Thượng Đức là xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở ba xã Đức Bồng, Đức Hương và Đức Liên của huyện Vũ Quang cũ. Diện tích 58,32 km², dân số 10.015 người.
Tổng quan
Ba xã cũ cùng mang chữ “Đức” — Đức Bồng, Đức Hương, Đức Liên — được gộp lại thành xã Thượng Đức, tỉnh Hà Tĩnh, từ ngày 1/7/2025. Xã nằm ở phía đông bắc vùng Vũ Quang cũ, giáp xã Vũ Quang (huyện lỵ cũ) ở phía nam. Trụ sở xã đặt tại trụ sở cũ của UBND xã Đức Hương.
Xã rộng 58,32 km², dân số 10.015 người — ít dân nhất trong ba xã thuộc vùng Vũ Quang cũ — mật độ khoảng 172 người/km². Đất này là quê của Nghệ sĩ nhân dân Nguyễn An Ninh, người góp công làm hồ sơ đưa dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh lên danh sách di sản của UNESCO.
Tên gọi và ý nghĩa
Tên ghép giữ chữ chung. Ba xã hợp thành đều bắt đầu bằng chữ Đức — giống tên nhiều xã của huyện Đức Thọ, nơi ba xã thuộc về trước năm 2000 (Đức Tân, Đức Vĩnh, Đức Lạng, Đức Hòa…). Tên mới giữ chữ chung ấy và thêm chữ Thượng phía trước. Trong các tư liệu đã tra, chưa có văn bản nào của tỉnh giải thích vì sao chọn chữ “Thượng”.
Phân tích Hán Việt. Chữ chính thức của tên chưa được công bố, nên ở đây chỉ nêu các chữ ứng với từng âm. Âm thượng có hai chữ thông dụng: 上 (trên, phía trên, cao) và 尚 (chuộng, tôn trọng). Âm đức là 德 — đạo đức, phẩm hạnh, ân đức. Cùng tổ hợp âm “Thượng Đức” từng là niên hiệu của một vua Lưu Cầu thế kỷ XV, viết 尚徳 (theo Wikipedia).
Trùng tên — cần ghi kèm tỉnh. Cả nước còn xã Thượng Đức thuộc thành phố Đà Nẵng; ở Quảng Nam thời Việt Nam Cộng hòa từng có quận Thượng Đức, gắn với trận Thượng Đức năm 1974. Khi viết địa chỉ nên ghi “xã Thượng Đức, tỉnh Hà Tĩnh”.
Địa lý
Theo bản đồ hành chính sau sắp xếp, Thượng Đức giáp xã Đức Đồng (vùng Đức Thọ cũ) ở phía bắc, xã Vũ Quang ở phía nam, xã Hà Linh ở phía đông và xã Mai Hoa ở phía tây.
Hai sông chính của vùng Vũ Quang cũ là Ngàn Sâu và Ngàn Trươi; Wikipedia gọi Ngàn Sâu là thượng nguồn sông La. Huyện cũ nằm ở tây bắc tỉnh, cách thành phố Hà Tĩnh khoảng 70 km, phía tây giáp Lào với 42 km đường biên giới.
Lịch sử
Đức Bồng, Đức Hương, Đức Liên vốn là các xã của huyện Đức Thọ. Thủ lĩnh khởi nghĩa Hương Khê (1885–1896) Phan Đình Phùng sinh năm 1847 ở làng Đông Thái, huyện La Sơn (nay thuộc vùng Tùng Ảnh, Đức Thọ cũ); ông đỗ Cử nhân năm 1876 và Đình nguyên Tiến sĩ năm sau. Căn cứ của nghĩa quân đặt ở vùng núi Vụ Quang, cộng sự đắc lực của ông là tướng Cao Thắng (1864–1893); ông mất ngày 28/12/1895 sau khi bị thương nặng.
- 4/8/2000 — ba xã cùng Ân Phú, Đức Lĩnh, Đức Giang tách khỏi Đức Thọ, hợp với 5 xã của Hương Khê và 1 xã của Hương Sơn lập huyện Vũ Quang.
- 3/10/2003 — Nghị định 112/2003/NĐ-CP lập thị trấn Vũ Quang, trong đó có một phần đất xã Đức Bồng.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 nhập toàn bộ Đức Bồng, Đức Hương, Đức Liên thành xã Thượng Đức, hiệu lực 1/7/2025.
Dân cư và xã hội
Xã có 10.015 người theo số liệu sắp xếp năm 2025, mật độ khoảng 172 người/km². Trung tâm hành chính đặt ở khu trụ sở Đức Hương cũ; trường học và trạm y tế của ba xã cũ tiếp tục phục vụ theo địa bàn. Theo Wikipedia, huyện Vũ Quang cũ có người Kinh và người Chứt, khoảng 3,9% dân số theo Công giáo.
Kinh tế
Tư liệu đã tra không có số liệu kinh tế riêng của xã. Ở cấp huyện Vũ Quang cũ, Wikipedia ghi cam là cây trồng chủ lực, huyện xây dựng thương hiệu “cam Vũ Quang”; bạch đàn và keo là cây rừng trồng được chú trọng. Hồ Ngàn Trươi ở xã Vũ Quang lân cận cấp nước tưới cho 32.585 ha đất canh tác của 8 huyện trong tỉnh.
Văn hóa và di tích
- Đền Thượng Trụ ở Đức Liên cũ — được Wikipedia ghi trong danh sách di tích của huyện Vũ Quang cũ.
Dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh được UNESCO ghi danh di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại ngày 27/11/2014. Nghệ sĩ Nguyễn An Ninh, người quê Thượng Đức, là một trong những người trực tiếp về các địa phương sưu tầm tư liệu từ nghệ nhân để làm bộ phim tư liệu Ví Giặm Nghệ Tĩnh, tiếng nói từ cộng đồng trong hồ sơ trình UNESCO.
Gần Thượng Đức là các di tích lớn của vùng: căn cứ khởi nghĩa Hương Khê và Vườn quốc gia Vũ Quang (xã Vũ Quang), quê nhà thơ Huy Cận ở Ân Phú (xã Mai Hoa).
Nhân vật
- Nguyễn An Ninh (sinh 1962) — diễn viên kịch hát, tác giả chuyển thể kịch bản dân ca; năm 1983 vào Đoàn Dân ca Nghệ Tĩnh; có 60 tác phẩm chuyển thể dân ca ví, giặm và 20 kịch bản dân ca tự viết; ba Huy chương Vàng Liên hoan Dân ca kịch chuyên nghiệp (2018, 2019, 2022); Nghệ sĩ ưu tú (2019), Nghệ sĩ nhân dân (2023).
Hành chính
Địa chỉ mới ghi “thôn …, xã Thượng Đức, tỉnh Hà Tĩnh”. Giấy tờ cũ ghi “xã Đức Bồng / Đức Hương / Đức Liên, huyện Vũ Quang” nay thuộc xã Thượng Đức. Do trùng tên với xã Thượng Đức của Đà Nẵng, khi khai báo trực tuyến hoặc gửi hàng cần chọn đúng tỉnh Hà Tĩnh. Thủ tục hành chính làm tại trung tâm phục vụ hành chính công của xã ở khu trụ sở Đức Hương cũ.
Bản đồ Xã Thượng Đức
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Thượng Đức được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Đức Bồng | Huyện Vũ Quang | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
| Xã Đức Hương | Huyện Vũ Quang | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
| Xã Đức Liên | Huyện Vũ Quang | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Thượng Đức (Hà Tĩnh) gồm những xã cũ nào?
Ba xã Đức Bồng, Đức Hương và Đức Liên của huyện Vũ Quang cũ, theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15.
Tên Thượng Đức có nghĩa là gì?
Tên giữ chữ “Đức” chung của ba xã cũ Đức Bồng, Đức Hương, Đức Liên (gốc huyện Đức Thọ) và thêm chữ “Thượng” (上 trên, hoặc 尚 chuộng). Chưa có văn bản công bố lý do chọn tên hay chữ Hán chính thức.
Có xã Thượng Đức nào khác không?
Có, xã Thượng Đức thuộc thành phố Đà Nẵng. Khi ghi địa chỉ nên kèm tên tỉnh Hà Tĩnh.
Trụ sở xã Thượng Đức đặt ở đâu?
Tại trụ sở cũ của UBND xã Đức Hương.
Diện tích, dân số xã Thượng Đức?
58,32 km² và 10.015 người theo số liệu sắp xếp năm 2025.
Cùng Huyện Vũ Quang trước đây
- Xã Mai Hoa 11.065
- Xã Vũ Quang 14.991
← Toàn bộ 69 xã, phường của Hà Tĩnh Tra tên xã cũ → mới