Phường Hương An

Tổng quan

Ra khỏi Kinh thành qua cửa An Hòa theo hướng tây bắc là tới địa bàn phường Hương An, thuộc Thành phố Huế. Đây là vùng chuyển tiếp giữa khu đô thị lịch sử và vùng đồng bằng Hương Trà: phố xá dọc quốc lộ 1 và các trục mới mở, xen với làng xóm, ruộng lúa và gò đồi thấp ở phía tây.

Phường rộng 19,43 km², dân số 35.885 người, mật độ khoảng 1.850 người/km². Trụ sở Ủy ban nhân dân phường đặt tại số 143 Nguyễn Văn Linh.

Ba phường hợp thành có lịch sử hành chính khác nhau: An Hòa là phường cửa ngõ của thành phố Huế từ lâu, còn Hương Sơ và Hương An vốn thuộc huyện, rồi thị xã Hương Trà, chỉ về thành phố Huế trong các đợt mở rộng gần đây.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên phường kế thừa tên phường Hương An cũ, một trong ba phường hợp thành. Tên Hương An không phải tên làng cổ mà là tên hành chính đặt khi lập xã Hương An năm 1981, theo lối đặt tên chung của huyện Hương Trà thời đó: phần lớn các xã trong huyện mang chữ đầu "Hương" (Hương Sơ, Hương Long, Hương Hồ, Hương Thọ, Hương Vinh, Hương Chữ…).

Chữ hương ở đây là chữ 香 — thơm, mùi thơm — lấy từ tên huyện Hương Trà 香茶 và cũng là chữ đầu tên sông Hương. Chữ an là 安, nghĩa là yên ổn, bình an. Tên ghép mang ý "vùng Hương (Trà) yên ổn". Cần lưu ý: âm hương còn ứng với chữ 鄉 (làng quê); với chuỗi tên xã vùng Hương Trà, cách hiểu phổ biến là chữ 香 theo tên huyện, nhưng văn bản thành lập xã không ghi chữ Hán.

Chữ An trong tên mới cũng trùng với chữ đầu của phường An Hòa. An Hòa là tên làng cổ và tên một tổng của huyện Kim Trà – Hương Trà (tổng An Hòa gồm 11 làng, trong đó có An Hòa, Diễn Phái, An Mỹ); tên làng còn ở cửa An Hòa — cửa Tây Bắc của Kinh thành — và đoạn hộ thành hà phía bắc gọi là sông An Hòa. Làng Đốc Sơ của Hương Sơ thuộc tổng An Vân trong cùng huyện.

Không có đơn vị cấp xã nào ở tỉnh khác trùng tên Hương An sau sắp xếp năm 2025.

Địa lý

Phường nằm ở phía tây bắc khu trung tâm Huế. Phía đông và đông nam giáp phường Phú Xuân và Hóa Châu, phía nam và tây giáp phường Kim Long, phía bắc giáp phường Kim Trà.

Địa hình chủ yếu là đồng bằng thấp của hạ lưu sông Hương – sông Bồ, phía tây nhô lên những gò đồi thấp, đất đỏ vàng, có nhiều khu nghĩa trang và vườn cây. Hệ thống kênh mương tưới tiêu nội đồng và các hói nhỏ đổ ra sông. Khí hậu là khí hậu gió mùa chung của Huế, mưa tập trung cuối năm.

Lịch sử

Đất Hóa Châu, huyện Kim Trà – Hương Trà

Vùng đất này thuộc Hóa Châu từ năm 1306, sau khi vua Chăm Pa Chế Mân dâng hai châu Ô, Lý làm sính lễ cưới công chúa Huyền Trân. Thời Lê, địa bàn thuộc huyện Kim Trà, phủ Triệu Phong; thời Nguyễn thuộc huyện Hương Trà, phủ Thừa Thiên — huyện ôm phần lớn vùng bờ bắc sông Hương quanh kinh đô.

Các đơn vị hành chính hiện đại

Ngày 11/3/1977, Hương Trà nhập với Phong Điền, Quảng Điền thành huyện Hương Điền. Ngày 11/9/1981, xã Hương Sơ (nay là hai phường An Hòa và Hương Sơ) cùng nhiều xã khác của Hương Điền được sáp nhập vào thành phố Huế; xã Hương An được lập cùng năm. Tháng 9/1990, khi chia lại Hương Điền thành ba huyện, xã Hương An được chuyển từ thành phố Huế về huyện Hương Trà. Ngày 15/11/2011, theo Nghị quyết 99/NQ-CP, Hương Trà thành thị xã, xã Hương An thành phường. Từ ngày 1/7/2021, phường Hương An chuyển từ thị xã Hương Trà về thành phố Huế theo Nghị quyết 1264/NQ-UBTVQH14.

Năm 2025

Ngày 1/1/2025, ba phường An Hòa, Hương Sơ, Hương An thuộc quận Phú Xuân. Theo Nghị quyết 1675/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025, toàn bộ ba phường hợp thành phường Hương An, hoạt động từ 1/7/2025.

Dân cư – xã hội

Dân cư tập trung dọc quốc lộ 1 và các trục mới như Nguyễn Văn Linh; nhiều khu dân cư quy hoạch mới hình thành trên đất ruộng cũ. Bên trong vẫn còn cấu trúc làng với đình, nhà thờ họ, các tổ dân phố mang tên làng cũ như Đốc Sơ.

Cư dân chủ yếu là người Kinh, tín ngưỡng gắn với đình làng, nhà thờ họ và Phật giáo. Phường có trường học các cấp, trạm y tế theo mạng lưới chung của thành phố.

Kinh tế

Kinh tế chuyển dịch nhanh từ nông nghiệp sang thương mại – dịch vụ và xây dựng, nhờ vị trí cửa ngõ trên quốc lộ 1. Nông nghiệp còn ở các cánh đồng lúa, rau màu và vườn đồi phía tây. Một số cơ sở sản xuất nhỏ, chế biến, cơ khí sửa chữa nằm dọc các trục đường lớn.

Văn hóa – di tích

Cửa An Hòa — cửa Tây Bắc của Kinh thành Huế — mang tên làng An Hòa, nằm sát phía nam, thuộc phường Phú Xuân. Trong phường còn các đình làng, chùa làng, nhà thờ họ của các làng cổ ven kinh đô như An Hòa, Đốc Sơ. Bên ngoài phường, gần kề là chùa Thiên Mụ, Văn Miếu (phường Kim Long) và phố cổ Bao Vinh (phường Hóa Châu).

Giao thông

Quốc lộ 1 chạy qua phường, nối trung tâm Huế với vùng Hương Trà cũ và các tỉnh phía bắc. Trục Nguyễn Văn Linh nối phường với các khu dân cư mới phía tây.

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: "…, phường Hương An, Thành phố Huế". Ba phường cũ hợp trọn. Thủ tục hành chính làm tại trung tâm phục vụ hành chính công của phường hoặc qua cổng dịch vụ công trực tuyến.

Bản đồ Phường Hương An

Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Phường Hương An được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1675/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Quận Phú Xuân trước đây

• Phường Hóa Châu 41.328
• Phường Kim Long 48.999
• Phường Phú Xuân 130.247