Đông Khánh Sơn là xã miền núi thuộc tỉnh Khánh Hòa, ở phía đông vùng huyện Khánh Sơn cũ, giáp vùng Cam Ranh; xã được lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở ba xã Ba Cụm Bắc, Ba Cụm Nam và Sơn Trung. Diện tích 114,3 km², dân số 10.376 người.
Tổng quan
Núi Ba Cụm, nơi khởi nguồn sông Tô Hạp, và khu Suối Gia — trụ sở Huyện ủy Khánh Sơn thời kháng chiến — cùng nằm trong vùng đất của xã Đông Khánh Sơn. Xã thuộc tỉnh Khánh Hòa, hình thành từ ba xã cũ Ba Cụm Bắc, Ba Cụm Nam và Sơn Trung của huyện Khánh Sơn; trụ sở đặt tại trụ sở cũ của UBND xã Ba Cụm Bắc.
Diện tích 114,3 km², dân số 10.376 người, mật độ khoảng 91 người/km². Hai xã Ba Cụm Bắc, Ba Cụm Nam vốn là một xã Ba Cụm cho đến năm 1985, nay lại về chung một đơn vị.
Tên gọi và ý nghĩa
Tên theo vị trí. “Đông Khánh Sơn” là phía đông của vùng huyện Khánh Sơn cũ, đối xứng với Tây Khánh Sơn, còn vùng trung tâm Tô Hạp giữ tên Khánh Sơn. Không tên xã cũ nào được giữ.
Phân tích Hán Việt. Đông là 東 — phương đông (khác chữ đồng âm 冬 = mùa đông). Sơn là 山 — núi; Khánh thường hiểu là 慶 như trong tên tỉnh Khánh Hòa. Cả tên nghĩa là “phía đông Khánh Sơn”.
Tên các xã cũ. Ba Cụm là tên thuần Việt, gắn với núi Ba Cụm (núi Ba Cụm Nam là nơi sông Tô Hạp bắt nguồn); chưa tìm được nguồn giải thích nghĩa của tên này. Xã Ba Cụm có từ thời kháng chiến (khu Suối Gia thuộc xã Ba Cụm), được chia thành Ba Cụm Bắc và Ba Cụm Nam năm 1985. Sơn Trung theo âm Hán Việt là “giữa núi” (sơn 山 + trung 中), được lập năm 1985 từ một phần xã Trung Hạp — phần còn lại của Trung Hạp thành thị trấn Tô Hạp. Hiện Ba Cụm Nam và Sơn Trung vẫn là tên thôn của xã.
Trùng tên: cả nước không có xã phường nào khác tên Đông Khánh Sơn.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp Cam Hiệp ở phía bắc, Cam An và phường Ba Ngòi ở phía đông, Bác Ái Đông ở phía nam, Khánh Sơn ở phía tây.
Theo báo Nhân Dân, núi Ba Cụm Nam là nơi bắt đầu của sông Tô Hạp; dòng sông chảy ngược về phía tây qua Ba Cụm Nam, Ba Cụm Bắc, Sơn Trung rồi tới Tô Hạp, Sơn Hiệp, Sơn Bình, Sơn Lâm, Thành Sơn và sang vùng Bác Ái. Vùng Khánh Sơn cao khoảng 800 m so với mặt biển.
Lịch sử
- 1951 — huyện Khánh Sơn được lập từ một phần huyện Ba Ngòi.
- 1960–1962 — khu Suối Gia (xã Ba Cụm) là trụ sở Huyện ủy Khánh Sơn; từ năm 1963 cơ quan huyện chuyển vào thung lũng Tô Hạp.
- 1977–1985 — huyện Khánh Sơn nhập vào huyện Cam Ranh.
- 27/6/1985 — tái lập huyện Khánh Sơn với bốn xã Ba Cụm, Sơn Hiệp, Thành Sơn, Trung Hạp. Ngày 13/9/1985, Quyết định 230-HĐBT chia Ba Cụm thành Ba Cụm Bắc và Ba Cụm Nam; chia Trung Hạp thành thị trấn Tô Hạp và xã Sơn Trung.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 nhập Ba Cụm Bắc, Ba Cụm Nam và Sơn Trung thành xã Đông Khánh Sơn; hoạt động từ 1/7/2025.
- 6/2026 — HĐND xã thông qua đề án sắp xếp thôn: từ mười thôn còn bảy (A Thi, Ba Cụm Nam, Dốc Trầu, Sơn Trung, Suối Đá, Tà Nĩa, Tha Mang); Chi Chay, Ma O nhập vào Sơn Trung; Hòn Gầm, Ka Tơ, Suối Me nhập vào Ba Cụm Nam.
Dân cư – xã hội
10.376 người sống trong bảy thôn. Cư dân vùng Khánh Sơn cũ chủ yếu là người Raglai và người Kinh; số liệu dân tộc riêng cho xã chưa được công bố. Trụ sở UBND xã đặt tại thôn Dốc Trầu. Trước đợt sắp xếp thôn năm 2026, xã có mười thôn.
Theo mô tả dân tộc học trên Wikipedia, người Raglai cư trú ở vùng núi Nam Trung Bộ, đông nhất ở Ninh Thuận và Khánh Hòa — hai tỉnh nay đã hợp nhất; nhà truyền thống là nhà sàn thấp, sàn cách đất không quá một mét.
Kinh tế
Số liệu kinh tế riêng của xã chưa được công bố. Cây chủ lực của vùng Khánh Sơn cũ là sầu riêng: trước sáp nhập, huyện có hơn 2.000 ha, sản lượng khoảng 12.000 tấn mỗi năm; báo Nhân Dân ghi dọc sông Tô Hạp — chảy qua Ba Cụm, Sơn Trung — có nhiều vườn sầu riêng. Nương rẫy với bắp và lúa là phương thức sản xuất truyền thống của người Raglai.
Văn hóa – di tích
Suối Gia là một trong ba cụm của căn cứ cách mạng Tô Hạp (cùng Xóm Cỏ và Tô Hạp), được UBND tỉnh Khánh Hòa xếp hạng di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh theo Quyết định 2855/UB-QĐ ngày 18/11/2008. Năm 1999, bia giới thiệu di tích được dựng ở cả ba khu; dấu tích còn lại chủ yếu là hang đá trong rừng sâu.
Văn hóa Raglai gắn với lễ mừng lúa mới, lễ bỏ mả (di sản văn hóa phi vật thể quốc gia), hát đối đáp, nhạc mã la, đàn chapi.
Xã Sơn Trung cũ và thị trấn Tô Hạp cùng tách từ xã Trung Hạp năm 1985 — chính là xã nơi bộ đàn đá Khánh Sơn được công bố phát hiện ngày 16/3/1979, tại núi Dốc Gạo, thôn Tô Hạp. Núi Dốc Gạo nay thuộc xã Khánh Sơn, không thuộc địa giới Đông Khánh Sơn; bộ đàn đã được công nhận bảo vật quốc gia năm 2024 và do Bảo tàng tỉnh Khánh Hòa lưu giữ.
Hành chính
Địa chỉ ghi: “thôn …, xã Đông Khánh Sơn, tỉnh Khánh Hòa”. Thủ tục làm tại trụ sở xã (trụ sở cũ của xã Ba Cụm Bắc).
Bản đồ Xã Đông Khánh Sơn
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Đông Khánh Sơn được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Ba Cụm Bắc | Huyện Khánh Sơn | Tỉnh Khánh Hòa | toàn bộ |
| Xã Ba Cụm Nam | Huyện Khánh Sơn | Tỉnh Khánh Hòa | toàn bộ |
| Xã Sơn Trung | Huyện Khánh Sơn | Tỉnh Khánh Hòa | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Đông Khánh Sơn gồm những xã cũ nào?
Ba xã Ba Cụm Bắc, Ba Cụm Nam và Sơn Trung của huyện Khánh Sơn cũ.
Tên Đông Khánh Sơn có nghĩa là gì?
Đông (東) chỉ phần phía đông vùng huyện Khánh Sơn cũ; Sơn (山) là núi.
Trụ sở xã Đông Khánh Sơn ở đâu?
Tại trụ sở cũ của UBND xã Ba Cụm Bắc.
Di tích Suối Gia thuộc xã nào?
Suối Gia thuộc xã Ba Cụm thời kháng chiến, nay trong vùng xã Đông Khánh Sơn; là một cụm của di tích cấp tỉnh căn cứ cách mạng Tô Hạp.
Diện tích, dân số xã Đông Khánh Sơn?
114,3 km² và 10.376 người.
Cùng Huyện Khánh Sơn trước đây
- Xã Khánh Sơn 11.535
- Xã Tây Khánh Sơn 7.847
← Toàn bộ 65 xã, phường của Khánh Hòa Tra tên xã cũ → mới