Vĩnh Thực là xã đảo thuộc Thành phố Quảng Ninh, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1679/NQ-UBTVQH15 từ hai xã Vĩnh Thực và Vĩnh Trung của thành phố Móng Cái cũ. Xã rộng 49,11 km², dân số 5.407 người, gồm đảo Vĩnh Thực nằm ngoài cửa sông Ka Long, phía nam bán đảo Trà Cổ.
Tổng quan
Xã Vĩnh Thực là xã đảo duy nhất của vùng Móng Cái cũ. Toàn xã nằm trên đảo Vĩnh Thực — hòn đảo lớn án ngữ vùng biển trước cửa sông Ka Long, cách trung tâm Móng Cái khoảng 20 km theo đường đi qua bến. Trước đây hòn đảo chia cho hai xã Vĩnh Trung và Vĩnh Thực; từ 1/7/2025 cả đảo là một đơn vị hành chính. Trụ sở xã đặt tại trụ sở Đảng ủy, HĐND, UBND xã Vĩnh Thực cũ.
Xã rộng 49,11 km², có 5.407 người, mật độ khoảng 110 người/km²; dân cư chia thành 7 thôn. Người dân sống chủ yếu bằng nghề biển nhỏ, trồng lúa, rau màu và cây ăn quả trên đảo. Bãi biển hoang sơ, ngọn hải đăng thời Pháp và tuyến du lịch đảo được tỉnh công nhận năm 2016 là những điểm nhận diện.
Xã thuộc Thành phố Quảng Ninh từ 1/9/2026 (Nghị quyết 36/2026/QH16).
Tên gọi và ý nghĩa
Xã mới giữ tên xã Vĩnh Thực, đồng thời là tên của cả hòn đảo; tên Vĩnh Trung không còn trên địa chỉ.
Nghĩa Hán Việt
Vĩnh 永 nghĩa là lâu dài, mãi mãi. Thực trong địa danh thường được hiểu là 實 — thật, đầy đặn, chắc chắn (như trong "thực lực"). Vĩnh Thực vì vậy có thể hiểu là "bền lâu và đầy đặn". Tuy nhiên âm thực còn ứng với các chữ 植 (trồng) và 殖 (sinh sôi); chưa tra được văn bản chữ Hán ghi tên làng, nên nghĩa trên chỉ là cách hiểu thường gặp. Từ điển Vĩnh Thực trên Wiki Ngôn Ngữ ghi đây là xã thuộc huyện Hải Ninh cũ.
Lịch sử tên
Theo Wikipedia, năm 1958 xã Vĩnh Thực Nam được đổi tên thành xã Vĩnh Thực. Chữ "Nam" ở đây — giống các tên Hà Cối Nam, Đại Điền Nam ở vùng Hà Cối kề bên — nhiều khả năng dùng để chỉ làng của người Kinh, phân biệt với làng của người Nùng hay người Hoa cùng tên. Hai chữ đầu Vĩnh của Vĩnh Thực và Vĩnh Trung (中: giữa) cho thấy hai làng trên đảo cùng một gốc tên.
Tên Vĩnh Thực hiện là duy nhất trong danh mục đơn vị cấp xã cả nước.
Địa lý
Đảo Vĩnh Thực nằm ở cực đông bắc vịnh Bắc Bộ, phía nam phường Móng Cái 1 (bán đảo Trà Cổ) và phía đông đảo Cái Chiên. Đảo có đồi núi thấp ở giữa, điểm cao nhất là nơi đặt ngọn hải đăng; xung quanh là ruộng, vườn, làng xóm và các bãi cát. Bờ đảo có nhiều bãi tắm cát trắng với rừng phi lao như bãi Đầu Đông, bãi Bến Hèn; phía trong là bãi triều rộng, nơi người dân nuôi và khai thác nghêu, ngao, hàu.
Do ở ngoài khơi, đảo chịu tác động trực tiếp của gió mùa đông bắc vào mùa đông và bão vào mùa hè. Thôn xa nhất (Cửa Đài) cách trung tâm xã khoảng 15 km.
Lịch sử
Vùng biển quanh Vĩnh Thực từ xưa nằm trên đường giao thương ven biển Việt – Trung; tư liệu địa phương nhắc tới bến cảng Vạn Gia trên đảo như một điểm của hệ thống thương cảng vùng Đông Bắc. Năm 2011, người dân phát hiện một hũ gốm chứa tiền đồng cổ (Khang Hy, Càn Long của Trung Hoa, Cảnh Hưng của Đại Việt, tiền Nhật Bản), đã giao Bảo tàng Quảng Ninh — dấu vết của hoạt động buôn bán đường biển thời cận đại.
Về hành chính, Vĩnh Thực thuộc châu Vạn Ninh, sau thuộc tỉnh Hải Ninh; năm 1958 xã Vĩnh Thực Nam đổi tên thành Vĩnh Thực. Năm 1979 xã thuộc huyện Hải Ninh; năm 1998 thuộc thị xã Móng Cái (Vĩnh Thực và Vĩnh Trung đều giữ nguyên địa giới theo Nghị định 52/1998/NĐ-CP); năm 2008 thuộc thành phố Móng Cái.
Ngày 16/6/2025, Nghị quyết 1679/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ xã Vĩnh Trung và xã Vĩnh Thực thành xã Vĩnh Thực, hoạt động từ 1/7/2025.
Dân cư – xã hội
Khoảng 5,4 nghìn người sống trên đảo, chủ yếu là người Kinh làm nghề biển và nông nghiệp. Đời sống phụ thuộc nhiều vào đường thủy: học sinh, người bệnh, hàng hóa đều qua bến. Xã có điểm trường ở các thôn — thôn Cửa Đài là điểm trường xa nhất với số trẻ ít — và trạm y tế xã; các ca bệnh nặng chuyển vào Móng Cái.
Lực lượng biên phòng trên đảo cùng dân giữ vùng biển tiền tiêu; các hoạt động "quân dân" như làm đường, hỗ trợ sản xuất thường được báo chí nhắc tới. Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc tại xã từng được lãnh đạo trung ương về dự.
Kinh tế
Phần lớn hộ dân sống bằng đánh bắt thủy hải sản nhỏ lẻ ven bờ và nuôi trồng trên bãi triều (nghêu, ngao, hàu). Trên đảo trồng lúa, rau màu và cây ăn quả, đủ phục vụ một phần nhu cầu tại chỗ. Việc quản lý bãi triều là vấn đề lớn: báo chí từng phản ánh tình trạng lấn chiếm bãi triều ở Vĩnh Trung để nuôi ngao, hàu trái phép.
Du lịch là hướng mới: năm 2016 UBND tỉnh Quảng Ninh có Quyết định 2831/QĐ-UBND công nhận tuyến, điểm du lịch đảo Vĩnh Thực. Khách tham quan hải đăng, tắm biển Đầu Đông, Bến Hèn, ăn hải sản và nghỉ homestay. Định hướng của địa phương là phát triển kinh tế biển bền vững, nuôi biển và dịch vụ hậu cần nghề cá.
Văn hóa – di tích
Hải đăng Vĩnh Thực xây từ thời Pháp thuộc trên quả đồi cao nhất của đảo, vừa là công trình dẫn đường hàng hải vừa là điểm ngắm toàn cảnh vịnh. Trên đảo có đình Vĩnh Thực và miếu thờ Tướng quân Lê Mộc Đức — hai nơi sinh hoạt tín ngưỡng chính của cư dân. Đời sống văn hóa mang nét làng biển Bắc Bộ: thờ thành hoàng ở đình, cầu an trước mùa biển, ẩm thực dựa vào hải sản bắt được quanh đảo.
Giao thông
Đảo nối với đất liền bằng đường thủy: xuồng cao tốc và phà xuất phát từ bến Mũi Ngọc (phường Móng Cái 1), đi xuồng mất khoảng 10 phút; các hợp tác xã vận tải xuồng phục vụ người dân và khách. Trên đảo có đường ô tô nối các thôn, người dân đi lại bằng xe máy, ô tô và xe điện du lịch.
Du lịch
Tuyến du lịch đảo Vĩnh Thực gồm: lên hải đăng ngắm vịnh, tắm biển tại bãi Đầu Đông và Bến Hèn, thăm đình làng và miếu Lê Mộc Đức, trải nghiệm nghề biển cùng ngư dân. Mùa đẹp nhất là từ tháng 5 đến tháng 9; mùa đông gió lạnh, biển động, xuồng có thể tạm dừng khi có cảnh báo thời tiết.
Bản đồ Xã Vĩnh Thực
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Vĩnh Thực được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1679/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Vĩnh Thực | Thành phố Móng Cái | Tỉnh Quảng Ninh | toàn bộ |
| Xã Vĩnh Trung | Thành phố Móng Cái | Tỉnh Quảng Ninh | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Vĩnh Thực gồm những xã cũ nào?
Toàn bộ xã Vĩnh Trung và xã Vĩnh Thực của thành phố Móng Cái cũ; nay cả đảo Vĩnh Thực là một xã.
Tên Vĩnh Thực có nghĩa là gì?
Vĩnh 永 là lâu dài; Thực thường hiểu là 實 — đầy đặn, chắc chắn. Tên có thể hiểu là bền lâu và đầy đặn; chữ Hán gốc của tên làng chưa được xác minh.
Đi ra đảo Vĩnh Thực bằng cách nào?
Đi xuồng cao tốc hoặc phà từ bến Mũi Ngọc (phường Móng Cái 1); xuồng mất khoảng 10 phút.
Trên đảo Vĩnh Thực có gì để tham quan?
Hải đăng Vĩnh Thực xây từ thời Pháp, bãi biển Đầu Đông và Bến Hèn, đình Vĩnh Thực, miếu thờ Tướng quân Lê Mộc Đức.
Cùng Thành phố Móng Cái trước đây
- Phường Móng Cái 1 46.588
- Phường Móng Cái 2 29.189
- Phường Móng Cái 3 22.565
- Xã Hải Ninh 10.427
- Xã Hải Sơn 4.567
← Toàn bộ 54 xã, phường của Quảng Ninh Tra tên xã cũ → mới