Tràng Xá là xã thuộc tỉnh Thái Nguyên, ở phía nam vùng Võ Nhai cũ giáp tỉnh Bắc Ninh, nơi thành lập Trung đội Cứu quốc quân II năm 1941 và là nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh ở, làm việc cuối năm 1947; xã lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1683/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở hai xã Liên Minh và Tràng Xá. Diện tích 119,18 km², dân số 14.609 người.
Tổng quan
Xã Tràng Xá nằm ở góc nam vùng Võ Nhai cũ, tỉnh Thái Nguyên, nơi đất Thái Nguyên tiếp giáp vùng Yên Thế cũ (nay thuộc tỉnh Bắc Ninh). Hai địa danh làm nên tên tuổi lịch sử của xã là rừng Khuôn Mánh – nơi ra đời Trung đội Cứu quốc quân II ngày 15/9/1941 – và dõng Là Ghè ở xóm Vang, nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh ở và làm việc từ 15/10 đến 17/11/1947.
Xã rộng 119,18 km², dân số 14.609 người, mật độ khoảng 123 người/km². Hai xã hợp thành là Tràng Xá và Liên Minh; trụ sở đặt tại trụ sở xã Tràng Xá cũ. Định hướng phát triển là cây ăn quả, chăn nuôi gia súc, gia cầm và du lịch sinh thái.
Tên gọi và ý nghĩa
Kế thừa một tên cổ. Xã mới giữ tên Tràng Xá – tên đã có từ thời Nguyễn. Theo danh sách đời Đồng Khánh (1886–1888) dẫn trên Wikipedia tiếng Việt, huyện Võ Nhai có tổng Tràng Xá gồm ba xã Quan Lũng, Tràng Xá, Khắc Kiệm; huyện lỵ Võ Nhai thời trước đặt ở Lâu Thượng, đến đời Đồng Khánh chuyển vào "xã Chàng (Tràng) Xá". Như vậy Tràng Xá từng là huyện lỵ của cả huyện, và tên còn có dị bản đọc là Chàng Xá. Năm 1894, khi người Pháp lập châu Võ Nhai, Tràng Xá vẫn là một trong sáu tổng.
Nghĩa chữ. Chưa tìm được văn bản Hán Nôm ghi tên. Âm tràng có các chữ như 場 (bãi, nơi họp) hay 長 (dài); âm xá thường là 舍 (nhà, quán trọ). Không có căn cứ để chọn chữ nào; dị bản "Chàng Xá" càng cho thấy cần thận trọng.
Tên Liên Minh (nghĩa thông thường là liên kết, đồng minh) có trong danh sách 17 xã của huyện Võ Nhai năm 1948 và nay còn ở xóm Liên Minh, chợ Liên Minh. Cả nước chỉ có một xã Tràng Xá.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp Dân Tiến ở phía đông, Văn Hán và Nam Hòa (vùng Đồng Hỷ cũ) ở phía tây, Trại Cau và tỉnh Bắc Ninh ở phía nam, Võ Nhai ở phía bắc.
Trên địa bàn có sông Rong, phụ lưu của sông Thương. Địa hình đồi núi thấp xen núi đá vôi và các cánh đồng thung lũng như cánh đồng Khuôn Mánh. Huyện Võ Nhai cũ ghi Liên Minh là một trong những nơi có vàng sa khoáng, hàm lượng thấp.
Lịch sử
Cứu quốc quân ở Khuôn Mánh
Sau khởi nghĩa Bắc Sơn (1940), các đội du kích ở chiến khu Bắc Sơn – Võ Nhai được tổ chức thành Cứu quốc quân gồm ba trung đội. Theo Wikipedia tiếng Việt, Trung đội Cứu quốc quân II gồm 47 người thành lập ngày 15/9/1941 ở Khuôn Mánh, xã Tràng Xá – sau trung đội I (14/2/1941, Khuổi Nọi, Bắc Sơn) và trước trung đội III (25/2/1944, Khuổi Kịch, Sơn Dương). Cứu quốc quân là một trong những tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam; rừng Khuôn Mánh nay là khu di tích lịch sử.
Bác Hồ ở Là Ghè (1947)
Cuối năm 1947, khi quân Pháp mở cuộc tấn công lên Việt Bắc, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các cơ quan lãnh đạo di chuyển từ ATK Định Hóa sang ATK Võ Nhai. Dõng Là Ghè ở xóm Vang – một con nước nhỏ chảy giữa hai sườn núi rồi đổ ra suối Khuôn In, cây cối rậm rạp, có lối ra cánh đồng Khuôn Mánh và đường sang Yên Thế (Bắc Giang cũ) – được chọn làm nơi ở và làm việc của Người từ 15/10 đến 17/11/1947.
Hành chính
Năm 1948, Tràng Xá và Liên Minh là hai trong 17 xã của huyện Võ Nhai. Giai đoạn 1965–1996 huyện thuộc tỉnh Bắc Thái. Ngày 16/6/2025, Nghị quyết 1683/NQ-UBTVQH15 nhập xã Liên Minh và xã Tràng Xá thành xã Tràng Xá, hoạt động từ 1/7/2025.
Dân cư – xã hội
Tràng Xá có cơ cấu dân cư khác hẳn các xã vùng cao của Võ Nhai: theo số liệu trước 2024 dẫn trên Wikipedia tiếng Việt, người dân tộc thiểu số chỉ chiếm khoảng 14% dân số xã Tràng Xá cũ, trong khi ở Liên Minh là 60,5%. Từ năm 2026 xã có 16 xóm: Cầu Nhọ, Chòi Hồng, Đông Bo, Đồng Ruộng, Hợp Nhất, Kẹ, Khuân Nang, Là Bo, La Mọ, Làng Đèn, Làng Tràng, Liên Minh, Nác, Nhâu, Nho – Khuân Đã, Vang; bốn xóm Đông Bo, Là Bo, Nhâu, Vang không thuộc vùng dân tộc thiểu số.
Kinh tế
Theo định hướng nêu trên Wikipedia tiếng Việt, xã tập trung phát triển cây ăn quả, chăn nuôi gia súc, gia cầm và du lịch sinh thái. Lúa nước trên các cánh đồng thung lũng (Khuôn Mánh và các đồng ven sông Rong) cùng rừng trồng là sinh kế truyền thống. Du lịch lịch sử dựa vào hai khu di tích Khuôn Mánh và Là Ghè.
Văn hóa – di tích
- Khu di tích rừng Khuôn Mánh – nơi thành lập Trung đội Cứu quốc quân II (15/9/1941).
- Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh ở dõng Là Ghè, xóm Vang (15/10–17/11/1947).
Chợ đêm Tràng Xá khai mạc tháng 7/2026 tại chợ Liên Minh (xóm Vang), dự kiến họp định kỳ tối ngày 26 âm lịch hằng tháng, nhằm giao lưu văn hóa, giới thiệu sản phẩm địa phương.
Giao thông
Tỉnh lộ 265 và 269C chạy qua xã, nối với khu trung tâm Võ Nhai, vùng Đồng Hỷ và sang vùng Yên Thế.
Hành chính
Địa chỉ từ 1/7/2025: xóm …, xã Tràng Xá, tỉnh Thái Nguyên. Người dân hai xã Tràng Xá, Liên Minh cũ làm thủ tục tại UBND xã Tràng Xá, đặt ở trụ sở xã Tràng Xá cũ.
Bản đồ Xã Tràng Xá
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Tràng Xá được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1683/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Tràng Xá | Huyện Võ Nhai | Tỉnh Thái Nguyên | toàn bộ |
| Xã Liên Minh | Huyện Võ Nhai | Tỉnh Thái Nguyên | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Tràng Xá mới gồm những xã cũ nào?
Gồm toàn bộ xã Liên Minh và xã Tràng Xá của huyện Võ Nhai cũ, theo Nghị quyết 1683/NQ-UBTVQH15.
Trung đội Cứu quốc quân II thành lập ở đâu?
Tại rừng Khuôn Mánh, xã Tràng Xá, ngày 15/9/1941, gồm 47 người.
Bác Hồ từng ở Tràng Xá khi nào?
Từ 15/10 đến 17/11/1947, tại dõng Là Ghè, xóm Vang, khi chuyển từ ATK Định Hóa sang ATK Võ Nhai.
Tên Tràng Xá có từ bao giờ?
Từ thời Nguyễn: tổng Tràng Xá, xã Tràng Xá (còn đọc Chàng Xá) của huyện Võ Nhai; đời Đồng Khánh huyện lỵ chuyển về đây.
Cùng Huyện Võ Nhai trước đây
- Xã Dân Tiến 19.390
- Xã La Hiên 12.269
- Xã Nghinh Tường 6.554
- Xã Sảng Mộc 3.286
- Xã Thần Sa 6.010
- Xã Võ Nhai 17.509
← Toàn bộ 92 xã, phường của Thái Nguyên Tra tên xã cũ → mới