Hải Ninh là xã thuộc Thành phố Quảng Ninh, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1679/NQ-UBTVQH15 từ hai xã Hải Tiến và Quảng Nghĩa của thành phố Móng Cái cũ. Xã rộng 93,18 km², dân số 10.427 người, nằm ở phía tây vùng Móng Cái, giáp biển, và mang lại tên Hải Ninh — tên tỉnh cũ có tỉnh lỵ Móng Cái (1906–1963).
Tổng quan
Xã Hải Ninh là vùng nông thôn ven biển nằm giữa đô thị Móng Cái và khu vực Hải Hà cũ, trải từ chân đồi phía bắc xuống bãi triều vịnh Bắc Bộ. Trụ sở xã đặt tại trụ sở Đảng ủy, HĐND, UBND xã Hải Tiến cũ.
Theo số liệu sắp xếp, xã rộng 93,18 km², có 10.427 người, mật độ khoảng 112 người/km². Quốc lộ 18 và tuyến cao tốc vào Móng Cái đi ngang địa bàn, nối xã với phường Móng Cái 3 ở phía đông và xã Quảng Hà ở phía tây.
Điều đặc biệt nhất ở Hải Ninh nằm trong tên gọi: đây là đơn vị duy nhất hiện nay của Thành phố Quảng Ninh mang tên tỉnh Hải Ninh cũ — một trong hai tỉnh hợp thành Quảng Ninh năm 1963.
Tên gọi và ý nghĩa
Hải Ninh không trùng tên xã cũ nào trong hai xã hợp thành; đây là tên lịch sử được khôi phục.
Nghĩa chữ
Hải 海 là biển; Ninh 寧 là yên ổn, an bình. Hải Ninh nghĩa là "biển yên", "miền biển yên ổn" — lối đặt tên cầu mong bình an quen thuộc của các địa danh biên viễn thời Nguyễn (cùng kiểu với Vạn Ninh, châu cũ của vùng này).
Ba tầng lịch sử của tên Hải Ninh
- Phủ Hải Ninh thời Nguyễn: châu Vạn Ninh và châu Hà Cối được đặt thuộc phủ Hải Ninh (theo Wikipedia, từ năm 1832).
- Tỉnh Hải Ninh (1906–1963): ngày 10/12/1906, Toàn quyền Đông Dương tách phủ Hải Ninh khỏi tỉnh Quảng Yên lập tỉnh mới, tỉnh lỵ Móng Cái. Trước khi giải thể, tỉnh gồm thị xã Móng Cái và các huyện Ba Chẽ, Bình Liêu, Đầm Hà, Đình Lập, Hà Cối, Tiên Yên. Ngày 30/10/1963 tỉnh hợp nhất với khu Hồng Quảng thành tỉnh Quảng Ninh — chữ Ninh trong tên Quảng Ninh chính là từ Hải Ninh.
- Huyện Hải Ninh (1979–1998): huyện Móng Cái đổi tên thành huyện Hải Ninh năm 1979; năm 1998 huyện được chuyển thành thị xã Móng Cái.
Đặt tên Hải Ninh cho xã mới vì vậy là cách giữ lại một tên gốc của cả vùng Đông Bắc. Nên ghi kèm tỉnh khi viết địa chỉ: cả nước còn xã Hải Ninh ở Lâm Đồng và phường Hải Ninh ở Hà Tĩnh.
Hai tên cũ
Quảng Nghĩa là tên đặt năm 1979 thay cho tên cũ Quất Đoài; Quất Đoài có trong danh sách 16 xã của huyện Hà Cối năm 1963. Hải Tiến (進 tiến: đi lên) mang chữ Hải đầu tên như nhiều xã của huyện Hải Ninh xưa.
Địa lý
Xã giáp xã Hải Sơn ở phía bắc, phường Móng Cái 3 ở phía đông, xã Quảng Hà và xã Quảng Đức ở phía tây; phía nam là biển. Địa hình là dải chuyển tiếp điển hình của vùng Móng Cái – Hải Hà: đồi thấp trồng rừng ở phía bắc, cánh đồng lúa và khu dân cư dọc quốc lộ ở giữa, bãi triều, đầm nuôi và rừng ngập mặn ven biển phía nam.
Vùng này có các sông suối ngắn chảy từ núi biên giới ra biển; mùa mưa nước lên nhanh. Khí hậu nhiệt đới gió mùa, mưa nhiều vào mùa hè, mùa đông lạnh và hanh.
Lịch sử
Địa bàn Hải Ninh thời Nguyễn nằm giữa hai châu Vạn Ninh và Hà Cối. Xã Quất Đoài (sau là Quảng Nghĩa) thuộc huyện Hà Cối năm 1963; đến khi Nghị định 52/1998/NĐ-CP tái lập thị xã Móng Cái trên toàn bộ huyện Hải Ninh, Quảng Nghĩa và Hải Tiến đều có tên trong danh sách các xã giữ nguyên diện tích, dân số của thị xã. Như vậy trong khoảng 1963–1998 Quảng Nghĩa đã được điều chỉnh từ vùng Hà Cối sang vùng Móng Cái; thời điểm chính xác chưa tra được.
Từ 2008 hai xã thuộc thành phố Móng Cái. Ngày 16/6/2025, Nghị quyết 1679/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ xã Quảng Nghĩa và xã Hải Tiến thành xã Hải Ninh; xã hoạt động từ 1/7/2025, và từ 1/9/2026 thuộc Thành phố Quảng Ninh.
Dân cư – xã hội
Hơn 10 nghìn cư dân sống chủ yếu theo các thôn nông nghiệp dọc quốc lộ và ven biển. Người Kinh là đa số; vùng đồi phía bắc giáp Hải Sơn có người Dao, Sán Chỉ. Lớp tên xã "Nùng" – "Nam" ở vùng Hà Cối kề bên (Hà Cối Nùng, Mã Tế Nam…) cho thấy trước năm 1979 làng xã ở đây từng được phân theo cộng đồng người Nùng và người Kinh.
Xã có trường học các cấp mầm non đến trung học cơ sở theo cụm dân cư của hai xã cũ, trạm y tế xã; học sinh trung học phổ thông và người bệnh nặng thường lên trung tâm Móng Cái hoặc Quảng Hà.
Kinh tế
Nông nghiệp vẫn là nghề chính: lúa nước, rau màu, chăn nuôi gia súc gia cầm; trên đồi trồng keo, quế và cây ăn quả. Vùng ven biển có nghề nuôi trồng thủy sản (tôm, ngao) và đánh bắt gần bờ trên bãi triều.
Vị trí giữa hai cực phát triển — đô thị cửa khẩu Móng Cái ở phía đông và khu công nghiệp cảng biển Hải Hà ở phía tây — cùng tuyến cao tốc chạy qua tạo điều kiện cho dịch vụ, kho bãi và lao động công nghiệp. Nhiều người dân xã làm việc tại các khu công nghiệp Hải Yên và Hải Hà.
Văn hóa
Văn hóa xã mang tính giao thoa giữa làng Kinh ven biển (đình, chùa, miếu thờ thần làng) và vùng đồng bào Dao, Sán Chỉ trên đồi. Các đình, miếu trong xã chủ yếu là di tích được kiểm kê cấp địa phương, chưa có di tích xếp hạng quốc gia.
Tên Hải Ninh còn gợi lại một không gian văn hóa rộng hơn: tỉnh Hải Ninh xưa gồm cả Móng Cái, Hà Cối, Đầm Hà, Tiên Yên, Bình Liêu, Ba Chẽ — vùng cư trú chung của người Kinh ven biển, người Hoa ở phố chợ và các dân tộc Tày, Nùng, Dao, Sán Chỉ trên núi. Xã nằm đúng giữa tỉnh lỵ Móng Cái và huyện lỵ Hà Cối của tỉnh ấy.
Bản đồ Xã Hải Ninh
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Hải Ninh được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1679/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Hải Tiến | Thành phố Móng Cái | Tỉnh Quảng Ninh | toàn bộ |
| Xã Quảng Nghĩa | Thành phố Móng Cái | Tỉnh Quảng Ninh | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Hải Ninh được lập từ những xã nào?
Từ toàn bộ xã Hải Tiến và xã Quảng Nghĩa của thành phố Móng Cái cũ; trụ sở đặt tại xã Hải Tiến cũ.
Tên Hải Ninh có nghĩa là gì?
Hải 海 là biển, Ninh 寧 là yên ổn: "miền biển yên ổn". Đây là tên phủ Hải Ninh thời Nguyễn, tỉnh Hải Ninh (1906–1963) và huyện Hải Ninh (1979–1998).
Tỉnh Hải Ninh có liên quan gì đến tên Quảng Ninh?
Năm 1963 tỉnh Hải Ninh hợp nhất với khu Hồng Quảng thành tỉnh Quảng Ninh; chữ Ninh lấy từ Hải Ninh, chữ Quảng từ Hồng Quảng.
Có xã nào khác tên Hải Ninh không?
Có: xã Hải Ninh ở Lâm Đồng và phường Hải Ninh ở Hà Tĩnh. Khi ghi địa chỉ nên ghi rõ Thành phố Quảng Ninh.
Cùng Thành phố Móng Cái trước đây
- Phường Móng Cái 1 46.588
- Phường Móng Cái 2 29.189
- Phường Móng Cái 3 22.565
- Xã Hải Sơn 4.567
- Xã Vĩnh Thực 5.407
← Toàn bộ 54 xã, phường của Quảng Ninh Tra tên xã cũ → mới