Xã Đức Thịnh

Tổng quan

Với 41.401 người, xã Đức Thịnh là đơn vị cấp xã đông dân thứ hai của Hà Tĩnh, chỉ sau phường Thành Sen ở trung tâm tỉnh. Xã rộng 53,39 km² (mật độ khoảng 775 người/km²) — rộng nhất vùng Đức Thọ cũ — và nằm giữa khu trung tâm Đức Thọ với đô thị Hồng Lĩnh. Trụ sở xã đặt tại trụ sở UBND xã Lâm Trung Thủy cũ.

Xã hình thành từ ba xã Thanh Bình Thịnh, Lâm Trung Thủy, An Dũng — mà mỗi xã này lại là kết quả của đợt sáp nhập năm 2019, nên xã mới thực chất gom tám xã cũ của huyện Đức Thọ.

Đức Thịnh có những làng nổi tiếng của vùng La Sơn: Trung Lễ — quê Lê Ninh, Lê Văn Thiêm — và Thái Yên với nghề mộc lừng danh. Báo Hà Tĩnh nhận định thế mạnh của xã là thương mại, dịch vụ, tiểu thủ công nghiệp, làng nghề và các cụm công nghiệp.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên từ đâu ra: tên xã mới trùng với tên xã Đức Thịnh — một xã của huyện Đức Thọ. Theo Wikipedia, năm 1992 một phần xã Đức Thịnh được cắt về thị xã Hồng Lĩnh mới thành lập; phần còn lại đến 1/1/2020 sáp nhập với Đức Thanh và Thái Yên thành xã Thanh Bình Thịnh (Nghị quyết 819/NQ-UBTVQH14). Theo Báo Hà Tĩnh, khi sắp xếp năm 2025, 20 trong 69 đơn vị cấp xã của tỉnh dùng tên địa danh đã có từ trước; nghị quyết và các nguồn đã tra không nêu riêng lý do chọn tên Đức Thịnh. Cả năm xã mới thuộc vùng Đức Thọ cũ đều có tên bắt đầu bằng chữ “Đức”.

Hán Việt: chưa có văn bản ghi tên xã bằng chữ Hán. Theo từ điển, chữ 德 (đức) là đạo đức, đức hạnh; âm thịnh thông dụng nhất ứng với chữ 盛 (thịnh vượng, dồi dào), ngoài ra còn chữ 晟 (sáng rực). Vì không có nguồn xác nhận chữ dùng trong tên, bài không gán chữ Hán cho tên Đức Thịnh.

Các xã cũ (theo Wikipedia): ngày 1/1/2020, ba xã Trung Lễ, Đức Thủy, Đức Lâm sáp nhập thành Lâm Trung Thủy; Đức Thanh, Đức Thịnh, Thái Yên thành Thanh Bình Thịnh; Đức An, Đức Dũng thành An Dũng. Như vậy xã Đức Thịnh mới bao trùm tám xã cũ trước năm 2020. Wikipedia cũng ghi một xã An Dũng khác (huyện An Lão, Bình Định cũ) — trùng tên với xã cũ, không liên quan.

Trùng tên: cả nước chỉ có một xã Đức Thịnh hiện hành.

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp phường Bắc Hồng Lĩnh và xã Đức Quang ở phía bắc; xã Đức Đồng ở phía nam; phường Nam Hồng Lĩnh và xã Trường Lưu ở phía đông; xã Đức Thọ ở phía tây.

Wikipedia xếp Đức Thọ cũ vào vùng trung du của Hà Tĩnh; xã nằm giữa khu trung tâm Đức Thọ cũ ở phía tây và đô thị Hồng Lĩnh ở phía đông bắc. Khí hậu nhiệt đới gió mùa, mùa hè có gió tây nam khô nóng, mưa bão dồn vào tháng 9 – 11.

Lịch sử

Làng Trung Lễ là quê của Lê Ninh (1857–1887), theo Wikipedia là người đầu tiên hưởng ứng chiếu Cần Vương ở vùng Nghệ – Tĩnh; Wikipedia ghi ông sinh tại làng Trung Lễ, xã Cổ Ngu, tổng Văn Lâm, huyện La Sơn. Trung Lễ cũng là nơi sinh của Lê Văn Thiêm (1918–1991), tiến sĩ toán học đầu tiên của Việt Nam.

• 2/3/1992 — một phần xã Đức Thịnh được cắt về thị xã Hồng Lĩnh mới thành lập.
• 1/1/2020 — sáp nhập: Đức Thanh, Đức Thịnh, Thái Yên thành Thanh Bình Thịnh; Trung Lễ, Đức Thủy, Đức Lâm thành Lâm Trung Thủy; Đức An, Đức Dũng thành An Dũng.
• 16/6/2025 — Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 (khoản 40 Điều 1) sắp xếp các xã Thanh Bình Thịnh, Lâm Trung Thủy và An Dũng thành xã Đức Thịnh; hoạt động từ 1/7/2025.

Dân cư và xã hội

Dân số đông, phân bố trong nhiều làng cổ của vùng La Sơn. Cư dân là người Kinh; theo Wikipedia, khoảng 11% dân số huyện Đức Thọ cũ theo Công giáo (số liệu 2009).

Wikipedia xếp Trung Lễ vào nhóm làng giàu truyền thống văn hóa của Đức Thọ, cùng Yên Hồ, Đông Thái, Bùi Xá. Báo Hà Tĩnh ghi thu nhập bình quân đầu người khi lập xã tăng 1,53 lần so với năm 2020.

Kinh tế

Làng mộc Thái Yên là làng nghề được Wikipedia mô tả kỹ: thợ Thái Yên giỏi kiến trúc nhà cửa, đình chùa với kỹ thuật chạm, trổ, tiện, xoi, đồng thời làm đồ gia dụng như giường, tủ, bàn ghế; hàng mộc Thái Yên nổi tiếng ở Hà Nội, Hải Phòng, Sài Gòn và từng được ưa chuộng ở Hồng Kông, Thượng Hải. Wikipedia nêu tên những người thợ chạm “Long, Ly, Quy, Phượng” như Cửu Ngại, ông Hồng, Võ Hồng.

Theo Báo Hà Tĩnh, kinh tế xã đang chuyển dịch sang công nghiệp, dịch vụ, với thế mạnh thương mại, tiểu thủ công nghiệp, làng nghề và cụm công nghiệp; hạn chế là quy mô nhỏ, liên kết nông nghiệp chưa bền vững. Định hướng 2025–2030 là nông nghiệp hữu cơ chất lượng cao, thương mại – dịch vụ và quản trị số.

Văn hóa và di tích

Wikipedia về huyện Đức Thọ ghi các di tích trên địa bàn xã: nhà thờ Lê Ninh và họ Lê (Trung Lễ), đền Voi Mép ở Đức Thủy cũ (kiến trúc thế kỷ XV), đền thờ Ngô Thị Ngọc Dao ở Đức Thịnh cũ (danh nhân thế kỷ XV), chùa Hoa Lâm ở Đức Lâm cũ và đền Thái Yên.

Lễ hội: hội lễ đền Thái Yên mỗi mùa xuân, sau đó dân làng tổ chức kéo co, bóng đá, bóng chuyền, cờ tướng, văn nghệ đến rằm tháng Giêng; cứ hai năm một lần có rước kiệu vào mùng 7 tháng Giêng. Hội xuân Trung Lễ đầu mùa xuân có trò chơi vạt cầu. Dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh được UNESCO ghi danh năm 2014 là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Nhân vật

Lê Ninh (1857–1887), người đầu tiên hưởng ứng chiếu Cần Vương ở Nghệ – Tĩnh; Lê Văn Thiêm (1918–1991), tiến sĩ toán học đầu tiên của Việt Nam — cả hai sinh ở Trung Lễ. Wikipedia còn ghi nhà cách mạng Nguyễn Tạo (1905–1994) trong danh sách nhân vật của xã.

Bản đồ Xã Đức Thịnh

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Đức Thịnh được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Đức Thọ trước đây

• Xã Đức Đồng 11.531
• Xã Đức Minh 18.718
• Xã Đức Quang 17.515
• Xã Đức Thọ 40.064