau năm 1945; tên Khánh Hồng không còn dùng. Chữ đầu Khánh, thường hiểu là 慶 (phúc lành), lấy từ tên huyện như mọi xã khác của Yên Khánh.
Chữ Nhạc khó xác định hơn. Âm này có thể ứng với 樂 – âm nhạc (cùng chữ còn đọc lạc, nghĩa là vui) hoặc 岳 – núi lớn, như trong Ngũ Nhạc. Vùng Khánh Nhạc là đồng bằng không núi, nhưng tên đất không nhất thiết theo địa hình. Trong xã có thôn và chùa Phúc Nhạc; có thể tên xã liên quan tới tên làng này, song chưa tìm được tài liệu xác nhận, nên ở đây chỉ ghi nhận sự trùng âm. Nếu chữ là 樂, Khánh Nhạc có thể hiểu là "tiếng nhạc mừng".
Tên Khánh Hồng cũng có lịch sử riêng: theo Wikipedia, ngày 17/5/1961 xã Yên Lạc của huyện Yên Mô được chuyển sang huyện Yên Khánh và đổi tên thành Khánh Hồng. Trong cả nước không có xã, phường nào khác tên Khánh Nhạc.
Địa lý
Theo Wikipedia, xã giáp Khánh Hội ở phía đông, Yên Từ ở phía tây, các xã Chất Bình, Kim Sơn, Phát Diệm, Quang Thiện ở phía nam và xã Yên Khánh ở phía bắc. Sông Vạc chảy qua 7 xã phía tây huyện Yên Khánh cũ, đoạn dài khoảng 14,6 km, trong đó có vùng Khánh Nhạc.
Địa hình đồng bằng thấp, đất phù sa và đất bãi ven sông thích hợp cho lúa và cây cói. Khí hậu nhiệt đới gió mùa, được biển làm dịu.
Trước khi được đắp đê và khai khẩn, dải đất phía nam Yên Khánh thuộc vùng cửa biển; Wikipedia gắn điều này với mật độ đền thờ Triệu Quang Phục dày đặc trong huyện cũ.
Lịch sử
Khánh Nhạc thuộc huyện Yên Khánh; Khánh Hồng là xã Yên Lạc của Yên Mô cho tới năm 1961. Ngày 27/4/1977, khi huyện Yên Khánh bị giải thể, hai xã Khánh Hồng và Khánh Nhạc chuyển về huyện Kim Sơn; đến ngày 4/7/1994 trở về huyện Yên Khánh tái lập. Năm 1996, 9,81 ha của Khánh Nhạc được cắt để lập thị trấn Yên Ninh.
Theo Nghị quyết 1674/NQ-UBTVQH15, toàn bộ hai xã Khánh Hồng và Khánh Nhạc hợp thành xã Khánh Nhạc mới, hoạt động từ 1/7/2025.
Dân cư – xã hội
25.612 người trên diện tích chưa tới 20 km². Xã giáp vùng Phát Diệm – trung tâm Công giáo lớn của Ninh Bình – và huyện Yên Khánh cũ có khoảng 20% dân số theo đạo này; Wikipedia ghi giám mục Giuse Nguyễn Năng (sinh năm 1953) là người của xã. Làng lương giữ đình, chùa, đền thờ Triệu Quang Phục. Nhiều gia đình vừa làm ruộng vừa làm cói, đan bèo tại nhà.
Kinh tế
Wikipedia kê ba làng nghề của Khánh Hồng cũ: đan cói, bèo Bình Hòa, cói, bèo bồng Đồng Mới và cói, bèo Đức Hậu. Cói và bèo bồng phơi khô được đan thành hàng thủ công – nghề quen thuộc của dải đất gần biển Yên Khánh – Kim Sơn. Hai chợ được xếp hạng của huyện cũ là chợ Nhạc (xóm 3, Khánh Nhạc) và chợ Khánh Hồng (xóm 3, Khánh Hồng). Lúa nước, chăn nuôi và dịch vụ dọc quốc lộ 10 bổ sung thu nhập.
Wikipedia mô tả Yên Khánh là huyện đồng bằng được phù sa sông Đáy bồi đắp, thế mạnh kinh tế chủ yếu là nông nghiệp. Ở Khánh Nhạc, cả ba làng nghề cói, bèo đều nằm trong phần Khánh Hồng cũ; sau sắp xếp, chúng thuộc chung một xã với chợ Nhạc và chợ Khánh Hồng, hai chợ quê được xếp hạng của huyện cũ. Vị trí giữa trung tâm xã Yên Khánh và Phát Diệm giúp các cửa hàng, xưởng nhỏ dọc quốc lộ 10 có khách thường xuyên.
Văn hóa – di tích
- Đình thôn Đỗ – di tích quốc gia (Khánh Nhạc cũ).
- Chùa Phúc Nhạc – di tích quốc gia.
- Đền Duyên Phúc (Khánh Hồng cũ) thờ Triệu Quang Phục; Wikipedia giải thích Yên Khánh có nhiều nơi thờ ông vì vùng này từng là cửa biển xưa.
Giao thông
Quốc lộ 10 chạy qua xã, nối trung tâm tỉnh với Phát Diệm; đường cao tốc Ninh Bình – Hải Phòng cắt qua địa bàn. Sông Vạc phục vụ tưới tiêu.
Nhân vật
Theo Wikipedia, Tổng giám mục Giuse Nguyễn Năng (sinh ngày 24/11/1953 tại Ninh Bình) là người của xã; năm 1954 ông theo gia đình vào Đồng Nai. Ông từng là Giám mục chính tòa giáo phận Phát Diệm, sau là Tổng giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh và Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam.
Hành chính
Địa chỉ ghi "thôn…, xã Khánh Nhạc, tỉnh Ninh Bình". Các thôn Bình Hòa, Duyên Phúc, Đức Hậu thuộc Khánh Hồng cũ nay chung một xã với Phúc Nhạc, Thổ Mật.
Bản đồ Xã Khánh Nhạc
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Khánh Nhạc được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1674/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Khánh Hồng | Huyện Yên Khánh | Tỉnh Ninh Bình | toàn bộ |
| Xã Khánh Nhạc | Huyện Yên Khánh | Tỉnh Ninh Bình | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Khánh Nhạc gồm những xã cũ nào?
Hai xã Khánh Hồng và Khánh Nhạc thuộc huyện Yên Khánh cũ.
Tên Khánh Nhạc có nghĩa là gì?
Khánh thường hiểu là 慶 (phúc lành); Nhạc có thể là 樂 (âm nhạc) hoặc 岳 (núi lớn) – chưa có văn bản xác nhận chữ Hán. Tên giữ lại từ xã Khánh Nhạc cũ.
Khánh Hồng trước kia thuộc huyện nào?
Là xã Yên Lạc của huyện Yên Mô, năm 1961 chuyển sang Yên Khánh và đổi tên Khánh Hồng.
Khánh Nhạc có làng nghề gì?
Đan cói, bèo bồng ở các làng Bình Hòa, Đồng Mới, Đức Hậu (Khánh Hồng cũ).
Diện tích, dân số xã Khánh Nhạc?
19,58 km², 25.612 người theo số liệu sắp xếp năm 2025.
Cùng Huyện Yên Khánh trước đây
- Phường Đông Hoa Lư 34.414
- Xã Khánh Hội 23.641
- Xã Khánh Thiện 25.693
- Xã Khánh Trung 26.453
- Xã Yên Khánh 40.134
← Toàn bộ 129 xã, phường của Ninh Bình Tra tên xã cũ → mới