Bác Ái Đông là xã miền núi thuộc tỉnh Khánh Hòa, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở hai xã Phước Đại và Phước Thành của huyện Bác Ái (tỉnh Ninh Thuận cũ). Diện tích 235,2 km², dân số 9.335 người; xã đặt trụ sở tại trụ sở UBND huyện Bác Ái cũ.
Tổng quan
Phước Đại — trung tâm hành chính của huyện Bác Ái suốt 25 năm (2000–2025) — nay là hạt nhân của xã Bác Ái Đông, tỉnh Khánh Hòa. Xã mới gồm Phước Đại và xã láng giềng Phước Thành, đặt trụ sở Đảng ủy, HĐND, UBND tại trụ sở cũ của huyện Bác Ái.
Diện tích 235,2 km², dân số 9.335 người, mật độ khoảng 40 người/km². Đây là xã nằm ở rìa đông vùng Bác Ái cũ, gần Cam Ranh hơn cả: cách trung tâm Cam Ranh khoảng 40 km, cách Phan Rang khoảng 60 km.
Vùng Phước Thành là quê của Pinăng Tắc (1910–1977), Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân người Raglai, người chỉ huy trận bẫy đá nổi tiếng năm 1961.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: tên xã ghép tên huyện cũ Bác Ái với phương hướng Đông, vì hai xã Phước Đại và Phước Thành nằm ở phía đông của huyện, giáp vùng Cam Ranh và Thuận Bắc. Theo phương án tháng 4/2025 của tỉnh Ninh Thuận, đơn vị này dự kiến mang tên đánh số Bác Ái 1; Nghị quyết 36/NQ-TU ngày 25/4/2025 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đổi thành Bác Ái Đông.
Phân tích Hán Việt:
Từ ghép bác ái mang nghĩa lòng thương người rộng rãi, không phân biệt. Tên mới vì thế là một tên “chỉ vị trí” dựa trên tên lịch sử của huyện, giống cặp anh em Bác Ái Tây và Bác Ái.
Lịch sử tên huyện: huyện Bác Ái có từ tháng 10/1950, về sau nhập vào Ninh Sơn và được tái lập năm 2000; lý do chọn hai chữ “Bác Ái” lúc đặt tên chưa có văn bản chính thức nào giải thích nên không suy đoán.
Tên hai xã cũ: Phước Đại thường hiểu là “phúc lớn” (福 phước + 大 đại); Phước Thành ghép chữ phước với “thành” — chữ Hán cụ thể (成 thành tựu hay 城 thành lũy) chưa xác định được. Hai tên nay vẫn là tên thôn trong xã.
Trùng tên: không có xã phường nào khác trong cả nước mang tên Bác Ái Đông.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp phường Ba Ngòi, xã Đông Khánh Sơn và xã Khánh Sơn ở phía bắc; xã Mỹ Sơn ở phía nam; Nam Cam Ranh, Thuận Bắc, Công Hải ở phía đông; xã Bác Ái ở phía tây.
Xã là vùng đồi núi ở rìa đông huyện Bác Ái cũ, giáp các xã, phường thuộc vùng Cam Ranh và Thuận Bắc. Theo Wikipedia, sau đề án sắp xếp thôn năm 2026 xã còn năm thôn.
Lịch sử
- 1976–1977 — Phước Đại, Phước Thành thuộc tỉnh Thuận Hải; từ 27/4/1977 thuộc huyện An Sơn.
- 1/9/1981 — chuyển về huyện Ninh Sơn mới lập.
- 26/12/1991 — Thuận Hải chia lại; hai xã thuộc huyện Ninh Sơn, tỉnh Ninh Thuận.
- 29/8/1994 — tách một phần xã Phước Đại để lập xã Phước Chính.
- 6/11/2000 — tái lập huyện Bác Ái; Phước Đại được chọn làm huyện lỵ.
- 21/9/2007 — Nghị định 147/2007/NĐ-CP giải thể xã Phước Thắng cũ, phần đất của xã này chia về Phước Thành và Phước Đại.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 nhập Phước Đại và Phước Thành thành xã Bác Ái Đông, hiệu lực từ 1/7/2025.
Pinăng Tắc sinh năm 1910 ở vùng núi nay thuộc Phước Thành, tham gia cách mạng từ năm 1946. Tháng 2/1959 ông lãnh đạo phá các khu tập trung Bà Râu, Tầm Ngân, đưa dân về núi Phước Bình; ngày 10/8/1961 cùng du kích, nhân dân Phước Bình, Bác Ái đánh trận bẫy đá trên đèo Gia Túc. Tháng 5/1965 ông được tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Dân cư – xã hội
Dân số 9.335 người. Huyện Bác Ái cũ có khoảng 95% dân số là dân tộc thiểu số, đông nhất là người Raglai. Sau lần sắp xếp thôn năm 2026, xã còn năm thôn: Ma Hoa, Phước Đại, Phước Lâm, Phước Thành và Tà Lú.
Là nơi từng đặt huyện lỵ, Phước Đại có trụ sở các cơ quan huyện Bác Ái cũ, nay dùng cho bộ máy xã. Huyện Bác Ái cũ có Trường Phổ thông Dân tộc nội trú mang tên Pi Năng Tắc — người anh hùng quê Phước Thành.
Kinh tế
Như các xã khác của vùng Bác Ái cũ, nông nghiệp là sinh kế chính; với người Raglai, nương rẫy là phương thức sản xuất chủ đạo, bắp và lúa là lương thực chính. Huyện Bác Ái cũ phát triển các cây trồng có giá trị kinh tế cao thông qua mô hình hợp tác xã.
Việc bỏ cấp huyện từ 1/7/2025 làm thay đổi vai trò của Phước Đại: từ trung tâm của một huyện chín xã, nay là trung tâm của một xã; các trụ sở cũ được dùng cho bộ máy xã mới.
Văn hóa
Văn hóa Raglai hiện diện qua nhà sàn, các nhạc cụ mã la, đàn chapi, kèn môi và kho trường ca, truyện cổ; lễ bỏ mả là nghi lễ truyền thống mà các làng Raglai trong vùng Ninh Thuận cũ còn duy trì. Tên Pinăng Tắc được đặt cho một con đường ở Phan Rang và trường dân tộc nội trú của huyện Bác Ái cũ; di tích bẫy đá Pinăng Tắc trên đèo Gia Túc (di tích quốc gia, 1992) nằm ở xã Bác Ái Tây lân cận.
Giao thông
Quốc lộ 27B (dài 53 km) nối Quốc lộ 27 tại xã Ninh Sơn với Quốc lộ 1 tại xã Nam Cam Ranh — xã giáp Bác Ái Đông ở phía đông — đi qua vùng Bác Ái cũ.
Hành chính
Địa chỉ ghi: “thôn …, xã Bác Ái Đông, tỉnh Khánh Hòa”. UBND xã làm việc tại trụ sở UBND huyện Bác Ái cũ ở Phước Đại.
Bản đồ Xã Bác Ái Đông
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Bác Ái Đông được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Phước Thành | Huyện Bác Ái | Tỉnh Ninh Thuận | toàn bộ |
| Xã Phước Đại | Huyện Bác Ái | Tỉnh Ninh Thuận | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Bác Ái Đông gồm những xã cũ nào?
Hai xã Phước Đại và Phước Thành của huyện Bác Ái, tỉnh Ninh Thuận cũ.
Tên Bác Ái Đông có nghĩa là gì?
Là phía đông của vùng Bác Ái; “bác ái” (博愛) nghĩa là lòng thương yêu rộng khắp. Tên dự kiến ban đầu là Bác Ái 1.
Trụ sở xã Bác Ái Đông đặt ở đâu?
Tại trụ sở UBND huyện Bác Ái cũ ở Phước Đại — nơi từng là huyện lỵ từ năm 2000.
Anh hùng Pinăng Tắc quê ở đâu?
Ở vùng núi xã Phước Thành, huyện Bác Ái cũ, nay thuộc xã Bác Ái Đông, tỉnh Khánh Hòa.
Bác Ái Đông giáp những đâu?
Phía bắc giáp Ba Ngòi, Đông Khánh Sơn, Khánh Sơn; phía nam giáp Mỹ Sơn; phía đông giáp Nam Cam Ranh, Thuận Bắc, Công Hải; phía tây giáp xã Bác Ái.
Cùng Huyện Bác Ái trước đây
- Xã Bác Ái 12.270
- Xã Bác Ái Tây 11.090
- Xã Mỹ Sơn 15.800
← Toàn bộ 65 xã, phường của Khánh Hòa Tra tên xã cũ → mới