Mai Hoa là xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở ba xã Ân Phú, Đức Giang và Đức Lĩnh của huyện Vũ Quang cũ. Diện tích 45,85 km², dân số 11.065 người.
Tổng quan
Làng Ân Phú, quê nhà thơ Huy Cận, nằm dưới chân núi Mồng Gà, bên bờ sông Ngàn Sâu — thượng nguồn sông La. Từ ngày 1/7/2025, làng thuộc xã Mai Hoa, tỉnh Hà Tĩnh — xã mới lập từ ba xã cũ Ân Phú, Đức Giang, Đức Lĩnh — cả ba vốn của huyện Đức Thọ, chuyển sang huyện Vũ Quang khi huyện này được lập năm 2000. Trụ sở đặt tại trụ sở cũ của UBND xã Đức Lĩnh.
Diện tích 45,85 km², dân số 11.065 người, mật độ khoảng 241 người/km². Ba xã cũ có ba “gương mặt” riêng: Ân Phú — quê nhà thơ Huy Cận và làng có nhiều đền thờ được nhà Nguyễn sắc phong; Đức Giang — hai làng gốm Cẩm Trang, Hợp Phát; Đức Lĩnh — có đền Lệ Động.
Tên gọi và ý nghĩa
Tên mới, không trùng tên xã cũ nào. Ba xã hợp thành mang tên Ân Phú, Đức Giang, Đức Lĩnh; cái tên Mai Hoa không lấy chữ nào từ đó. Theo Báo Hà Tĩnh, 20 trong 69 đơn vị cấp xã mới của tỉnh mang tên mới nhưng vốn là địa danh đã có, gắn ý nghĩa văn hóa, lịch sử hoặc địa lý. Tuy vậy, trong các tư liệu đã tra (Báo Hà Tĩnh, Wikipedia, cổng thông tin tỉnh), chưa tìm được văn bản nào nói Mai Hoa là tên núi, tên làng hay tên tổng nào trên đất ba xã này — nên nguồn gốc cụ thể của tên vẫn để ngỏ, không suy đoán.
Phân tích Hán Việt. Đọc theo âm Hán Việt, “mai hoa” là 梅花 — hoa mai. Từ điển nhà còn ghi nghĩa tính từ của mai hoa: có lông hoặc da lốm đốm trắng (như trong “hươu mai hoa”). Chữ Hán chính thức của tên xã chưa được công bố.
Tên các xã cũ. Đức Giang, Đức Lĩnh có chữ “Đức” đứng đầu giống nhiều xã của huyện Đức Thọ, nơi chúng thuộc về trước năm 2000. Ân Phú là tên làng có từ lâu: Wikipedia ghi Huy Cận sinh ở làng Ân Phú, “huyện Hương Sơn sau đó thuộc huyện Đức Thọ”.
Dễ nhầm. Cả nước chỉ có một xã Mai Hoa. Không nhầm với Mai Hóa (Quảng Bình cũ). Ngay ở Hà Tĩnh, xã Xuân Lộc (vùng Can Lộc cũ) từng có một thôn tên Mai Hoa, năm 2019 nhập thành thôn Mai Sơn — không liên quan đến xã này.
Địa lý
Theo bản đồ hành chính sau sắp xếp, Mai Hoa giáp xã Tứ Mỹ ở phía bắc, xã Vũ Quang ở phía nam, Đức Đồng, Đức Thọ và Thượng Đức ở phía đông, Kim Hoa (vùng Hương Sơn cũ) ở phía tây.
Sông Ngàn Sâu — Wikipedia gọi là thượng nguồn sông La — chảy qua vùng Ân Phú; núi Mồng Gà nằm cạnh làng. Sông lớn thứ hai của vùng Vũ Quang cũ là Ngàn Trươi. Tên làng Cẩm Trang (Đức Giang cũ) có mặt trong tên hệ thống thủy lợi Ngàn Trươi – Cẩm Trang, mà hồ chứa đầu mối nằm ở xã Vũ Quang.
Lịch sử
Đất Ân Phú ghi dấu từ thời Trần: theo Wikipedia, nhà sử học Sử Hy Nhan (? – 1421) — vốn họ Trần, được vua Trần ban họ Sử vì giỏi sử — quê ở vùng nay là Hồng Lĩnh nhưng sống nửa cuối đời ở vùng Trại Đầu, gồm cả đất Ân Phú; mộ ông ở cồn Mụ Ả do họ Trần ở Ân Phú thờ phụng.
- 4/8/2000 — cùng ba xã Đức Bồng, Đức Hương, Đức Liên, ba xã này tách khỏi huyện Đức Thọ để lập huyện Vũ Quang.
- 2000–2025 — ba xã không thay đổi địa giới qua đợt sắp xếp năm 2020.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 nhập toàn bộ Ân Phú, Đức Giang, Đức Lĩnh thành xã Mai Hoa, hiệu lực 1/7/2025.
Dân cư và xã hội
Xã có 11.065 người theo số liệu sắp xếp năm 2025. Làng Cẩm Trang (Đức Giang cũ) lưu giữ nhà thờ họ và gia phả của nhiều dòng họ lớn như Hồ, Lê Trọng, Lê Doãn, Đoàn, Phạm, Phan, Trần. Tục giỗ tổ dòng họ ở đây tổ chức vào rằm tháng Giêng và rằm tháng Bảy âm lịch: các họ đánh trống từ chiều 14, kể lại gia phả, tuyên dương con cháu và cùng ăn cỗ. Dân gian có câu “Cả năm được rằm tháng Bảy, cả thảy được rằm tháng Giêng”.
Kinh tế
Ở cấp huyện cũ, Wikipedia ghi cam là cây trồng chủ lực, huyện xây dựng thương hiệu “cam Vũ Quang”; bạch đàn và keo là cây rừng trồng chính.
Nghề gốm ở hai làng Cẩm Trang và Hợp Phát (Đức Giang cũ) là nghề cổ truyền; theo Wikipedia, gốm truyền thống đã mai một, nay chủ yếu nung gạch, và làng Hợp Phát gặp khó khăn về tiêu thụ nên nhiều người đi làm ăn xa.
Văn hóa và di tích
- Đền Nhà Bà (Đền Vại) và điện Cơn Dênh ở Ân Phú, cùng nhiều đền thờ thần được nhà Nguyễn sắc phong. Tại điện Cơn Dênh có lễ tế thần kỳ an (lễ lục ngoạt) ngày 15 tháng 6 âm lịch.
- Ở Ân Phú hằng năm có lễ giỗ một hoàng hậu triều Lê họ Ngô vào ngày 12 tháng 2 âm lịch.
- Ân Phú thờ bốn vị được làng tôn là trạng nguyên: Sử Hy Nhan, Sử Đức Huy, Trần Thành Đốn, Trần Tiết Việt; mộ và gia phả cha con họ Sử do hậu duệ bảo quản.
- Chùa Ngọc Quy ở xóm Hợp Phát (Đức Giang cũ), trên đồi cao cạnh cây đa cổ thụ, đang được trùng tu.
- Đền Thánh Võ ở làng Cẩm Trang.
- Đền Lệ Động ở Đức Lĩnh cũ.
Nhân vật
- Huy Cận (Cù Huy Cận, 1919 theo giấy tờ — ngày sinh thật 22/1/1917 – 2005) — nhà thơ Thơ mới, chính khách, sinh ở làng Ân Phú; Viện sĩ Viện Hàn lâm Thơ thế giới (2001).
- Sử Hy Nhan (? – 1421) — nhà văn, nhà sử học đời Trần; mộ ở Ân Phú.
- Cù Ngọc Xán — Binh bộ thượng thư đời Lê, quê Ân Phú.
- Nguyễn Minh Quang (1953–2025) — Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường (2011–2016), quê Đức Lĩnh.
Bản đồ Xã Mai Hoa
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Mai Hoa được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Ân Phú | Huyện Vũ Quang | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
| Xã Đức Giang | Huyện Vũ Quang | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
| Xã Đức Lĩnh | Huyện Vũ Quang | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Mai Hoa gồm những xã cũ nào?
Ba xã Ân Phú, Đức Giang và Đức Lĩnh của huyện Vũ Quang cũ, theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15.
Tên Mai Hoa có nghĩa là gì?
Đọc theo âm Hán Việt là 梅花 — hoa mai. Đây là tên mới, không trùng tên xã cũ nào; chưa có văn bản công bố lý do chọn tên hay chữ Hán chính thức.
Quê nhà thơ Huy Cận nay thuộc xã nào?
Làng Ân Phú, nay thuộc xã Mai Hoa, tỉnh Hà Tĩnh.
Trụ sở xã Mai Hoa đặt ở đâu?
Tại trụ sở cũ của UBND xã Đức Lĩnh.
Diện tích, dân số xã Mai Hoa?
45,85 km² và 11.065 người theo số liệu sắp xếp năm 2025.
Cùng Huyện Vũ Quang trước đây
- Xã Thượng Đức 10.015
- Xã Vũ Quang 14.991
← Toàn bộ 69 xã, phường của Hà Tĩnh Tra tên xã cũ → mới