Đan Hải là xã cực bắc của tỉnh Hà Tĩnh, nằm ở bờ nam cửa Hội nơi sông Lam đổ ra biển, được lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở bốn xã Đan Trường, Xuân Hải, Xuân Hội và Xuân Phổ của huyện Nghi Xuân cũ. Diện tích 37,77 km², dân số 28.212 người.
Tổng quan
Ở mũi đất nơi sông Lam gặp Biển Đông, đối diện vùng Cửa Lò của Nghệ An qua cửa Hội, là xã Đan Hải — đơn vị cấp xã nằm xa nhất về phía bắc của tỉnh Hà Tĩnh. Xã gồm bốn xã cũ của huyện Nghi Xuân: Đan Trường, Xuân Hải, Xuân Hội, Xuân Phổ; trụ sở xã đặt tại trụ sở UBND xã Xuân Phổ cũ.
Diện tích 37,77 km², dân số 28.212 người, mật độ khoảng 747 người/km². Đây là vùng của nghề biển: cảng cá Xuân Hội và cảng Xuân Hải là hai công trình hạ tầng được Wikipedia nêu tên trong số ít cơ sở hạ tầng lớn của huyện Nghi Xuân cũ.
Bên cạnh nghề biển, vùng này còn là đất của các làng cổ có nghề thủ công lâu đời — làng mộc Xuân Phổ, làng trống Xuân Hội — và của thương cảng cổ Hội Thống.
Tên gọi và ý nghĩa
Tên từ đâu ra: “Đan Hải” không trùng tên xã cũ nào trong bốn xã hợp thành (Đan Trường, Xuân Hải, Xuân Hội, Xuân Phổ). Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15, Wikipedia và các bài Báo Hà Tĩnh đã tra đều chưa giải thích lý do chọn tên này, nên nguồn gốc tên được ghi là chưa có tư liệu. Báo Hà Tĩnh chỉ nêu nguyên tắc chung của tỉnh: trong 69 đơn vị cấp xã, 35 đơn vị giữ tên một đơn vị cũ, 12 đơn vị lấy tên huyện, thị xã cũ và 20 đơn vị dùng tên địa danh đã có từ trước mang ý nghĩa văn hóa, lịch sử hoặc địa lý.
Hán Việt: chưa có văn bản ghi tên xã bằng chữ Hán. Theo từ điển, âm hải phổ biến nhất ứng với chữ 海 (biển, như hải cảng, hải sản); âm đan phổ biến nhất ứng với chữ 丹 (màu đỏ son). Vì không có nguồn xác nhận chữ dùng trong tên, bài không gán chữ Hán cho tên Đan Hải.
Địa danh cổ trong vùng: Báo Hà Tĩnh nhắc tới các làng cổ của Nghi Xuân như Hội Thống — thương cảng cổ, có đình Hội Thống — và Đan Tràng, gắn với câu “Trống Đan Tràng”. Wikipedia ghi quê Trần Trọng Kim là làng Kiều Lĩnh, xã Đan Phố, huyện Nghi Xuân, nay thuộc xã Đan Hải. Các tên Xuân Hội, Xuân Phổ, Xuân Hải, Đan Trường không còn là tên đơn vị hành chính nhưng vẫn là tên vùng quen thuộc.
Trùng tên: cả nước chỉ có một xã Đan Hải (Hà Tĩnh).
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, phía bắc và phía tây xã giáp tỉnh Nghệ An với ranh giới tự nhiên là sông Lam; phía nam giáp xã Tiên Điền; phía đông giáp Biển Đông. Ở góc đông bắc, sông Lam đổ ra biển qua cửa Hội.
Wikipedia gọi Đan Hải là xã cực bắc của tỉnh Hà Tĩnh. Bờ biển của xã là một phần đường bờ biển khoảng 32 km của huyện Nghi Xuân cũ.
Khí hậu nhiệt đới gió mùa ven biển Bắc Trung Bộ, mùa mưa bão từ khoảng tháng 9 đến tháng 11; mùa đông có gió đông bắc mạnh trên biển.
Lịch sử
Khu vực cửa Hội có lịch sử giao thương sớm: Báo Hà Tĩnh nhắc tới làng Hội Thống như một thương cảng cổ, có đình Hội Thống là di tích của làng. Theo Wikipedia, huyện Nghi Xuân thời Lê thuộc phủ Đức Quang, sau thuộc phủ Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh.
Nhà sử học Trần Trọng Kim (1883–1953), tác giả Việt Nam sử lược, sinh năm 1883 tại làng Kiều Lĩnh, xã Đan Phố, huyện Nghi Xuân — theo Wikipedia nay thuộc xã Đan Hải.
- 1976–1991 — các xã thuộc huyện Nghi Xuân, tỉnh Nghệ Tĩnh; từ 1991 trở lại Hà Tĩnh.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 (khoản 36 Điều 1) sắp xếp toàn bộ diện tích, dân số của các xã Đan Trường, Xuân Hải, Xuân Hội và Xuân Phổ thành xã Đan Hải.
- 1/7/2025 — xã chính thức hoạt động.
Dân cư và xã hội
Xã có 28.212 người, gồm các thôn ven biển, cửa sông có cảng cá và các thôn nông nghiệp, làng nghề phía trong. Cư dân chủ yếu là người Kinh.
Đời sống tín ngưỡng của làng biển nổi bật với lễ cầu ngư Xuân Hội — nghi lễ cầu cho mùa biển bình yên, được Wikipedia liệt kê trong các lễ hội tiêu biểu của Nghi Xuân. Ở các làng phía trong là tín ngưỡng thờ thành hoàng, thờ tổ tiên theo nếp chung của xứ Nghệ. Trên địa bàn có Thiền viện Trúc Lâm Đại Giác (Xuân Phổ cũ).
Đan Trường có làng Trường Hải được Báo Hà Tĩnh giới thiệu như mô hình khu dân cư nông thôn mới kiểu mẫu. Mạng lưới trường học, trạm y tế của bốn xã cũ được giữ để phục vụ theo địa bàn.
Kinh tế
Kinh tế biển là lợi thế chính: Báo Hà Tĩnh dẫn ý kiến lãnh đạo tỉnh tại đại hội đầu tiên của xã, đề nghị Đan Hải cập nhật quy hoạch để khai thác thế mạnh này. Cảng cá Xuân Hội và cảng Xuân Hải là hai công trình hạ tầng biển của địa bàn.
Nghề thủ công: làng mộc Xuân Phổ và làng trống Xuân Hội có tên trong danh mục làng nghề truyền thống của Nghi Xuân.
Theo Báo Hà Tĩnh, thu nhập bình quân đầu người của địa bàn khi lập xã khoảng 59,71 triệu đồng/năm; mục tiêu 2025–2030 là kinh tế đa dạng, hạ tầng hiện đại và hướng tới đô thị. Xã nằm trong phạm vi quy hoạch chung đô thị Nghi Xuân đến 2050 (cùng Nghi Xuân, Tiên Điền, Cổ Đạm).
Văn hóa và di tích
Đình Hội Thống (Xuân Hội cũ) là di tích tiêu biểu, gắn với làng thương cảng cổ ở cửa Hội. Ở Xuân Phổ có Thiền viện Trúc Lâm Đại Giác.
Lễ cầu ngư Xuân Hội là sinh hoạt văn hóa lớn của cư dân biển. Làng trống Xuân Hội và làng mộc Xuân Phổ có tên trong danh mục làng nghề truyền thống của Nghi Xuân. Như cả vùng Nghi Xuân, dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh vẫn hiện diện trong sinh hoạt cộng đồng.
Giao thông
Xã nằm ở đầu phía bắc vùng Nghi Xuân cũ; đường bộ nối về Tiên Điền ở phía nam và xã Nghi Xuân — nơi Quốc lộ 1 vượt sông Lam qua cầu Bến Thủy. Cảng cá Xuân Hội và cảng Xuân Hải là hai đầu mối hạ tầng đường biển của địa bàn (Wikipedia).
Bản đồ Xã Đan Hải
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Đan Hải được lập từ 4 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Xuân Hội | Huyện Nghi Xuân | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
| Xã Xuân Hải | Huyện Nghi Xuân | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
| Xã Xuân Phổ | Huyện Nghi Xuân | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
| Xã Đan Trường | Huyện Nghi Xuân | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Đan Hải gồm những xã cũ nào?
Bốn xã Đan Trường, Xuân Hải, Xuân Hội và Xuân Phổ của huyện Nghi Xuân cũ, theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15.
Tên Đan Hải có nghĩa là gì?
Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 và các nguồn đã tra chưa giải thích lý do chọn tên. Theo từ điển, âm hải phổ biến nhất ứng với chữ 海 (biển), nhưng chưa có văn bản xác nhận chữ Hán của tên xã.
Cảng cá Xuân Hội nay thuộc xã nào?
Xã Xuân Hội cũ đã nhập vào xã Đan Hải, nên cảng cá Xuân Hội nay thuộc xã Đan Hải, tỉnh Hà Tĩnh.
Diện tích và dân số xã Đan Hải?
37,77 km², 28.212 người; mật độ khoảng 747 người/km².
Quê Trần Trọng Kim ở đâu?
Theo Wikipedia, Trần Trọng Kim sinh năm 1883 tại làng Kiều Lĩnh, xã Đan Phố, huyện Nghi Xuân — nay thuộc xã Đan Hải, tỉnh Hà Tĩnh.
Cùng Huyện Nghi Xuân trước đây
- Phường Bắc Hồng Lĩnh 28.729
- Xã Cổ Đạm 34.635
- Xã Nghi Xuân 37.524
- Xã Tiên Điền 24.833
← Toàn bộ 69 xã, phường của Hà Tĩnh Tra tên xã cũ → mới