Nam Hồng Lĩnh là phường thuộc tỉnh Hà Tĩnh, nằm ở chân phía tây nam dãy Hồng Lĩnh, được lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở phường Nam Hồng, phường Đậu Liêu và xã Thuận Lộc của thị xã Hồng Lĩnh cũ. Diện tích 36,47 km², dân số 22.309 người.
Tổng quan
Ngay dưới chân núi Hồng, nơi có khu di tích Đại Hùng và đền thờ Đô đài Ngự sử Bùi Cầm Hổ, là phường Nam Hồng Lĩnh của tỉnh Hà Tĩnh. Phường kế thừa nửa phía nam của thị xã Hồng Lĩnh cũ: phường Nam Hồng, phường Đậu Liêu và xã Thuận Lộc. Trụ sở đặt tại trụ sở UBND phường Nam Hồng cũ.
Diện tích 36,47 km², dân số 22.309 người (mật độ khoảng 612 người/km²). Phường có các cụm công nghiệp lớn của Hồng Lĩnh — Nam Hồng, Cổng Khánh 1 và Cổng Khánh 2 — với các doanh nghiệp dệt sợi, may mặc như Công ty CP Sợi Nghệ Tĩnh, Công ty TNHH Haivina Hồng Lĩnh.
Sau sắp xếp, phường đã đổi tên 16 tổ dân phố bị trùng tên giữa các đơn vị cũ — Báo Hà Tĩnh ghi đây là phường đầu tiên của tỉnh làm việc này.
Tên gọi và ý nghĩa
Tên từ đâu ra: tên phường ghép phương hướng Nam với tên thị xã Hồng Lĩnh, đối xứng với phường Bắc Hồng Lĩnh. Trong ba đơn vị hợp thành có phường Nam Hồng (lập ngày 11/3/1992), nơi đặt trụ sở phường mới.
Hán Việt: 南 (nam) là phương nam. Hồng Lĩnh viết 鴻嶺: theo Wikipedia đây là chữ Hán của tên dãy núi Hồng Lĩnh (tên chữ Hồng Sơn, tên Nôm Ngàn Hống, dân gian gọi Rú Hống); theo từ điển, 鴻 là chim hồng (khác 紅 màu đỏ), 嶺 là núi, dãy núi. Wikipedia chép truyền thuyết dãy núi có 99 đỉnh do ông Đùng xếp: thiếu một ngọn cho đủ trăm vì bà Đùng giả tiếng gà gáy sớm.
Tên các đơn vị cũ: Đậu Liêu là tên làng của Bùi Cầm Hổ — Wikipedia ghi ông là người làng Đậu Liêu, huyện Thiên Lộc. Thuận Lộc cùng Đậu Liêu là hai xã được cắt từ huyện Can Lộc về thị xã Hồng Lĩnh năm 1992.
Trùng tên: không có đơn vị cấp xã nào khác tên Nam Hồng Lĩnh; hiện có xã Nam Hồng ở tỉnh Ninh Bình — tên gần giống tên phường Nam Hồng cũ — nên khi tra địa chỉ cũ cần kèm tên tỉnh.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, phường giáp xã Cổ Đạm và xã Can Lộc ở phía đông; xã Đức Thịnh và xã Trường Lưu ở phía tây; xã Gia Hanh ở phía nam; phường Bắc Hồng Lĩnh và xã Nghi Xuân ở phía bắc.
Phía đông phường là sườn núi Hồng Lĩnh với rừng, khe suối; nổi bật là Suối Bạc, nơi thác nước đổ từ trên cao xuống giữa rừng xanh. Phía tây là đồng bằng, đồi thấp và các tuyến kênh; kênh nhà Lê — tuyến đường thủy cổ từ Hoa Lư vào đèo Ngang — cũng đi qua vùng Hồng Lĩnh.
Khí hậu nhiệt đới gió mùa Bắc Trung Bộ: nắng nóng có gió Lào vào mùa hè, mưa tập trung cuối thu.
Lịch sử
Đậu Liêu là quê của Bùi Cầm Hổ, (1390–1483), quan triều Lê sơ dưới thời Lê Thái Tổ, Lê Thái Tông, từng đi sứ nhà Minh các năm 1433, 1437, 1439; đền thờ ông ở Đậu Liêu mang tên đền Đô đài Ngự sử Bùi Cầm Hổ. Đền thờ ông là di tích lịch sử quốc gia; lễ hội Báo ân ngày 12 tháng Giêng là lễ hội đầu năm lớn nhất của vùng Đậu Liêu.
- Trước 1992 — Đậu Liêu và Thuận Lộc là xã của huyện Can Lộc; khu vực Nam Hồng thuộc thị trấn Hồng Lĩnh (lập 1981, huyện Đức Thọ).
- 2/3/1992 — thành lập thị xã Hồng Lĩnh, nhận Đậu Liêu, Thuận Lộc từ Can Lộc; ngày 11/3/1992 lập phường Nam Hồng.
- 19/1/2009 — Nghị định 03/NĐ-CP chuyển xã Đậu Liêu thành phường; Thuận Lộc vẫn là xã duy nhất của thị xã.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 (khoản 67 Điều 1) sắp xếp phường Nam Hồng, phường Đậu Liêu và xã Thuận Lộc thành phường Nam Hồng Lĩnh; hoạt động từ 1/7/2025.
Báo Hà Tĩnh ghi trong các cuộc kháng chiến, ba địa phương này có đoàn dân công hỏa tuyến và những chuyến xe, chuyến đò chở gạo, chở đá phục vụ mặt trận.
Dân cư và xã hội
Phường có 22.309 người, chia thành 25 tổ dân phố.
Cư dân chủ yếu là người Kinh. Báo Hà Tĩnh nhấn mạnh truyền thống hiếu học của các dòng họ ở ba địa phương, với nhiều cán bộ khoa học, kỹ sư, thầy giáo, bác sĩ xuất thân từ trường làng.
Kinh tế
Theo Wikipedia, thị xã Hồng Lĩnh cũ có bốn cụm công nghiệp, trong đó cụm Nam Hồng và hai cụm Cổng Khánh 1, 2 được Báo Hà Tĩnh nhắc tới trong bài về phường Nam Hồng Lĩnh. Báo Hà Tĩnh ghi cụm công nghiệp Nam Hồng đạt tỷ lệ lấp đầy trên 82% (có bài ghi trên 90%); ngoài dệt sợi, may mặc còn có nhà máy gạch không nung, cơ sở chế biến nông sản và nhà máy đồ uống. Thị xã cũ đặt mục tiêu trở thành trung tâm công nghiệp nhẹ của tỉnh.
Mục tiêu nhiệm kỳ 2025–2030 của phường nêu tại đại hội: công nghiệp – xây dựng chiếm trên 76% cơ cấu kinh tế vào năm 2030.
Văn hóa và di tích
Khu di tích lịch sử – văn hóa Đại Hùng ở chân núi Hồng Lĩnh gồm chùa Đại Hùng và đền thờ Thủy tổ Kinh Dương Vương cùng các vua Hùng; lễ Giỗ Tổ Hùng Vương ngày 10/3 âm lịch được tổ chức tại đây. Đền thờ Bùi Cầm Hổ ở Đậu Liêu là di tích quốc gia, gắn với lễ hội Báo ân ngày 12 tháng Giêng.
Báo Hà Tĩnh coi Đại Hùng, đền Bùi Cầm Hổ cùng cảnh quan Suối Bạc là nguồn lực để phát triển du lịch văn hóa tâm linh và sinh thái của phường.
Giao thông
Quốc lộ 1 đi qua phường theo hướng bắc – nam, nối lên khu trung tâm Bắc Hồng Lĩnh và xuống vùng Can Lộc; từ đây có đường tỉnh sang Đức Thọ và về phía biển Nghi Xuân.
Bản đồ Phường Nam Hồng Lĩnh
Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Phường Nam Hồng Lĩnh được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Phường Đậu Liêu | Thị xã Hồng Lĩnh | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
| Phường Nam Hồng | Thị xã Hồng Lĩnh | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
| Xã Thuận Lộc | Thị xã Hồng Lĩnh | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Phường Nam Hồng Lĩnh gồm những đơn vị cũ nào?
Phường Nam Hồng, phường Đậu Liêu và xã Thuận Lộc của thị xã Hồng Lĩnh cũ (Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15).
Tên Nam Hồng Lĩnh có nghĩa là gì?
Hồng Lĩnh (鴻嶺) trùng tên dãy núi Hồng Lĩnh; theo từ điển, 鴻 là chim hồng, 嶺 là núi, dãy núi. “Nam” chỉ nửa phía nam của thị xã Hồng Lĩnh cũ.
Đền Bùi Cầm Hổ ở đâu?
Ở vùng Đậu Liêu cũ, nay thuộc phường Nam Hồng Lĩnh; lễ hội Báo ân diễn ra ngày 12 tháng Giêng âm lịch.
Khu di tích Đại Hùng thuộc phường nào?
Thuộc phường Nam Hồng Lĩnh, ở chân núi Hồng Lĩnh; nơi tổ chức Giỗ Tổ Hùng Vương ngày 10/3 âm lịch.
Diện tích, dân số phường Nam Hồng Lĩnh?
36,47 km², 22.309 người.
Cùng Thị xã Hồng Lĩnh trước đây
- Phường Bắc Hồng Lĩnh 28.729
← Toàn bộ 69 xã, phường của Hà Tĩnh Tra tên xã cũ → mới