Xã Nông Cống

Tổng quan

Xã Nông Cống là nơi hội tụ nhiều tuyến giao thông: quốc lộ 45, đường Nghi Sơn – Sao Vàng (quốc lộ 47B), đường Vạn Thiện đi Bến En, các tỉnh lộ 505, 515, 525, một nút giao cao tốc Bắc – Nam ở Vạn Thiện và ga đường sắt Minh Khôi trên tuyến Bắc – Nam. Xã là vùng huyện lỵ cũ của huyện Nông Cống, nằm bên sông Yên ở phía nam vùng đồng bằng tỉnh Thanh Hóa.

Theo số liệu sắp xếp năm 2025, xã rộng 50,7 km², dân số 50.439 người, mật độ khoảng 995 người/km² — đông dân nhất trong bảy xã gốc Nông Cống. Trụ sở đặt tại khu trụ sở huyện Nông Cống cũ. Xã có 19 thôn.

Các xã cùng gốc huyện Nông Cống: Trung Chính, Thắng Lợi, Thăng Bình, Trường Văn, Tượng Lĩnh, Công Chính.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên từ đâu ra: xã mới kế thừa tên huyện Nông Cống qua thị trấn Nông Cống — huyện lỵ lập năm 1987. Đây là một trong những tên huyện lâu đời nhất của xứ Thanh: theo Wikipedia tiếng Việt, năm 1397 khi lập trấn Thanh Đô, châu Cửu Chân gồm bốn huyện Cổ Chiến, Kết Thuế, Duyên Giác và Nông Cống; thời thuộc Minh, Nông Cống là một trong 11 huyện của phủ Thanh Hóa; thời Lê, huyện thuộc phủ Tĩnh Gia (cùng Ngọc Sơn, Quảng Xương). Huyện Nông Cống tồn tại đến khi cấp huyện chấm dứt năm 2025.

Phân tích Hán Việt: tên thường được viết là 農貢. Nông 農 là nghề nông, ruộng đồng; Cống 貢 là dâng nộp, cống phẩm (trong "triều cống", "cống hiến"). Ghép theo nghĩa chữ là "(đất) dâng nộp nông sản". Tuy nhiên, chưa tìm được văn bản cổ giải thích lý do đặt tên huyện, nên đây chỉ là cách đọc theo chữ, không phải từ nguyên đã được xác nhận.

Tên các xã nhập vào: năm xã cũ thuộc hai "họ" tên: Vạn (Vạn Thiện, Vạn Hòa, Vạn Thắng — tách từ xã Vạn Thiện năm 1954) và Minh (Minh Khôi, Minh Nghĩa, và Minh Thọ — đã nhập vào thị trấn — tách từ xã Minh Khôi năm 1954). Xã Nông Cống mới vì thế về cơ bản là sự hợp lại của hai xã Minh Khôi và Vạn Thiện thời 1945–1954.

Trùng tên: không xã phường nào ở tỉnh khác mang tên Nông Cống.

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp Trường Văn và xã Quảng Ngọc ở phía đông; Thắng Lợi, Mậu Lâm ở phía bắc; Mậu Lâm, Như Thanh, Yên Thọ ở phía tây; Thăng Bình ở phía nam.

Sông Yên — dài 94,2 km, từ Như Xuân chảy qua Như Thanh, Nông Cống, Quảng Xương ra biển ở cửa Lạch Ghép — chảy qua địa bàn. Huyện Nông Cống cũ chủ yếu là đồng bằng, đồi chiếm khoảng 37% diện tích; xã nằm ở chỗ chuyển tiếp giữa đồng bằng ven sông Yên và vùng đồi phía tây giáp Như Thanh. Khí hậu nhiệt đới gió mùa.

Lịch sử

Sau 1945, Nông Cống chỉ có 15 xã, trong đó có Minh Khôi và Vạn Thiện. Năm 1954, Minh Khôi chia thành Minh Khôi, Minh Thọ, Minh Nghĩa; Vạn Thiện chia thành Vạn Hòa, Vạn Thiện, Vạn Thắng. Ngày 5/1/1987, Quyết định 4-HĐBT lập thị trấn Nông Cống — huyện lỵ — trên 45,26 ha và 2.393 người của Minh Thọ, 56,44 ha và 1.372 người của Vạn Thiện, 10,27 ha và 191 người của Vạn Hòa (tổng 111,97 ha, 3.956 người). Theo Nghị quyết 935/NQ-UBTVQH13 ngày 15/5/2015, toàn bộ xã Minh Thọ (889,84 ha, 7.248 người) cùng các thôn Bái Đa, Thanh Ban (Vạn Hòa) và Quyết Thanh 1, Thiện Sơn, Cộng Hòa (Vạn Thiện) nhập vào thị trấn. Theo Nghị quyết 1686/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025, thị trấn Nông Cống và năm xã Vạn Thắng, Vạn Hòa, Vạn Thiện, Minh Nghĩa, Minh Khôi hợp thành xã Nông Cống.

Dân cư – xã hội

Dân số 50.439 người trong 19 thôn: Bái Đa, Cao Nhuận, Cẩm Ngọc, Cộng Hòa, Cung Điền, Hương Trường, Lê Xá, Minh Khôi, Tân Thanh, Tân Thắng, Tập Cát, Thống Nhất, Vạn Hòa, Vạn Thắng, Vạn Thắng A, Vạn Thiện, Xuân Thành, Xuân Trường, Yên Hòa. Cư dân chủ yếu là người Kinh. Là trung tâm cũ của huyện, xã có Trường THPT Nông Cống 1, cơ sở y tế tuyến huyện trước đây và nhiều chợ.

Kinh tế

Theo Báo Thanh Hóa, xã đang chuyển mạnh từ sản xuất nông nghiệp sang đa dạng ngành nghề, dựa vào thương mại – dịch vụ: toàn xã có 5 chợ được công nhận đạt an toàn thực phẩm (chợ Mực, chợ Hón, chợ Ga Minh Khôi, chợ Minh Thọ, chợ Chuối), hơn 3.000 cơ sở kinh doanh cá thể tạo việc làm cho khoảng 4.500 lao động, cùng 22 hợp tác xã. Theo Wikipedia tiếng Việt, cụm công nghiệp thị trấn Nông Cống (41,6 ha) có dự án nhà máy sản xuất giày xuất khẩu Kim Việt. Nông nghiệp vùng Nông Cống truyền thống trồng lúa, khoai, ngô, sắn, dong, lạc, vừng, cói, mía.

Văn hóa – di tích

Đời sống văn hóa mang nếp làng đồng bằng ven sông Yên: đình, chùa, nhà thờ họ, lễ hội làng; các phiên chợ quê như chợ Mực, chợ Hón, chợ Chuối là nét sinh hoạt quen thuộc. Chưa có tư liệu được kiểm chứng về di tích xếp hạng cụ thể trong địa bàn xã. Trong vùng Nông Cống cũ, các di tích quốc gia tiêu biểu nằm ở xã Trung Chính (đền thờ Võ Uy, đền thờ Lê Hiểm – Lê Hiêu ở Tân Phúc cũ).

Giao thông

• Đường bộ: quốc lộ 45; đường Nghi Sơn – Sao Vàng (quốc lộ 47B); đường Vạn Thiện – Bến En; các tỉnh lộ 505, 515, 525.
• Cao tốc: nút giao Vạn Thiện trên đường cao tốc Bắc – Nam phía Đông (đoạn Quốc lộ 45 – Nghi Sơn).
• Đường sắt: ga Minh Khôi trên đường sắt Bắc – Nam, nằm giữa ga Yên Thái và ga Thị Long.

Tuyến xe buýt Thành phố Thanh Hóa – Chợ Kho – Nông Cống và Thành phố Thanh Hóa – Nông Cống – Như Thanh đi qua xã.

Bản đồ Xã Nông Cống

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Nông Cống được lập từ 6 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1686/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Nông Cống trước đây

• Xã Công Chính 29.201
• Xã Thăng Bình 28.864
• Xã Thắng Lợi 27.909
• Xã Trung Chính 35.440
• Xã Trường Văn 22.169
• Xã Tượng Lĩnh 18.025