Cao Minh là xã vùng cao ở phía bắc tỉnh Thái Nguyên, giáp hai tỉnh Cao Bằng và Tuyên Quang, được lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1683/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở ba xã Công Bằng, Cổ Linh và Cao Tân của huyện Pác Nặm cũ (tỉnh Bắc Kạn). Diện tích 134,89 km², dân số 12.807 người, hơn một nửa là người Mông.
Tổng quan
Ở xã Cao Minh của tỉnh Thái Nguyên, người Mông là dân tộc đông nhất: theo số liệu năm 2025, người Mông chiếm 52,2% dân số, và mười trong số ba mươi ba thôn cũ có toàn bộ cư dân là người Mông. Xã nằm ở góc tây bắc của tỉnh, giáp Cao Bằng ở phía bắc và Tuyên Quang ở phía tây.
Xã gồm ba xã cũ Công Bằng, Cổ Linh và Cao Tân của huyện Pác Nặm, rộng 134,89 km², dân số 12.807 người, mật độ khoảng 95 người/km². Trụ sở đặt tại trụ sở cũ của xã Cổ Linh. Những dịp đầu xuân, vùng Cổ Linh là nơi mở hội xuân Mù Là và lễ hội Gầu Tào của người Mông.
Tên gọi và ý nghĩa
Một tên mới. Không xã cũ nào trong ba đơn vị hợp thành mang tên Cao Minh, và tên này cũng không có trong danh sách xã của vùng Chợ Rã – Ba Bể – Pác Nặm qua các thời kỳ đã tra được. Âm đầu Cao trùng với chữ đầu tên xã Cao Tân; chưa tìm được tài liệu của tỉnh giải thích vì sao chọn tên Cao Minh.
Chữ Hán và nghĩa. Tên thường được hiểu là 高 (cao — cao, ở trên cao) và 明 (minh — sáng, rõ ràng). Từ điển trên wiki.ngonngu.com có mục cao minh, ghi là từ cũ, nghĩa "tài giỏi và sáng suốt". Theo mặt chữ, tên cũng có thể hiểu đơn giản là "cao và sáng".
Tên các xã cũ. Theo Quyết định 150-NV ngày 12/5/1964, xã Hưng Thịnh của huyện Chợ Rã được đổi tên thành Công Bằng; tên cũ Hưng Thịnh nay được dùng lại cho một thôn của xã Cao Minh. Cổ Linh và Cao Tân là những tên đã có trong danh sách xã huyện Chợ Rã năm 1965. Sau sắp xếp thôn năm 2026, ba tên Cao Tân, Cổ Linh, Công Bằng vẫn là tên thôn.
Trùng tên: cả nước chỉ có một xã Cao Minh.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp các xã Bằng Thành và Nghiên Loan ở phía đông; tỉnh Tuyên Quang ở phía tây; xã Ba Bể ở phía nam; tỉnh Cao Bằng và xã Bằng Thành ở phía bắc.
Địa hình núi cao, nhiều núi đá vôi, sườn dốc. Ba xã cũ có diện tích gần ngang nhau: Công Bằng 54,08 km², Cao Tân 41,13 km², Cổ Linh 39,68 km². Phía nam xã tiếp giáp vùng hồ Ba Bể. Khí hậu lạnh về mùa đông, có sương muối; trên nương trồng ngô, đậu; dịp hội xuân có những đồi hoa tam giác mạch cho khách tham quan.
Lịch sử
Ba xã Công Bằng, Cổ Linh, Cao Tân thuộc huyện Chợ Rã (từ 1948), có trong danh sách 25 xã của huyện năm 1965; huyện đổi tên Ba Bể năm 1984, thuộc tỉnh Cao Bằng (1978–1996) rồi Bắc Kạn (từ 1997). Nghị định 56/2003/NĐ-CP ngày 28/5/2003 tách mười xã phía bắc huyện Ba Bể, trong đó có ba xã này, lập huyện Pác Nặm.
Sắp xếp năm 2025
Nghị quyết 1683/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 nhập toàn bộ ba xã sau thành xã Cao Minh, hoạt động từ 1/7/2025:
- xã Công Bằng — 54,08 km², 3.379 người;
- xã Cổ Linh — 39,68 km², 4.827 người;
- xã Cao Tân — 41,13 km², 4.601 người.
Từ năm 2026, xã gồm 13 thôn: Bản Đuông, Bản Sáng, Bình Phú, Cao Tân, Cổ Linh, Cốc Lải, Công Bằng, Hưng Thịnh, Khuổi Trà, Phja Mạ, Pù Lườn, Mù Là, Tân Tiến — tất cả thuộc diện đặc biệt khó khăn.
Dân cư – xã hội
Hơn 99% dân số xã là người dân tộc thiểu số. Người Mông chiếm 52,2%; phần còn lại chủ yếu là người Tày, Dao. Vùng Pác Nặm cũ có tỷ lệ người Kinh dưới 2%. Ở khu vực Bắc Kạn cũ, năm 2019 có khoảng 22.600 người Mông, phần lớn theo đạo Tin Lành; tín ngưỡng truyền thống thờ tổ tiên, các nghi lễ đầu năm vẫn được duy trì trong các lễ hội cộng đồng.
Các điểm trường của xã phải bố trí theo nhiều thôn bản cách xa nhau; học sinh người Mông thường học bán trú. Theo số liệu năm 2019 của khu vực, 61,9% người Mông ở Bắc Kạn cũ biết đọc, biết viết tiếng Việt, so với 96,7% ở người Tày.
Kinh tế
Sinh kế chủ yếu là trồng ngô, lúa nương, lúa nước ở chân núi, chăn nuôi trâu, bò, lợn; mèn mén (bột ngô đồ) vẫn là món ăn quen thuộc của người Mông. Trâu bò của vùng được bán qua chợ gia súc Nghiên Loan — mỗi tháng họp năm phiên, khoảng 1.000 con mỗi phiên theo báo Nhân Dân (2026). Rừng và đất lâm nghiệp chiếm phần lớn diện tích.
Văn hóa – lễ hội
- Hội xuân Mù Là — lễ hội đầu xuân của người Mông ở vùng Cổ Linh, được báo chí đưa tin từ năm 2017 (ngày 9/2/2017), tổ chức hằng năm. Hội có thi chọi bò, thi nấu mèn mén, trò chơi dân gian, tham quan đồi hoa tam giác mạch; phần văn nghệ có múa khèn, hát lượn, hát đối đáp, hát páo dung, múa xòe. Wikipedia xếp Mù Là vào nhóm lễ hội tiêu biểu của vùng phía bắc tỉnh, cùng Lồng tồng Phủ Thông, chợ tình Xuân Dương, hội xuân ATK Chợ Đồn. Xã hiện có thôn Mù Là.
- Lễ hội Gầu Tào — lễ cầu phúc, cầu mùa của người Mông, được tổ chức tại thôn Bản Nghè (Cổ Linh cũ) ngày 13/2/2024 với phần trình diễn của Câu lạc bộ khèn Mông huyện Pác Nặm (hơn 30 thành viên).
Bên cạnh văn hóa Mông, các bản Tày giữ hát then – đàn tính, nhà sàn; người Dao giữ lễ cấp sắc.
Hành chính
Địa chỉ từ 1/7/2025: thôn …, xã Cao Minh, tỉnh Thái Nguyên. Người dân các xã Công Bằng, Cổ Linh, Cao Tân cũ làm thủ tục tại UBND xã Cao Minh, đặt ở trụ sở cũ của xã Cổ Linh.
Bản đồ Xã Cao Minh
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Cao Minh được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1683/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Cao Tân | Huyện Pác Nặm | Tỉnh Bắc Kạn | toàn bộ |
| Xã Cổ Linh | Huyện Pác Nặm | Tỉnh Bắc Kạn | toàn bộ |
| Xã Công Bằng | Huyện Pác Nặm | Tỉnh Bắc Kạn | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Cao Minh gồm những xã cũ nào?
Gồm toàn bộ ba xã Công Bằng, Cổ Linh và Cao Tân của huyện Pác Nặm (tỉnh Bắc Kạn cũ), theo Nghị quyết 1683/NQ-UBTVQH15.
Tên Cao Minh có nghĩa là gì?
Thường hiểu là 高明: cao là cao, minh là sáng. Trong từ điển, 'cao minh' là từ cũ chỉ người tài giỏi, sáng suốt. Đây là tên mới đặt năm 2025.
Người Mông chiếm bao nhiêu dân số xã Cao Minh?
Khoảng 52,2% (số liệu 2025); hơn 99% dân số xã là người dân tộc thiểu số.
Hội xuân Mù Là tổ chức ở đâu?
Ở vùng xã Cổ Linh cũ, nay thuộc xã Cao Minh; hội có chọi bò, thi nấu mèn mén, múa khèn, ngắm hoa tam giác mạch.
Diện tích và dân số xã Cao Minh là bao nhiêu?
Diện tích 134,89 km², dân số 12.807 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Cùng Huyện Pác Nặm trước đây
- Xã Bằng Thành 13.984
- Xã Nghiên Loan 11.040
← Toàn bộ 92 xã, phường của Thái Nguyên Tra tên xã cũ → mới