Bắc Hồng Lĩnh là phường thuộc tỉnh Hà Tĩnh, nằm ở chân phía bắc dãy Hồng Lĩnh, nơi giao nhau của Quốc lộ 1 và Quốc lộ 8A; phường được lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở ba phường Bắc Hồng, Đức Thuận, Trung Lương của thị xã Hồng Lĩnh và xã Xuân Lam của huyện Nghi Xuân. Diện tích 35,31 km², dân số 28.729 người.
Tổng quan
Phường Bắc Hồng Lĩnh là nửa phía bắc của thị xã Hồng Lĩnh cũ — đô thị công nghiệp – dịch vụ ở cửa ngõ bắc Hà Tĩnh, cách thành phố Vinh khoảng 15 km. Phường gồm ba phường Bắc Hồng, Đức Thuận, Trung Lương và xã Xuân Lam (trước thuộc huyện Nghi Xuân); trụ sở đặt tại trụ sở Thị ủy Hồng Lĩnh cũ.
Phường rộng 35,31 km², dân số 28.729 người, mật độ khoảng 814 người/km². Theo Wikipedia, phía đông phường là núi Hồng, phía tây là sông Lam. Phường là một trong năm đơn vị cấp xã của tỉnh có tên gồm ba chữ.
Trên địa bàn có danh thắng quốc gia Suối Tiên – Thiên Tượng, chùa Hang, khu di tích Tiên Sơn, đền Cả – Dinh đô Quan Hoàng Mười và hội đua thuyền truyền thống Trung Lương.
Tên gọi và ý nghĩa
Tên từ đâu ra: khi sắp xếp năm 2025, toàn bộ thị xã Hồng Lĩnh được chia làm hai phường mới mang tên chung Hồng Lĩnh, phân biệt bằng phương hướng: Bắc Hồng Lĩnh và Nam Hồng Lĩnh. Hai tên mới đều chứa tên thị xã Hồng Lĩnh (1992–2025); hai phường đầu tiên của thị xã, lập ngày 11/3/1992, cũng mang tên Bắc Hồng và Nam Hồng. Báo Hà Tĩnh ghi đây là một trong năm đơn vị cấp xã của tỉnh có tên gồm ba chữ.
Hồng Lĩnh cũng là tên núi: tên thị xã (và trước đó là thị trấn Hồng Lĩnh, 1981) trùng với tên dãy núi Hồng Lĩnh mà thị xã tựa lưng — dãy núi cùng sông Lam được Wikipedia mô tả là địa danh biểu tượng của xứ Nghệ, và là một trong 9 ngọn núi khắc trên Cửu Đỉnh ở Huế. Báo Hà Tĩnh nhắc tới dãy núi như “dãy Hồng Lĩnh huyền thoại với 99 ngọn núi”.
Phân tích Hán Việt: theo Wikipedia, dãy núi viết bằng chữ Hán là 鴻嶺, tên chữ Hồng Sơn, tên Nôm Ngàn Hống, tên dân gian Rú Hống. Theo từ điển, chữ 鴻 (hồng) là chim hồng — khác với chữ 紅 (hồng = màu đỏ); chữ 嶺 (lĩnh) là đỉnh núi, dãy núi; chữ 北 (bắc) chỉ phương bắc. Biệt hiệu của Nguyễn Du là Hồng Sơn lạp hộ (鴻山獵戶) cũng dùng chữ 鴻 này cho tên núi. Về con số 99 ngọn, Wikipedia ghi truyền thuyết ông Đùng xếp núi: ông hẹn xếp đủ 100 ngọn trước khi gà gáy để cưới bà Đùng, nhưng bà giả tiếng gà gáy sớm nên dãy núi chỉ có 99 ngọn.
Trùng tên: không có đơn vị cấp xã nào khác tên Bắc Hồng Lĩnh. Tên “Hồng Lĩnh” từng là tên một xã thuộc huyện Hưng Hà (Thái Bình cũ) — nên khi ghi địa chỉ cần kèm “tỉnh Hà Tĩnh”.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, phường giáp xã Nghi Xuân ở phía đông, xã Đức Quang và xã Đức Thịnh ở phía tây, phường Nam Hồng Lĩnh ở phía nam và tỉnh Nghệ An ở phía bắc.
Địa hình gồm sườn núi Hồng Lĩnh ở phía đông với các khe suối, hồ chứa (như hồ Thiên Tượng), dải đồi chân núi và đồng bằng ven sông ở phía tây, phía bắc. Trung Lương nằm bên dòng sông, nơi có đoạn kênh nhà Lê — tuyến đường thủy cổ nối kinh đô Hoa Lư với đèo Ngang, theo Wikipedia được xem là tuyến đường thủy đầu tiên trong lịch sử Việt Nam.
Khí hậu nhiệt đới gió mùa; mùa hè chịu gió tây nam khô nóng, mùa mưa bão từ tháng 9 đến tháng 11.
Lịch sử
- 19/9/1981 — lập thị trấn Hồng Lĩnh thuộc huyện Đức Thọ.
- 2/3/1992 — Quyết định 67-HĐBT thành lập thị xã Hồng Lĩnh trên cơ sở thị trấn Hồng Lĩnh, các xã Đức Thuận, Trung Lương, một phần xã Đức Thịnh (huyện Đức Thọ) và các xã Đậu Liêu, Thuận Lộc (huyện Can Lộc).
- 11/3/1992 — lập phường Bắc Hồng và phường Nam Hồng.
- 19/1/2009 — Nghị định 03/NĐ-CP thành lập các phường Trung Lương, Đức Thuận (cùng Đậu Liêu) từ các xã cùng tên.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 (khoản 66 Điều 1) sắp xếp các phường Bắc Hồng, Đức Thuận, Trung Lương và xã Xuân Lam thành phường Bắc Hồng Lĩnh; thị xã Hồng Lĩnh chấm dứt hoạt động từ 1/7/2025.
Xã Xuân Lam là phần duy nhất của phường đến từ huyện Nghi Xuân; theo Báo Hà Tĩnh, cử tri đã đồng thuận 100% với phương án này. Wikipedia ghi tuyến kênh nhà Lê qua Trung Lương có đóng góp cho các cuộc chiến tranh, nên được gọi là “tuyến đường Hồ Chí Minh trên sông”.
Dân cư và xã hội
Dân cư 28.729 người, gồm khu Bắc Hồng — trung tâm hành chính, thương mại cũ của thị xã — cùng các khu dân cư Đức Thuận, Trung Lương và vùng Xuân Lam vốn là xã nông thôn của huyện Nghi Xuân.
Cư dân chủ yếu là người Kinh. Wikipedia liệt kê nhiều danh nhân của thị xã cũ, trong đó có tiến sĩ Thái Danh Nho được thờ tại đền trên địa bàn phường.
Kinh tế
Công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp và thương mại – dịch vụ là khu vực chủ đạo của Hồng Lĩnh: Báo Hà Tĩnh ghi hai khu vực này chiếm trên 96% cơ cấu kinh tế thị xã cũ. Trên địa bàn phường có Cụm công nghiệp Trung Lương; theo Wikipedia, thị xã cũ có bốn cụm công nghiệp (Trung Lương, Nam Hồng, Cổng Khánh 1, Cổng Khánh 2) với hơn 600 cơ sở sản xuất.
Thương mại – dịch vụ của thị xã cũ có hơn 3.000 hộ kinh doanh và trung tâm thương mại thị xã (Wikipedia), phần lớn tập trung ở khu Bắc Hồng.
Theo Báo Hà Tĩnh, chùa Thiên Tượng, chùa Hang, đền Cả – Dinh đô Quan Hoàng Mười là những di tích được trùng tu bằng nguồn xã hội hóa.
Văn hóa và di tích
Suối Tiên – Thiên Tượng là danh thắng quốc gia trên núi Hồng Lĩnh. Các di tích khác: chùa Hang, khu di tích lịch sử văn hóa Tiên Sơn (Trung Lương), đền Bình Lãng, đền Thánh Mẫu, đền thờ tiến sĩ Thái Danh Nho, đền Cơn Cầy và đền Cả – Dinh đô Quan Hoàng Mười (chính lễ ngày 10/10 âm lịch).
Lễ hội tiêu biểu: hội đua thuyền Trung Lương mùng 3 – 4 tháng Giêng, lễ tế Lục vị tổ sư truyền nghề ở Trung Lương, lễ hội chùa Hang. Xuân Lam mang theo di sản Sắc bùa Xuân Lam, được Wikipedia ghi trong danh mục di sản phi vật thể của huyện Nghi Xuân cũ.
Giao thông
Quốc lộ 1 chạy dọc phường theo hướng bắc – nam; Theo Wikipedia, Hồng Lĩnh là nơi giao nhau của Quốc lộ 1 và Quốc lộ 8A. Phường cách Vinh khoảng 15 km và thành phố Hà Tĩnh khoảng 35 km.
Hành chính
Ghi địa chỉ: tổ dân phố …, phường Bắc Hồng Lĩnh, tỉnh Hà Tĩnh. Trụ sở phường đặt tại trụ sở Thị ủy Hồng Lĩnh cũ.
Bản đồ Phường Bắc Hồng Lĩnh
Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Phường Bắc Hồng Lĩnh được lập từ 4 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Phường Bắc Hồng | Thị xã Hồng Lĩnh | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
| Phường Đức Thuận | Thị xã Hồng Lĩnh | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
| Phường Trung Lương | Thị xã Hồng Lĩnh | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
| Xã Xuân Lam | Huyện Nghi Xuân | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Phường Bắc Hồng Lĩnh gồm những đơn vị cũ nào?
Phường Bắc Hồng, phường Đức Thuận, phường Trung Lương (thị xã Hồng Lĩnh) và xã Xuân Lam (huyện Nghi Xuân), theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15.
Tên Hồng Lĩnh có nghĩa là gì?
Hồng Lĩnh (鴻嶺) trùng tên dãy núi Hồng Lĩnh; theo từ điển, 鴻 là chim hồng, 嶺 là núi, dãy núi. “Bắc” chỉ nửa phía bắc của thị xã Hồng Lĩnh cũ.
Thị xã Hồng Lĩnh nay thế nào?
Từ 1/7/2025 thị xã chấm dứt hoạt động; địa bàn chia thành hai phường Bắc Hồng Lĩnh và Nam Hồng Lĩnh (phường Nam gồm Nam Hồng, Đậu Liêu, Thuận Lộc).
Danh thắng Thiên Tượng thuộc phường nào?
Khu Suối Tiên – Thiên Tượng, danh thắng quốc gia, nằm trên địa bàn phường Bắc Hồng Lĩnh.
Diện tích, dân số phường Bắc Hồng Lĩnh?
35,31 km², 28.729 người.
Cùng Thị xã Hồng Lĩnh, Huyện Nghi Xuân trước đây
- Phường Nam Hồng Lĩnh 22.309
- Xã Cổ Đạm 34.635
- Xã Đan Hải 28.212
- Xã Nghi Xuân 37.524
- Xã Tiên Điền 24.833
← Toàn bộ 69 xã, phường của Hà Tĩnh Tra tên xã cũ → mới