Đức Đồng là xã vùng đồi phía nam của vùng Đức Thọ cũ, thuộc tỉnh Hà Tĩnh, được lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở ba xã Đức Lạng, Tân Hương và Đức Đồng. Diện tích 47,29 km², dân số 11.531 người.
Tổng quan
Xã Đức Đồng là xã thưa dân nhất trong năm xã thuộc vùng Đức Thọ cũ của tỉnh Hà Tĩnh: diện tích 47,29 km² nhưng chỉ 11.531 người, mật độ khoảng 244 người/km² — chưa bằng một phần ba mật độ của các xã Đức Thọ (819) hay Đức Minh (794).
Xã gồm ba xã cũ Đức Lạng, Tân Hương và Đức Đồng; trụ sở đặt tại trụ sở UBND xã Đức Đồng cũ. Theo Wikipedia, phía nam và phía tây xã giáp Thượng Đức, Mai Hoa — hai xã thuộc vùng Vũ Quang cũ, huyện được tách từ Đức Thọ năm 2000.
Di tích tiêu biểu là đền Cả Du Đồng, được Wikipedia ghi là di tích kiến trúc thế kỷ XV.
Tên gọi và ý nghĩa
Tên từ đâu ra: xã mới giữ nguyên tên xã Đức Đồng — một trong ba xã hợp thành và là nơi đặt trụ sở. Theo Báo Hà Tĩnh, 35 trong 69 đơn vị cấp xã của tỉnh giữ tên một đơn vị cũ được sáp nhập; Đức Đồng thuộc nhóm này. Xã Đức Đồng có trong danh sách 40 xã của huyện Đức Thọ năm 1976; ngày 23/2/1977, xóm Minh Giang của xã Đức Giang được sáp nhập vào xã Đức Đồng (Wikipedia). Cả năm xã mới của vùng Đức Thọ cũ đều có tên bắt đầu bằng chữ “Đức”.
Hán Việt: chưa có văn bản ghi tên xã bằng chữ Hán và chưa có nguồn giải thích nghĩa tên. Theo từ điển, chữ 德 (đức) là đạo đức, đức hạnh; âm đồng ứng với nhiều chữ như 同 (cùng, chung), 銅 (kim loại đồng), 童 (trẻ nhỏ). Vì không xác định được chữ dùng trong tên, bài không gán chữ Hán cho tên Đức Đồng.
Tên các xã cũ (theo Wikipedia): Tân Hương được thành lập ngày 13/1/1969 ở vùng khai hoang thuộc huyện Đức Thọ. Đức Lạng nhận thêm xóm Bồng Phúc của xã Đức Bồng ngày 1/2/1978; trên địa bàn có đền Kim Nghê ở thôn Hà Cát.
Trùng tên: cả nước chỉ có một xã Đức Đồng hiện hành.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp xã Đức Thọ và xã Đức Thịnh ở phía bắc, xã Thượng Đức ở phía nam, xã Trường Lưu ở phía đông và xã Mai Hoa ở phía tây. Thượng Đức và Mai Hoa thuộc vùng Vũ Quang cũ, Trường Lưu thuộc vùng Can Lộc cũ.
Huyện Đức Thọ cũ được Wikipedia mô tả là huyện trung du. Xã Tân Hương cũ được lập năm 1969 trên vùng đất khai hoang (Wikipedia). Khác với các xã Đức Thọ, Đức Minh nằm hai bờ sông La ở phía bắc, Đức Đồng ở phía nam của vùng, xa dòng sông này.
Cũng như cả vùng Bắc Trung Bộ, xã chịu khí hậu nhiệt đới gió mùa với mùa hè nóng và mùa mưa cuối thu.
Lịch sử
Theo Wikipedia, vùng Đức Thọ thời thuộc Đường đến thời Lý có tên Cổ La; thời Lý – Trần gọi Chi La; năm 1428 gọi La Giang; khoảng 1729–1740 đổi thành La Sơn để tránh tên húy chúa Trịnh Giang. Suốt thời gian ấy vùng thuộc phủ Đức Quang — phủ gồm cả Hương Sơn, Thiên Lộc, Nghi Xuân, Thanh Chương, Nghi Lộc. Dưới triều Minh Mạng, phủ Đức Quang được thay bằng phủ Đức Thọ (Wikipedia ghi năm 1822 ở bài về huyện, năm 1831 ở bài về phủ); sau năm 1945 thành huyện Đức Thọ; giai đoạn 1976–1991 thuộc tỉnh Nghệ Tĩnh, từ 1991 trở lại Hà Tĩnh.
Địa giới huyện cũng nhiều lần thay đổi: năm 1915 (Duy Tân thứ 9) tổng Đồng Công gồm các xã Đức Hòa, Đức Lạc, Ân Phú được nhập về Đức Thọ; năm 1921 (Khải Định thứ 6) tổng Lai Thạch của Đức Thọ chuyển về huyện Can Lộc; năm 1946–1947 một số làng của huyện Hương Sơn được nhập vào Đức Thọ.
- 13/1/1969 — thành lập xã Tân Hương ở vùng khai hoang của huyện Đức Thọ.
- 23/2/1977 — sáp nhập xóm Minh Giang (xã Đức Giang) vào xã Đức Đồng.
- 1/2/1978 — sáp nhập xóm Bồng Phúc (xã Đức Bồng) vào xã Đức Lạng.
- 4/8/2000 — sáu xã Ân Phú, Đức Liên, Đức Hương, Đức Bồng, Đức Lĩnh, Đức Giang tách ra lập huyện Vũ Quang.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 (khoản 38 Điều 1) sắp xếp các xã Đức Lạng, Tân Hương và Đức Đồng thành xã Đức Đồng; xã hoạt động từ 1/7/2025.
Ba xã cũ không thuộc diện sáp nhập trong đợt 2019–2020 của huyện Đức Thọ (Nghị quyết 819/NQ-UBTVQH14), nên đây là lần đầu chúng được gộp lại.
Dân cư và xã hội
Xã có 11.531 người, mật độ thấp nhất vùng Đức Thọ cũ. Cư dân chủ yếu là người Kinh; theo Wikipedia, khoảng 11% dân số huyện Đức Thọ cũ theo Công giáo (số liệu 2009).
Theo Wikipedia, huyện Đức Thọ thời phong kiến có 39 vị đại khoa và được coi là đất “địa linh nhân kiệt” của xứ Nghệ.
Kinh tế
Kinh tế chủ yếu là nông nghiệp. Xã Tân Hương cũ được lập năm 1969 trên vùng đất khai hoang (Wikipedia).
Người dân mua bán chủ yếu ở khu trung tâm xã Đức Thọ phía bắc. Số liệu kinh tế riêng của xã chưa được công bố tại thời điểm biên soạn.
Văn hóa và di tích
Wikipedia về huyện Đức Thọ ghi các di tích trên địa bàn xã: đền Cả Du Đồng (xã Đức Đồng cũ) — di tích kiến trúc thế kỷ XV — và đền Kim Nghê ở thôn Hà Cát, xã Đức Lạng cũ.
Dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh — di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được UNESCO ghi danh ngày 27/11/2014 — là sinh hoạt văn nghệ chung của vùng xứ Nghệ.
Hành chính
Ghi địa chỉ: thôn …, xã Đức Đồng, tỉnh Hà Tĩnh. Trụ sở xã đặt tại trụ sở UBND xã Đức Đồng cũ.
Bản đồ Xã Đức Đồng
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Đức Đồng được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Đức Lạng | Huyện Đức Thọ | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
| Xã Tân Hương | Huyện Đức Thọ | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
| Xã Đức Đồng | Huyện Đức Thọ | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Đức Đồng gồm những xã cũ nào?
Ba xã Đức Lạng, Tân Hương và Đức Đồng của huyện Đức Thọ cũ (Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15).
Tên Đức Đồng có nghĩa là gì?
Xã giữ tên xã Đức Đồng cũ của huyện Đức Thọ. Chữ Đức (德) là đạo đức; chữ Hán của âm Đồng và nghĩa cả tên chưa có văn bản xác nhận.
Vì sao xã Đức Đồng thưa dân?
Mật độ khoảng 244 người/km², thấp nhất trong năm xã vùng Đức Thọ cũ; xã Tân Hương cũ vốn là vùng khai hoang lập năm 1969.
Đức Đồng giáp những đâu?
Bắc giáp xã Đức Thọ và Đức Thịnh, nam giáp Thượng Đức, đông giáp Trường Lưu, tây giáp Mai Hoa.
Diện tích, dân số xã Đức Đồng?
47,29 km², 11.531 người.
Cùng Huyện Đức Thọ trước đây
- Xã Đức Minh 18.718
- Xã Đức Quang 17.515
- Xã Đức Thịnh 41.401
- Xã Đức Thọ 40.064
← Toàn bộ 69 xã, phường của Hà Tĩnh Tra tên xã cũ → mới