Hà Linh là xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh, ở cực bắc vùng Hương Khê cũ, được lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở hai xã Hà Linh và Điền Mỹ. Diện tích 140,43 km², dân số 12.622 người.
Tổng quan
Xã Hà Linh của tỉnh Hà Tĩnh nằm ở đầu bắc của vùng Hương Khê cũ, tiếp giáp các xã thuộc vùng Can Lộc cũ. Xã chỉ ghép từ hai đơn vị — Hà Linh và Điền Mỹ — và giữ nguyên tên Hà Linh, trụ sở đặt tại trụ sở UBND xã Hà Linh cũ.
Diện tích 140,43 km², dân số 12.622 người, mật độ khoảng 90 người/km² — ít dân nhất trong bảy xã thuộc vùng Hương Khê cũ. Về lịch sử hành chính, đáng chú ý là tên Phương Điền: đó là tên một trong năm tổng lập nên huyện Hương Khê năm 1867, rồi là tên một xã (1971–2019), và chữ “Điền” còn ở tên xã Điền Mỹ cho tới năm 2025.
Theo Wikipedia, đất này là quê của Ngô Đăng Minh, võ tướng thời Lê Trung hưng, có đền thờ ở Hà Linh.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới kế thừa tên xã Hà Linh cũ, đơn vị lớn hơn trong hai xã hợp thành. Tên Điền Mỹ không còn là tên hành chính.
Lịch sử tên: theo mục lịch sử của bài Wikipedia về xã, tên Hà Linh đã xuất hiện trong lần chia nhỏ các xã thời cải cách ruộng đất (năm 1955), khi “xã Hà Linh có Địa Linh”, còn các làng Trúc Lâm, Đông Ấp, Phương Điền thuộc các xã Hương Thanh, Hương Thu, Hương Thái. Về sau ba xã Hương Hà, Hương Thanh và Hương Thu hợp thành một xã chung mang tên Hà Linh, gồm 5 thôn ứng với 5 hợp tác xã nông nghiệp. Mốc của lần hợp này được ghi khác nhau: bài về huyện Hương Khê dẫn Quyết định 167/QĐ-TTg ngày 11/6/1971, còn bài về xã ghi “sau ngày miền Nam giải phóng”. Chưa tìm được văn bản giải thích lý do chọn tên.
Chữ Hán: Wikipedia tiếng Trung ghi tên xã là 河灵社 (dạng phồn thể 河靈). Chữ 河 (hà) là sông; chữ 靈 (linh) là thiêng liêng, linh ứng. Theo mặt chữ, Hà Linh là “sông thiêng”. Đây là cách ghi của một bách khoa thư, chưa đối chiếu được với văn bản Hán Nôm của làng xã.
Tên xã cũ Điền Mỹ: năm 1971 xã Hương Phương tách làm hai, Phương Điền và Phương Mỹ; ngày 1/1/2020 hai xã nhập lại thành Điền Mỹ, lấy chữ sau của mỗi tên. Wikipedia tiếng Trung ghi Điền Mỹ là 田美 — 田 là ruộng.
Trùng tên: trong cả nước không có xã phường nào khác tên Hà Linh.
Địa lý
Theo Wikipedia, phía bắc xã giáp các xã vùng Can Lộc cũ — Trường Lưu, Gia Hanh, Đồng Lộc và Xuân Lộc; phía đông giáp xã Toàn Lưu; phía tây giáp xã Vũ Quang; phía nam giáp Hương Bình và Hương Phố.
Vùng Hương Khê nằm trong lưu vực sông Ngàn Sâu — phụ lưu chính của sông La, dài khoảng 131 km, chảy về hướng bắc qua Hương Khê, Vũ Quang, Đức Thọ. Phụ lưu của Ngàn Sâu gồm sông Tiêm và sông Ngàn Trươi. Mùa lũ của sông từ tháng 9 đến tháng 11. Huyện Hương Khê cũ có địa hình nhiều đồi núi, đất phần lớn là feralit núi.
Lịch sử
Huyện Hương Khê được lập cuối năm 1867 gồm năm tổng, trong đó có tổng Phương Điền. Theo bài Wikipedia về xã, sau Cách mạng tháng Tám vùng này trải qua nhiều lần nhập – tách:
- Tháng 8/1945 — xã Đông Ấp nhập với xã Địa Linh thành xã Túc Phương, sau đổi tên là Vĩnh Hương.
- 1947 — nhập thêm xã Trúc Long.
- 1949 — nhập thêm bảy xã của tổng Phương Điền, lập xã Hương Châu.
- 1953–1955 — chia nhỏ lại: các xã Hương Thanh, Hương Thái, rồi Hà Linh, Hương Thu.
- 1971 — theo Quyết định 167/QĐ-TTg (bài về huyện): hợp Hương Hà, Hương Thanh, Hương Thu thành xã Hà Linh; xã Hương Phương tách thành Phương Điền và Phương Mỹ.
- 4/8/2000 — lập huyện Vũ Quang; năm xã phía bắc của Hương Khê (Hương Thọ, Hương Minh, Hương Đại, Hương Điền, Vũ Quang) chuyển sang huyện mới, Hà Linh và hai xã Phương ở lại Hương Khê.
- 1/1/2020 — Nghị quyết 819/NQ-UBTVQH14: nhập Phương Điền và Phương Mỹ thành xã Điền Mỹ.
- 1/7/2025 — Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025: sắp xếp toàn bộ Điền Mỹ và Hà Linh thành xã Hà Linh.
Huyện Hương Khê là địa bàn chính của khởi nghĩa Hương Khê (1885–1896) do Phan Đình Phùng lãnh đạo; trong kháng chiến chống Pháp, theo Báo Hà Tĩnh, Hương Khê được chọn làm an toàn khu và căn cứ hậu phương (1947–1952).
Dân cư và xã hội
Với 12.622 người trên hơn 140 km², Hà Linh là xã thưa dân nhất vùng Hương Khê cũ. Theo Wikipedia, huyện Hương Khê cũ có các dân tộc Kinh (đa số), Thổ, Thái và Chứt, và khoảng 27,87% dân số theo Công giáo; các giáo xứ vùng tây nam Hà Tĩnh thuộc giáo hạt Ngàn Sâu của Giáo phận Hà Tĩnh.
Xã cũ Hà Linh khi lập gồm 5 thôn ứng với 5 hợp tác xã nông nghiệp. Mỗi xã cũ có trường học các cấp cơ sở và trạm y tế.
Kinh tế
Nông – lâm nghiệp là nền tảng. Cả Hà Linh và Điền Mỹ đều có tên trong danh sách 19 xã thuộc vùng chỉ dẫn địa lý bưởi Phúc Trạch do Bộ Công Thương công bố. Theo số liệu năm 2022 của huyện, toàn vùng chỉ dẫn địa lý có 2.714 ha bưởi, trong đó 1.920 ha cho quả, sản lượng hơn 23.000 tấn.
Theo Wikipedia, nông nghiệp vùng Hương Khê chủ yếu là lúa nước, cùng ngô, chè, cam, chanh, bưởi; cây công nghiệp có thông, cao su, keo lá tràm, gió trầm; chăn nuôi trâu, bò, lợn, gà. Đặc sản kể đến gồm bưởi Phúc Trạch, cá chép sông Ngàn Sâu, mật ong rừng.
Văn hóa và di tích
Wikipedia ghi nhận đền thờ Ngô Đăng Minh ở Hà Linh — danh nhân thế kỷ XVI, võ tướng thời Lê Trung hưng, từng cầm quân đi đánh Bồn Man ở biên cương. Đây là nguồn duy nhất tìm được về di tích này; chưa thấy văn bản xếp hạng di tích.
Các tên làng cổ Địa Linh, Trúc Lâm, Đông Ấp, Phương Điền còn lưu trong lịch sử hành chính của xã.
Bản đồ Xã Hà Linh
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Hà Linh được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Hà Linh | Huyện Hương Khê | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
| Xã Điền Mỹ | Huyện Hương Khê | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Hà Linh mới gồm những xã cũ nào?
Hai xã Hà Linh và Điền Mỹ của huyện Hương Khê cũ, theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15, hiệu lực 1/7/2025.
Tên Hà Linh có nghĩa là gì?
Wikipedia tiếng Trung ghi 河靈: hà là sông, linh là thiêng. Chưa có văn bản giải thích lý do đặt tên.
Xã Hà Linh cũ được lập năm nào?
Bài Wikipedia về huyện Hương Khê dẫn Quyết định 167/QĐ-TTg năm 1971 (hợp Hương Hà, Hương Thanh, Hương Thu); bài về xã ghi “sau ngày miền Nam giải phóng”. Tên Hà Linh đã có từ năm 1955.
Xã Điền Mỹ có từ khi nào?
Từ 1/1/2020, khi hai xã Phương Điền và Phương Mỹ nhập lại theo Nghị quyết 819/NQ-UBTVQH14.
Hà Linh có diện tích và dân số bao nhiêu?
140,43 km², 12.622 người.
Cùng Huyện Hương Khê trước đây
- Xã Hương Bình 17.530
- Xã Hương Đô 14.287
- Xã Hương Khê 29.994
- Xã Hương Phố 18.633
- Xã Hương Xuân 17.422
- Xã Phúc Trạch 18.135
← Toàn bộ 69 xã, phường của Hà Tĩnh Tra tên xã cũ → mới