Hiếu Giang là xã thuộc tỉnh Quảng Trị, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1680/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở bốn xã Cam Thủy, Cam Hiếu, Cam Tuyền và Thanh An của huyện Cam Lộ cũ; trụ sở đặt tại trụ sở UBND xã Cam Thủy cũ. Diện tích 177,36 km², dân số 29.661 người.
Tổng quan
Hai tuyến cao tốc Bắc – Nam qua Quảng Trị gặp nhau ở đây: đoạn Vạn Ninh – Cam Lộ từ phía Quảng Bình cũ kết thúc và đoạn Cam Lộ – La Sơn về Huế bắt đầu tại nút giao với Quốc lộ 9 trên đất xã Hiếu Giang, tỉnh Quảng Trị. Xã chiếm phần phía đông và phía bắc của huyện Cam Lộ cũ, ôm lấy vùng đô thị Đông Hà từ phía bắc và phía tây.
Xã rộng 177,36 km², dân số 29.661 người, mật độ khoảng 167 người/km². Bốn xã cũ hợp thành là Cam Thủy, Cam Hiếu, Cam Tuyền và Thanh An; trụ sở xã đặt tại trụ sở xã Cam Thủy cũ. Phần còn lại của huyện Cam Lộ cũ — thị trấn huyện lỵ và vùng Cùa — nay là xã Cam Lộ.
Tên gọi và ý nghĩa
Tên mới, không kế thừa xã cũ nào. Trong bốn xã hợp thành không có xã nào mang tên Hiếu Giang. Tên được đặt theo sông Hiếu — con sông chảy qua vùng Cam Lộ rồi qua Đông Hà trước khi nhập vào sông Thạch Hãn. Chữ “Hiếu” cũng là chữ trong tên xã cũ Cam Hiếu, một trong bốn đơn vị hợp thành.
Phân tích: giang là chữ Hán 江, nghĩa là sông lớn; trong địa danh Việt, “X Giang” thường là cách gọi trang trọng của “sông X” (như Hương Giang là sông Hương). Như vậy “Hiếu Giang” có nghĩa là sông Hiếu. Âm hiếu trong Hán Việt có nhiều chữ — phổ biến nhất là 孝 (hiếu thảo) và 好 (ưa thích, đọc “hiếu” khi là động từ) — nhưng chưa tra được tư liệu xác định tên sông Hiếu viết bằng chữ nào, nên không thể khẳng định nghĩa chữ của riêng âm này.
Các tên khác của dòng sông: sông Hiếu còn có tên sông Cam Lộ (phần thượng nguồn) và tên cổ là sông Điếu Ngao; Điếu Ngao cũng là tên một làng ven sông, đã có trong danh mục làng xã của tổng An Đôn, huyện Đăng Xương thời chúa Nguyễn. Tuy nhiên tên đơn vị hành chính chọn cách gọi phổ thông nhất là sông Hiếu.
Không trùng tên: cả nước chỉ có một xã Hiếu Giang. Cần phân biệt với các xã có chữ “Hiếu” ở tỉnh khác (như Đông Hiếu, Hiếu Thành) và với xã Hiếu Phụng.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã Hiếu Giang giáp Cồn Tiên ở phía bắc, Gio Linh ở phía đông, phía nam giáp phường Đông Hà, xã Ái Tử và xã Cam Lộ, phía tây giáp Hướng Hiệp.
Sông Hiếu chảy qua phía nam xã theo hướng đông – đông bắc về Đông Hà. Ven sông là những dải đất phù sa trồng lúa, rau màu; phía bắc là gò đồi chuyển dần lên vùng đất đỏ bazan của khối Gio Linh – Cam Lộ, cao khoảng 100–250 m, dạng bán bình nguyên lượn sóng. Đồi thấp xen khe suối, nhiều nơi đã đắp hồ đập phục vụ tưới tiêu.
Khí hậu như vùng đồng bằng – trung du Quảng Trị: mùa hè có gió Tây Nam khô nóng, mùa mưa ngắn nhưng lượng mưa lớn, dễ lũ ở vùng trũng ven sông Hiếu; mùa đông lạnh hơn các tỉnh phía nam do gió mùa đông bắc.
Lịch sử
Dưới thời chúa Nguyễn, theo Phủ biên tạp lục (khoảng 1776), tổng An Lạc huyện Đăng Xương gồm nhiều làng nay thuộc vùng Cam Lộ – Đông Hà, trong đó có An Lạc, Cam Đường, Nghĩa An, Thanh Lương, Đình Tổ, Thượng Độ. Năm 1803, vua Gia Long đặt đạo Cam Lộ, lỵ sở đóng tại làng Nghĩa An, tổng An Lạc; Wikipedia ghi vị trí này thuộc vùng đất xã Cam An. (Cần lưu ý: theo tư liệu về Đông Hà, thôn Nghĩa An được chuyển về thị xã Đông Hà năm 1991, nên vị trí lỵ sở xưa có thể nay thuộc địa bàn Đông Hà.)
Thời Đồng Khánh, các xã Cam Hiếu, Cam Thủy, Cam Tuyền ngày nay thuộc tổng Cam Đường (trước năm 1945 đổi tên là tổng Cam Vũ), còn Cam An, Cam Thanh thuộc tổng An Lạc cùng với phần đất thị xã Đông Hà sau này.
Sau năm 1975, cả vùng thuộc huyện Bến Hải (từ 1977). Năm 1981, Quyết định 64/HĐBT sáp nhập các xã Cam Giang, Cam Thanh vào thị xã Đông Hà; khi huyện Cam Lộ được tái lập năm 1991, các xã Cam Tuyền, Cam Thủy, Cam Hiếu, Cam Thanh (trừ hai thôn Nghĩa An, Thanh Lương) và Cam Giang (trừ bảy thôn chuyển về Đông Hà) trở về huyện Cam Lộ. Xã Cam Giang trước đó đã nhập vào xã Cam An từ năm 1978.
- 1/1/2020 — hai xã Cam Thanh và Cam An hợp thành xã Thanh An (ghép chữ sau trong tên hai xã: Cam Thanh + Cam An).
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1680/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ các xã Cam Thủy, Cam Hiếu, Cam Tuyền, Thanh An thành xã Hiếu Giang; xã hoạt động từ 1/7/2025.
Dân cư – xã hội
Xã có 29.661 người. Dân cư tập trung ở các làng ven sông Hiếu và dọc Quốc lộ 9 phía giáp Đông Hà; vùng đồi phía bắc thưa hơn, chủ yếu là vườn đồi và rừng trồng. Cư dân phần lớn là người Kinh; huyện Cam Lộ cũ có thêm một bộ phận người Bru – Vân Kiều.
Do nằm sát đô thị Đông Hà, nhiều người dân Hiếu Giang làm việc, buôn bán hoặc học tập ở Đông Hà trong ngày, khiến vùng giáp ranh mang dáng dấp ven đô. Các dịch vụ giáo dục, y tế tuyến trên của tỉnh phần lớn đặt ở Đông Hà, cách các thôn của xã không xa.
Tín ngưỡng chủ yếu là thờ cúng tổ tiên, thờ thần làng và Phật giáo, giống các làng Việt khác ở Quảng Trị.
Kinh tế
Nông nghiệp vẫn giữ vai trò lớn: lúa và rau màu trên đất phù sa ven sông Hiếu; cây công nghiệp, cây ăn quả và rừng trồng trên vùng đồi đất đỏ. Vùng Cam Lộ cũ, nhất là vùng Cùa ở xã Cam Lộ láng giềng, nổi tiếng với hồ tiêu.
Vị trí giao thông tạo lợi thế cho dịch vụ, kho bãi và vận tải: Quốc lộ 9 nối Đông Hà với Lao Bảo, nút giao hai đoạn cao tốc Vạn Ninh – Cam Lộ và Cam Lộ – La Sơn, cùng khoảng cách gần tới trung tâm Đông Hà. Các số liệu về cơ cấu kinh tế, khu – cụm công nghiệp riêng của xã chưa được công bố sau sắp xếp nên không nêu ở đây.
Văn hóa
Đời sống văn hóa của Hiếu Giang gắn với nền văn hóa làng Việt vùng Cam Lộ – Đông Hà: lễ cúng đình, giỗ họ, sinh hoạt cộng đồng theo thôn xóm. Vùng huyện Cam Lộ cũ nổi tiếng với di tích Tân Sở, khu Trụ sở Chính phủ Cách mạng lâm thời, chợ phiên Cam Lộ — các di tích này nay thuộc xã Cam Lộ láng giềng.
Về ẩm thực, vùng này chia sẻ các món quen thuộc của Quảng Trị như cháo bột, bánh ướt, bánh bột lọc; gà Cùa và hồ tiêu là sản vật nổi tiếng của cả vùng Cam Lộ.
Giao thông
Hiếu Giang là đầu mối đường bộ quan trọng của Quảng Trị:
- Đường cao tốc Cam Lộ – La Sơn (dài 98,35 km, khai thác từ 31/12/2022): điểm đầu giao với Quốc lộ 9 tại xã Hiếu Giang, điểm cuối là nút giao La Sơn ở Huế.
- Đường cao tốc Vạn Ninh – Cam Lộ (dài khoảng 65,5 km, thông xe 19/8/2025): từ xã Trường Ninh (vùng Quảng Ninh, Quảng Bình cũ) tới nút giao Quốc lộ 9 tại Hiếu Giang, nối liền với đoạn Cam Lộ – La Sơn.
- Quốc lộ 9: bắt đầu từ Đông Hà, đi qua vùng Cam Lộ lên Khe Sanh, Lao Bảo; là một phần của đường Xuyên Á AH16 và hành lang kinh tế Đông – Tây.
Hành chính
Địa chỉ mới ghi: “…, xã Hiếu Giang, tỉnh Quảng Trị”. Người dân các xã cũ Cam Thủy, Cam Hiếu, Cam Tuyền và Thanh An làm thủ tục tại Trung tâm phục vụ hành chính công của xã, đặt ở khu trụ sở xã Cam Thủy cũ. Tên thôn trong địa chỉ giữ như trước nếu chưa có quyết định đổi tên.
Bản đồ Xã Hiếu Giang
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Hiếu Giang được lập từ 4 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1680/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Cam Hiếu | Huyện Cam Lộ | Tỉnh Quảng Trị | toàn bộ |
| Xã Cam Thủy | Huyện Cam Lộ | Tỉnh Quảng Trị | toàn bộ |
| Xã Cam Tuyền | Huyện Cam Lộ | Tỉnh Quảng Trị | toàn bộ |
| Xã Thanh An | Huyện Cam Lộ | Tỉnh Quảng Trị | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Hiếu Giang gồm những xã cũ nào?
Xã Hiếu Giang được lập ngày 1/7/2025 từ toàn bộ bốn xã Cam Thủy, Cam Hiếu, Cam Tuyền và Thanh An của huyện Cam Lộ cũ, theo Nghị quyết 1680/NQ-UBTVQH15.
Tên Hiếu Giang có nghĩa là gì?
“Giang” (江) là sông, nên Hiếu Giang nghĩa là sông Hiếu — con sông chảy qua vùng Cam Lộ về Đông Hà rồi nhập vào sông Thạch Hãn. Chữ Hán của âm “Hiếu” trong tên sông chưa tra được tư liệu xác định.
Xã Thanh An là gì?
Thanh An là xã lập ngày 1/1/2020 do hợp nhất hai xã Cam Thanh và Cam An của huyện Cam Lộ; từ 1/7/2025 Thanh An là một phần xã Hiếu Giang.
Nút giao cao tốc Cam Lộ nằm ở đâu?
Điểm cuối cao tốc Vạn Ninh – Cam Lộ và điểm đầu cao tốc Cam Lộ – La Sơn cùng giao với Quốc lộ 9 trên địa bàn xã Hiếu Giang.
Diện tích, dân số xã Hiếu Giang là bao nhiêu?
Diện tích 177,36 km², dân số 29.661 người, mật độ khoảng 167 người/km².
Cùng Huyện Cam Lộ trước đây
- Xã Cam Lộ 30.111
← Toàn bộ 78 xã, phường của Quảng Trị Tra tên xã cũ → mới