Nam Đông Hà là phường thuộc tỉnh Quảng Trị, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1680/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở các phường 2, 5, Đông Lễ và Đông Lương của thành phố Đông Hà cũ. Diện tích 35,04 km², dân số 61.204 người — đông dân hơn phường Đông Hà láng giềng.
Tổng quan
Khi thành phố Đông Hà kết thúc hoạt động ngày 1/7/2025, nửa phía nam của đô thị — từ ga Đông Hà xuống tới vùng ruộng đồng giáp Triệu Phong cũ — trở thành phường Nam Đông Hà, tỉnh Quảng Trị. Phường gồm hai phường nội thị cũ là phường 2 và phường 5, cùng hai phường Đông Lễ, Đông Lương vốn là xã Triệu Lễ, Triệu Lương của huyện Triệu Phong trước năm 1981.
Phường rộng 35,04 km², dân số 61.204 người, mật độ khoảng 1.750 người/km² — cao hơn phường Đông Hà ở phía bắc. Trụ sở phường đặt tại trụ sở Phân hiệu Đại học Huế tại Quảng Trị (đường Lý Thường Kiệt) và Trung tâm văn hóa phường 5 cũ. Trên địa bàn phường có ga Đông Hà của đường sắt Bắc – Nam.
Tên gọi và ý nghĩa
Tên ghép theo phương hướng. Nam Đông Hà không kế thừa tên phường cũ nào: bốn đơn vị hợp thành mang tên số (phường 2, phường 5) hoặc tên Đông Lễ, Đông Lương. Tên mới chỉ vị trí — phần phía nam của đô thị Đông Hà — để phân biệt với phường Đông Hà giữ nguyên tên ở phía bắc.
Phân tích chữ: nam 南 là phương nam; phần “Đông Hà” lấy nguyên tên đô thị, thường được hiểu là 東河 (sông phía đông). Như vậy tên phường có cấu trúc “Nam + Đông Hà”, nghĩa là “phía nam Đông Hà”, chứ không đọc thành “Nam Đông” + “Hà”. Lưu ý chữ “Đông” ở đây là tên riêng, không mang nghĩa phương hướng song song với chữ “Nam”.
Tên Đông Hà bắt nguồn từ làng Đông Hà thuộc tổng An Đôn, huyện Đăng Xương, có tên trong Phủ biên tạp lục (khoảng năm 1776). Hai tên Đông Lễ, Đông Lương (lập năm 1999) giữ chữ sau của tên xã gốc Triệu Lễ, Triệu Lương.
Không trùng tên: cả nước chỉ có một phường Nam Đông Hà. Khi ghi địa chỉ cần phân biệt với phường Đông Hà cùng tỉnh.
Địa lý
Phường nằm ở phía nam vùng đô thị Đông Hà cũ, phía bắc giáp phường Đông Hà; phía nam là vùng đồng bằng thuộc huyện Triệu Phong cũ. Ranh giới chi tiết với từng xã láng giềng chưa được tra cứu đầy đủ nên không nêu ở đây.
Địa hình có hai phần rõ: phần đồi thấp phía tây – tây nam (đất feralit vàng trên phiến sét, nhiều hồ đập xen giữa các đồi bát úp) và phần đồng bằng thấp phía đông, đất phù sa gley chua phèn trồng lúa. Theo tư liệu về thành phố Đông Hà, ruộng lúa đất phù sa gley phân bố ở các phường Đông Lễ, Đông Lương; vùng này thấp trũng nên mùa mưa dễ ngập úng, mùa hè dễ thiếu nước. Khu vực Đông Hà có các nguồn nước sông Hiếu, sông Vĩnh Phước, sông Thạch Hãn và các hồ như Trung Chỉ, Khe Mây, Nam Hào, Đại An, Khe Sắn (không phải hồ nào cũng thuộc phường này).
Khí hậu nhiệt đới gió mùa, mùa hè có gió Tây Nam khô nóng, mùa bão tháng 9–11; chênh lệch nhiệt độ giữa tháng nóng nhất và lạnh nhất khoảng 9–10 °C.
Lịch sử
Hai bộ phận hợp thành phường có lịch sử khác nhau. Phường 2 và phường 5 thuộc khu nội thị Đông Hà từ sau năm 1975, khi thị xã Đông Hà gồm 5 phường đánh số và xã Quảng Tân. Còn Đông Lễ, Đông Lương vốn là làng xã của huyện Triệu Phong — vùng đất phía nam sông Hiếu, thời Trần thuộc Thuận Châu.
- 11/9/1981 — Quyết định 64/HĐBT chuyển hai xã Triệu Lương, Triệu Lễ từ huyện Triệu Phong (khi ấy là huyện Triệu Hải) về thị xã Đông Hà.
- 1/3/1999 — Nghị định 08/1999/NĐ-CP thành lập phường Đông Lễ trên cơ sở toàn bộ 919,62 ha và 5.197 nhân khẩu của xã Triệu Lễ; phường Đông Lương trên cơ sở toàn bộ 1.969,21 ha và 6.432 nhân khẩu của xã Triệu Lương.
- 11/8/2009 — thị xã Đông Hà thành thành phố, gồm 9 phường.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1680/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ phường 2, phường 5, Đông Lễ, Đông Lương thành phường Nam Đông Hà; phường hoạt động từ 1/7/2025.
Từ hai xã nông nghiệp với tổng cộng khoảng 11.600 nhân khẩu năm 1999, cùng hai phường nội thị, vùng này đã thành phường đông dân nhất của Đông Hà cũ — phản ánh hướng mở rộng đô thị về phía nam trong hai thập niên qua.
Dân cư – xã hội
Phường có 61.204 người. Phường 2 và phường 5 cũ là khu dân cư đô thị dày; Đông Lễ, Đông Lương còn những làng có ruộng lúa xen các khu đô thị mới.
Trên địa bàn có Phân hiệu Đại học Huế tại Quảng Trị trên đường Lý Thường Kiệt — trụ sở của phân hiệu hiện được dùng làm một trong hai điểm đặt trụ sở phường. Ga Đông Hà là nơi đi lại bằng đường sắt của cư dân cả vùng Quảng Trị cũ.
Tín ngưỡng của cư dân gốc Đông Lễ, Đông Lương mang đặc điểm làng Việt đồng bằng Triệu Phong: đình làng, nhà thờ họ, miếu thờ, cùng Phật giáo.
Kinh tế
Cơ cấu kinh tế pha trộn giữa đô thị và nông nghiệp ven đô. Khu phường 2, phường 5 cũ có thương mại, dịch vụ, cơ quan, trường học; vùng Đông Lễ, Đông Lương còn sản xuất lúa, rau màu trên đất phù sa và nuôi trồng thủy sản ở các vùng trũng, hồ đập. Theo tư liệu về Đông Hà, cả thành phố cũ có khoảng 151,7 ha mặt nước nuôi trồng thủy sản; khoáng sản nghèo, chủ yếu là sét làm gạch ngói rải rác ở các phường Đông Giang, Đông Thanh, Đông Lương và phường 2.
Quanh ga Đông Hà và các trục đường lớn có dịch vụ vận tải, lưu trú, ăn uống phục vụ khách đi đường sắt và khách đi tham quan các di tích ở Quảng Trị.
Văn hóa
Phường nằm trong vùng văn hóa Đông Hà – Triệu Phong. Các làng gốc ở Đông Lễ, Đông Lương giữ sinh hoạt làng xã truyền thống quanh đình làng và nhà thờ họ. Ẩm thực là ẩm thực Quảng Trị: cháo bột, bánh ướt, bánh bột lọc… Từ phường, các điểm di tích lớn của tỉnh ở gần: Thành cổ Quảng Trị ở phường Quảng Trị (khoảng 12–13 km về phía nam theo Quốc lộ 1), các di tích ở vùng Triệu Phong, Gio Linh, Vĩnh Linh.
Giao thông
Ga Đông Hà nằm ở phường Nam Đông Hà, là ga trên đường sắt Bắc – Nam, giữa ga Hà Thanh (phía bắc) và ga Quảng Trị (phía nam); ga cách ga Huế khoảng 66 km. Quốc lộ 1 chạy qua vùng Đông Hà theo hướng bắc – nam; điểm đầu Quốc lộ 9 đi Lao Bảo và nút giao cao tốc ở xã Hiếu Giang đều cách phường không xa.
Hành chính
Địa chỉ mới ghi: “…, phường Nam Đông Hà, tỉnh Quảng Trị”. Người dân phường 2, phường 5, Đông Lễ, Đông Lương cũ làm thủ tục tại Trung tâm phục vụ hành chính công của phường, bố trí tại hai điểm: trụ sở Phân hiệu Đại học Huế (đường Lý Thường Kiệt) và Trung tâm văn hóa phường 5 cũ. Giấy tờ ghi “phường 2” hay “phường 5, TP Đông Hà” cần đổi sang “phường Nam Đông Hà” khi cập nhật.
Bản đồ Phường Nam Đông Hà
Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Phường Nam Đông Hà được lập từ 4 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1680/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Phường Đông Lễ | Thành phố Đông Hà | Tỉnh Quảng Trị | toàn bộ |
| Phường Đông Lương | Thành phố Đông Hà | Tỉnh Quảng Trị | toàn bộ |
| Phường 2 | Thành phố Đông Hà | Tỉnh Quảng Trị | toàn bộ |
| Phường 5 | Thành phố Đông Hà | Tỉnh Quảng Trị | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Phường Nam Đông Hà gồm những phường cũ nào?
Phường Nam Đông Hà lập ngày 1/7/2025 từ toàn bộ phường 2, phường 5, phường Đông Lễ và phường Đông Lương của thành phố Đông Hà cũ, theo Nghị quyết 1680/NQ-UBTVQH15.
Tên Nam Đông Hà có nghĩa là gì?
Tên ghép chữ “Nam” (南, phương nam) với tên đô thị Đông Hà, nghĩa là phần phía nam của Đông Hà. Tên Đông Hà vốn là tên một làng cổ thuộc tổng An Đôn, thường được hiểu là 東河 — sông phía đông.
Ga Đông Hà thuộc phường nào?
Ga Đông Hà nằm ở phường Nam Đông Hà, trên đường sắt Bắc – Nam, giữa ga Hà Thanh và ga Quảng Trị.
Đông Lễ và Đông Lương trước đây thuộc huyện nào?
Hai phường này vốn là xã Triệu Lễ và Triệu Lương của huyện Triệu Phong; chuyển về thị xã Đông Hà năm 1981 và thành phường năm 1999.
Diện tích, dân số phường Nam Đông Hà là bao nhiêu?
Diện tích 35,04 km², dân số 61.204 người, mật độ khoảng 1.750 người/km².
Cùng Thành phố Đông Hà trước đây
- Phường Đông Hà 50.915
← Toàn bộ 78 xã, phường của Quảng Trị Tra tên xã cũ → mới