Xuân Chinh là xã thuộc tỉnh Thanh Hóa, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1686/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở hai xã Xuân Lẹ và Xuân Chinh của huyện Thường Xuân cũ. Xã rộng 172,48 km², dân số 7.588 người, giáp tỉnh Nghệ An; có thác Trai Gái.
Tổng quan
Xuân Chinh là xã ở cực tây nam vùng Thường Xuân cũ, tỉnh Thanh Hóa: phía tây và một phần phía bắc giáp tỉnh Nghệ An. Xã lập ngày 1/7/2025 từ hai xã Xuân Lẹ và Xuân Chinh – hai trong sáu xã cùng ra đời năm 1963 khi chia hai xã Hiệp Tháp và Thanh Cao.
Diện tích 172,48 km² – thuộc nhóm xã rộng nhất tỉnh; dân số 7.588 người, mật độ khoảng 44 người/km². Thác Trai Gái ở vùng Xuân Lẹ cũ có trong danh mục du lịch của huyện Thường Xuân.
Tên gọi và ý nghĩa
Tên từ đâu ra: theo Wikipedia tiếng Việt, Quyết định 121-NV ngày 25/6/1963 của Bộ Nội vụ chia hai xã Hiệp Tháp và Thanh Cao (huyện Thường Xuân) thành sáu xã mới: Xuân Khao, Xuân Liên, Xuân Mỹ, Xuân Chinh, Xuân Lẹ, Vạn Xuân. Năm tên đều có chữ "Xuân" – chữ chung với tên huyện. Năm 2025, khi Xuân Lẹ và Xuân Chinh hợp nhất, tên Xuân Chinh được giữ. Trước năm 1946, một phần đất xã thuộc xã Lệ Khê; năm 1946 Lệ Khê nhập với Trịnh Vạn thành xã Thanh Cao.
Phân tích Hán Việt: Xuân là 春 – mùa xuân. Âm Chinh có các chữ 正 (ngay thẳng, chính), 征 (đi xa, chinh phạt), 政 (việc nước)… Quyết định năm 1963 không ghi chữ Hán; từ điển wiki.ngonngu.com chỉ ghi Xuân Chinh là tên xã thuộc Thường Xuân. Bài vì vậy không gán nghĩa cho cả tên.
Tên còn lại: "Xuân Lẹ" thôi là tên xã; âm "Lẹ" không phải âm Hán Việt thông dụng và chưa có nguồn giải nghĩa.
Trùng tên: cả nước không có xã, phường nào khác tên Xuân Chinh.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp Thắng Lộc ở phía đông, Vạn Xuân và tỉnh Nghệ An ở phía bắc, Nghệ An ở phía tây, Thanh Quân (vùng Như Xuân cũ) ở phía nam.
Địa hình đồi núi thấp đến trung bình, bị chia cắt mạnh, độ dốc lớn, rừng chiếm phần lớn diện tích – đúng với đặc điểm chung của huyện Thường Xuân cũ (đất rừng khoảng 80% diện tích). Thác Trai Gái là thắng cảnh tự nhiên trên đất Xuân Lẹ cũ.
Lịch sử
- Thời Nguyễn: thuộc châu Thường Xuân (lập năm 1837); một phần đất xã là xã Lệ Khê.
- 1946: Lệ Khê nhập với Trịnh Vạn thành xã Thanh Cao.
- 1954: Thanh Cao và Hiệp Tháp là hai trong bảy xã của huyện Thường Xuân.
- 25/6/1963: Quyết định 121-NV chia Thanh Cao, Hiệp Tháp thành sáu xã, trong đó có Xuân Chinh và Xuân Lẹ.
- 3/4/2008: Nghị định 38/2008/NĐ-CP giải thể ba trong sáu xã ấy (Xuân Khao, Xuân Liên, Xuân Mỹ) để xây hồ chứa Cửa Đạt; theo tư liệu lịch sử hành chính tỉnh, diện tích của ba xã được điều chỉnh về các xã Vạn Xuân, Xuân Cẩm, Yên Nhân, Lương Sơn, Tân Thành, Ngọc Phụng, thị trấn Thường Xuân, xã Xuân Hòa (huyện Như Xuân) và các xã Thanh Tân, Thanh Kỳ (huyện Như Thanh). Công trình thủy điện Cửa Đạt (97 MW) hoàn thành năm 2010.
- 16/6/2025: Nghị quyết 1686/NQ-UBTVQH15 hợp Xuân Lẹ và Xuân Chinh thành xã Xuân Chinh; hoạt động từ 1/7/2025 với 14 thôn.
Như vậy, trong sáu xã "Xuân" lập năm 1963, đến nay chỉ còn hai tên ở cấp xã: Xuân Chinh và Vạn Xuân.
Vùng tây nam Thường Xuân giáp Nghệ An cũng là địa bàn hoạt động của nghĩa quân Cầm Bá Thước: theo Wikipedia, năm 1895 ông lập căn cứ mới ở Hòn Bòng, giáp giới Thanh – Nghệ ở thượng nguồn sông Đặt; nguồn không nói rõ Hòn Bòng nay thuộc xã nào. Trước đó, căn cứ Cọc Chẽ của nghĩa quân bị quân Pháp phá hủy ngày 29/1/1895; tháng 5/1895 Giám binh Marlier dẫn 200 lính đánh Hòn Bòng, và ngày 13/5/1895 Cầm Bá Thước bị bắt ở vùng núi Lang-ca-phó thuộc Thường Xuân.
Dân cư – xã hội
Xã có 14 thôn khi thành lập. Vùng Thường Xuân là nơi tập trung nhánh Thái Trắng theo tư liệu dân cư tỉnh; bên cạnh người Thái là người Mường và người Kinh. Người Thái Trắng ở Thanh Hóa có trang phục phụ nữ riêng: váy cạp ngắn, phần váy thêu hình rồng.
Số liệu sắp xếp năm 2025 ghi 7.588 người; Wikipedia tiếng Việt ghi 7.558 người (2024) – lệch 30 người, bài dùng số liệu sắp xếp.
Kinh tế
Hai xã Xuân Lẹ, Xuân Chinh cũ đều thuộc khu vực chỉ dẫn địa lý quế Thường Xuân (Giấy chứng nhận số 00051, cấp tháng 10/2016) – giống quế Thanh nổi tiếng còn gọi quế ngọc, quế châu Thường. Ngoài quế, người dân trồng lúa, ngô, sắn, luồng, keo, chăn nuôi gia súc. Lâm nghiệp chiếm khoảng 40% cơ cấu kinh tế huyện Thường Xuân cũ.
Thác Trai Gái là tài nguyên cho du lịch sinh thái.
Văn hóa
Văn hóa Thái Thường Xuân giữ nhiều nét truyền thống: nhà sàn cao 3–5 gian lợp tranh, dệt thổ cẩm (khăn piêu, váy xin mộc, vỏ chăn pha lai), đan lát (dăng lai, lớp cặp), hát khặp và nhạc cụ luống – theo mô tả về cộng đồng Thái ở Thường Xuân trên Wikipedia tiếng Việt.
Nguồn đã tra chưa ghi di tích xếp hạng hay lễ hội có tên riêng của xã.
Hành chính
Địa chỉ mới ghi: "…, xã Xuân Chinh, tỉnh Thanh Hóa". Cư dân xã Xuân Lẹ cũ đổi tên xã sang Xuân Chinh, giữ tên thôn. Theo Wikipedia, huyện Thường Xuân cũ ở phía nam giáp huyện Như Xuân và huyện Quỳ Châu (Nghệ An), phía tây giáp huyện Quế Phong (Nghệ An) và Lào – Xuân Chinh nằm ở góc tây nam ấy.
Bản đồ Xã Xuân Chinh
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Xuân Chinh được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1686/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Xuân Chinh | Huyện Thường Xuân | Tỉnh Thanh Hóa | toàn bộ |
| Xã Xuân Lẹ | Huyện Thường Xuân | Tỉnh Thanh Hóa | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Xuân Chinh mới gồm những xã cũ nào?
Hai xã Xuân Lẹ và Xuân Chinh của huyện Thường Xuân cũ, theo Nghị quyết 1686/NQ-UBTVQH15.
Tên Xuân Chinh có từ khi nào?
Từ ngày 25/6/1963, khi hai xã Hiệp Tháp, Thanh Cao được chia thành sáu xã, trong đó có Xuân Chinh và Xuân Lẹ.
Tên Xuân Chinh có nghĩa là gì?
Xuân là 春 (mùa xuân); chữ Chinh (正, 征 hay 政) chưa có văn bản xác nhận, nên nghĩa cả tên chưa xác định.
Thác Trai Gái ở đâu?
Ở vùng xã Xuân Lẹ cũ, nay thuộc xã Xuân Chinh, tỉnh Thanh Hóa.
Diện tích, dân số xã Xuân Chinh?
172,48 km² và 7.588 người, mật độ khoảng 44 người/km².
Cùng Huyện Thường Xuân trước đây
- Xã Bát Mọt 4.174
- Xã Luận Thành 16.090
- Xã Lương Sơn 9.573
- Xã Tân Thành 12.780
- Xã Thắng Lộc 8.893
- Xã Thường Xuân 33.490
- Xã Vạn Xuân 6.125
- Xã Yên Nhân 5.674
← Toàn bộ 166 xã, phường của Thanh Hóa Tra tên xã cũ → mới