Bác Ái là xã miền núi thuộc tỉnh Khánh Hòa, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở ba xã Phước Tiến, Phước Thắng và Phước Chính của huyện Bác Ái (tỉnh Ninh Thuận cũ). Diện tích 188,5 km², dân số 12.270 người.
Tổng quan
Trong ba xã mang tên huyện cũ, xã Bác Ái là xã duy nhất giữ nguyên hai chữ “Bác Ái” không kèm phương hướng. Xã nằm ở khoảng giữa vùng Bác Ái cũ — phía tây là Bác Ái Tây, phía đông là Bác Ái Đông — và thuộc tỉnh Khánh Hòa từ ngày 1/7/2025.
Xã rộng 188,5 km², có 12.270 người, mật độ khoảng 65 người/km² — nhỏ nhất về diện tích nhưng đông dân nhất trong ba xã mang tên Bác Ái. Trụ sở đặt tại trụ sở UBND xã Phước Thắng cũ, bên Quốc lộ 27B. Phần lớn cư dân là người Raglai.
Điều đáng chú ý là xã giữ tên huyện nhưng không chứa huyện lỵ cũ: trung tâm hành chính của huyện Bác Ái trước đây đặt ở xã Phước Đại, nay thuộc xã Bác Ái Đông.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: tên xã lấy nguyên tên huyện Bác Ái (2000–2025), không trùng tên xã cũ nào trong ba xã hợp thành. Trong phương án tháng 4/2025, tỉnh Ninh Thuận dự kiến đặt tên đánh số Bác Ái 2; ngày 25/4/2025, Nghị quyết 36/NQ-TU của Tỉnh ủy Ninh Thuận bỏ cách gọi kèm số và đổi thành Bác Ái, trong khi hai xã còn lại nhận thêm chữ Đông, Tây.
Phân tích Hán Việt: “Bác Ái” viết là 博愛.
Từ điển giải nghĩa bác ái là “có lòng thương yêu rộng rãi hết thảy mọi người, mọi loài”. Đây là một từ Hán Việt quen dùng trong văn chương và đạo đức học, hiếm thấy trong địa danh hành chính Việt Nam; ngoài vùng này, chữ 博愛 còn là tên một huyện ở tỉnh Hà Nam, Trung Quốc.
Lịch sử của tên: huyện Bác Ái được thành lập tháng 10/1950 như một huyện miền núi phía tây bắc Ninh Thuận, sau đó nhập vào huyện Ninh Sơn; đến ngày 6/11/2000 huyện được tái lập theo Nghị định 65/2000/NĐ-CP. Văn bản chính thức tìm được không nêu lý do chọn chữ “Bác Ái” năm 1950, nên những cách giải thích truyền miệng về tên này không được ghi lại ở đây.
Tên các xã cũ: ba tên Phước Tiến, Phước Thắng, Phước Chính đều mở đầu bằng Phước (福, phúc lành), ghép với các chữ thường hiểu là tiến (tiến lên), thắng (thắng lợi), chính (ngay thẳng). Thời kỳ 1983–1994 còn có tên xã Trà Co, nay là tên thôn.
Dễ nhầm: tên xã Bác Ái là duy nhất trong cả nước, nhưng dễ lẫn với tên huyện cũ. Khi ghi địa chỉ nên viết đủ “xã Bác Ái, tỉnh Khánh Hòa”.
Địa lý
Xã nằm cách trung tâm Phan Rang khoảng 55 km về phía tây bắc. Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp vùng Khánh Sơn ở phía bắc; Mỹ Sơn và Ninh Sơn ở phía nam; Bác Ái Đông ở phía đông; Bác Ái Tây và Lâm Sơn ở phía tây.
Xã là vùng đồi núi ở khoảng giữa huyện Bác Ái cũ. Vùng Ninh Sơn – Bác Ái cũ (trước năm 2000 là một huyện) có khí hậu nhiệt đới bán khô hạn, lượng mưa khoảng 1.000–1.200 mm/năm, mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10 theo mô tả của huyện Ninh Sơn.
Quốc lộ 27B chạy qua xã; trụ sở UBND xã nằm bên quốc lộ này, ở thôn Chà Đung.
Lịch sử
Lịch sử hành chính của ba xã cũ khá phức tạp vì nhiều lần chia – nhập:
- 1977 — Phước Tiến, Phước Thắng thuộc huyện An Sơn, tỉnh Thuận Hải.
- 1981 — chuyển về huyện Ninh Sơn mới lập.
- 1983 — lập xã Trà Co từ Phước Tân và Phước Tiến.
- 1991 — huyện Ninh Sơn thuộc tỉnh Ninh Thuận tái lập.
- 1994 — lập xã Phước Chính từ một phần xã Phước Đại; xã Trà Co chia lại thành Phước Tân và Phước Tiến.
- 6/11/2000 — tái lập huyện Bác Ái từ 9 xã của Ninh Sơn, trong đó có Phước Chính, Phước Tiến, Phước Thắng.
- 21/9/2007 — Nghị định 147/2007/NĐ-CP giải thể xã Phước Thắng cũ (đất đai chia cho Phước Thành và Phước Đại) và lập xã Phước Thắng mới với 3.149 nhân khẩu, trên phần đất cắt từ Phước Chính và Phước Tiến. Sau điều chỉnh, Phước Chính còn 6.534,22 ha với 1.387 người, Phước Tiến còn 7.616,61 ha với 3.020 người.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 nhập Phước Tiến, Phước Thắng, Phước Chính thành xã Bác Ái, hiệu lực từ 1/7/2025.
Như vậy xã Phước Thắng trước khi nhập là một đơn vị “dời chỗ”: tên giữ lại nhưng địa bàn năm 2007 đã chuyển sang khu vực khác. Trong kháng chiến chống Mỹ, nhân dân vùng Bác Ái cùng Phước Bình tham gia trận bẫy đá do Pinăng Tắc chỉ huy ngày 10/8/1961.
Dân cư – xã hội
Xã có 12.270 người. Huyện Bác Ái cũ có khoảng 95% dân số là dân tộc thiểu số; hộp thông tin của huyện liệt kê các dân tộc Raglai, Kinh và Chăm. Các thôn được nhắc trong tư liệu địa phương có Chà Đung, Đá Bàn, Ma Oai, Suối Rua, Trà Co, Phước Chính, Phước Thắng, Phước Tiến; năm 2026 xã sắp xếp lại thôn và danh sách cuối cùng cần đối chiếu nghị quyết của HĐND xã.
Người Raglai theo chế độ mẫu hệ, con cái lấy họ mẹ; nhà ở truyền thống là nhà sàn.
Kinh tế
Nông nghiệp là sinh kế chính. Với người Raglai, nông nghiệp nương rẫy là phương thức sản xuất chủ đạo, bắp và lúa là nguồn lương thực chính. Huyện Bác Ái cũ định hướng phát triển cây có giá trị kinh tế cao thông qua mô hình hợp tác xã để giảm nghèo; xã Bác Ái mới tiếp nối định hướng đó trên địa bàn ba xã cũ.
Văn hóa
Văn hóa xã mang sắc thái Raglai: nhà sàn, các nhạc cụ mã la, đàn chapi, đàn bầu, kèn môi, cùng kho trường ca, thần thoại, truyện cổ tích. Xã không có di tích xếp hạng riêng được ghi nhận trong tư liệu tra cứu; di tích gần nhất có liên quan là bẫy đá Pinăng Tắc trên đèo Gia Túc, nay thuộc xã Bác Ái Tây.
Giao thông
Quốc lộ 27B dài 53 km, bắt đầu từ Quốc lộ 27 tại xã Ninh Sơn (Tân Sơn cũ) và kết thúc ở Quốc lộ 1 tại xã Nam Cam Ranh. Xã Bác Ái nằm trên tuyến này, trụ sở xã đặt bên quốc lộ.
Hành chính
Địa chỉ ghi: “thôn …, xã Bác Ái, tỉnh Khánh Hòa”. Người dân ba xã cũ làm thủ tục tại UBND xã Bác Ái, đặt ở trụ sở xã Phước Thắng cũ.
Bản đồ Xã Bác Ái
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Bác Ái được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Phước Chính | Huyện Bác Ái | Tỉnh Ninh Thuận | toàn bộ |
| Xã Phước Thắng | Huyện Bác Ái | Tỉnh Ninh Thuận | toàn bộ |
| Xã Phước Tiến | Huyện Bác Ái | Tỉnh Ninh Thuận | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Bác Ái gồm những xã cũ nào?
Phước Tiến, Phước Thắng và Phước Chính thuộc huyện Bác Ái, tỉnh Ninh Thuận cũ.
Tên Bác Ái có nghĩa là gì?
Bác Ái (博愛) nghĩa là có lòng thương yêu rộng khắp mọi người, mọi loài. Xã giữ nguyên tên huyện Bác Ái cũ; tên dự kiến ban đầu là Bác Ái 2.
Xã Bác Ái có phải nơi đặt huyện lỵ Bác Ái cũ không?
Không. Huyện lỵ Bác Ái cũ ở xã Phước Đại, nay thuộc xã Bác Ái Đông. Trụ sở xã Bác Ái đặt tại trụ sở UBND xã Phước Thắng cũ.
Xã Phước Thắng cũ vì sao có hai lần thành lập?
Năm 2007, Nghị định 147/2007/NĐ-CP giải thể xã Phước Thắng cũ và lập xã Phước Thắng mới trên đất cắt từ Phước Chính và Phước Tiến, với 3.149 nhân khẩu.
Quốc lộ nào đi qua xã Bác Ái?
Quốc lộ 27B, nối vùng Ninh Sơn cũ với Cam Ranh.
Cùng Huyện Bác Ái trước đây
- Xã Bác Ái Đông 9.335
- Xã Bác Ái Tây 11.090
- Xã Mỹ Sơn 15.800
← Toàn bộ 65 xã, phường của Khánh Hòa Tra tên xã cũ → mới