Tây Khánh Sơn là xã miền núi thuộc tỉnh Khánh Hòa, ở phía tây vùng huyện Khánh Sơn cũ, được lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở hai xã Sơn Lâm và Thành Sơn. Diện tích 125,6 km², dân số 7.847 người.
Tổng quan
Tây Khánh Sơn là nơi sông Tô Hạp rời vùng Khánh Sơn để chảy sang đất Bác Ái. Xã của tỉnh Khánh Hòa này gồm hai xã cũ Sơn Lâm và Thành Sơn — trong đó Thành Sơn từng được báo chí gọi là “xã xa nhất của huyện Khánh Sơn”. Trụ sở đặt tại trụ sở cũ của UBND xã Sơn Lâm.
Xã rộng 125,6 km², dân số 7.847 người, mật độ khoảng 62 người/km² — ít dân nhất trong ba xã thuộc vùng Khánh Sơn cũ.
Điểm đặc biệt về lịch sử: năm 1985 xã Thành Sơn được chia đôi thành Thành Sơn và Sơn Lâm; bốn mươi năm sau, hai nửa ấy hợp lại thành một xã.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc tên: xã lấy tên huyện cũ Khánh Sơn, thêm Tây để chỉ vị trí phía tây — đối xứng với Đông Khánh Sơn ở phía đông, còn vùng trung tâm giữ tên trơn Khánh Sơn. Hai tên Sơn Lâm và Thành Sơn không còn là tên hành chính; tên Thành Sơn vẫn còn ở một thôn của xã sau đợt sắp xếp thôn năm 2026.
Phân tích Hán Việt. Tây = 西, phương tây. Sơn = 山, núi. Khánh thường hiểu là 慶 như trong tên tỉnh Khánh Hòa — điều mừng, phúc. Cả tên đọc là “phía tây Khánh Sơn”.
Tên các xã cũ. Cả hai đều theo hệ tên có chữ “Sơn” của huyện. Sơn Lâm ghép “núi” với “rừng” (lâm 林 = rừng). Thành Sơn theo âm Hán Việt có thể hiểu là “núi thành” hoặc “thành tựu trên núi” tùy chữ thành (城 hay 成); chưa tìm được văn bản xác định, nên không khẳng định. Tư liệu lịch sử hành chính còn ghi một xã “Sơn Thành” thời kháng chiến, cùng Sơn Lâm nhập về Khánh Sơn tháng 11/1975; quan hệ giữa tên Sơn Thành ấy và xã Thành Sơn năm 1985 chưa được nguồn nào giải thích rõ.
Trùng tên: không có xã phường nào khác tên Tây Khánh Sơn.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp Khánh Vĩnh và Nam Khánh Vĩnh ở phía bắc, Khánh Sơn ở phía đông, Bác Ái Tây ở phía tây và nam — tức là giáp phần đất Ninh Thuận cũ.
Sông Tô Hạp, bắt nguồn từ núi Ba Cụm Nam, chảy ngược về phía tây qua Sơn Lâm và Thành Sơn rồi sang vùng Bác Ái. Báo Nhân Dân lưu ý đây là dòng sông chảy ngược về phía tây, khác với phần lớn sông ở Việt Nam. Vùng Khánh Sơn cao khoảng 800 m so với mặt biển, khí hậu mát mẻ.
Lịch sử
- 1951 — huyện Khánh Sơn được lập khi tách huyện Ba Ngòi.
- 1962 — Sơn Lâm, Sơn Thành cùng một số xã khác được chuyển sang huyện Vĩnh Sơn mới lập.
- 11/1975 — Sơn Thành và Sơn Lâm được nhập trở lại huyện Khánh Sơn.
- 1977–1985 — huyện Khánh Sơn nhập vào huyện Cam Ranh, tỉnh Phú Khánh.
- 27/6/1985 — tái lập huyện Khánh Sơn với bốn xã, trong đó có Thành Sơn. Ngày 13/9/1985, Quyết định 230-HĐBT chia Thành Sơn thành hai xã Thành Sơn và Sơn Lâm.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 nhập Sơn Lâm và Thành Sơn thành xã Tây Khánh Sơn; hoạt động từ 1/7/2025.
- 6/2026 — HĐND xã thông qua đề án sắp xếp thôn, từ tám thôn còn sáu: Cam Khánh, Du Oai, Ha Nít, A Pa, Thành Sơn, Tà Giang.
Dân cư – xã hội
7.847 người sống trong sáu thôn. Vùng Khánh Sơn cũ có cư dân chủ yếu là người Raglai và người Kinh; tỷ lệ từng dân tộc ở cấp xã chưa có số liệu công bố. Sau khi sáp nhập, xã có tám thôn (A Pa 1, A Pa 2, Cam Khánh, Du Oai, Ha Nít, Ko Róa, Tà Giang 1, Tà Giang 2); đợt sắp xếp tháng 6/2026 gom còn sáu thôn. Trụ sở UBND xã đặt tại thôn Du Oai.
Kinh tế
Số liệu kinh tế riêng của xã chưa được công bố. Báo Nhân Dân mô tả dọc sông Tô Hạp — chảy qua Sơn Lâm, Thành Sơn — có nhiều vườn sầu riêng. Theo mô tả dân tộc học, nông nghiệp nương rẫy với bắp và lúa là phương thức sản xuất truyền thống của người Raglai.
Bối cảnh chung của vùng: trước khi sáp nhập, huyện Khánh Sơn có hơn 2.000 ha sầu riêng với sản lượng khoảng 12.000 tấn mỗi năm, các giống phổ biến là Ri6, Chín Hóa, Monthong; sầu riêng mang tên Khánh Sơn đã có mặt ở các sạp trái cây cao cấp. Số liệu riêng của Sơn Lâm, Thành Sơn trong tổng diện tích ấy chưa được công bố.
Văn hóa
Văn hóa Raglai giữ vai trò chính: nhà sàn thấp, nghi lễ mừng lúa mới, lễ bỏ mả (di sản văn hóa phi vật thể quốc gia), hát đối đáp, sử thi và nhạc mã la, đàn chapi, kèn môi. Các nguồn đã tra chưa ghi nhận di tích được xếp hạng tại riêng địa bàn xã.
Các di sản tiêu biểu của vùng Khánh Sơn cũ nằm ở xã láng giềng: bộ đàn đá Khánh Sơn (bảo vật quốc gia, tìm thấy ở núi Dốc Gạo), cụm di tích căn cứ cách mạng Tô Hạp – Xóm Cỏ và thác Tà Gụ, đều thuộc xã Khánh Sơn. Kho sử thi, dân ca Raglai của cả vùng đã được nghệ nhân ưu tú Mấu Quốc Tiến sưu tầm, ghi chép song ngữ Raglai – Việt trong nhiều thập kỷ. Ông sinh năm 1959, tham gia xây dựng bộ chữ Raglai dùng ký tự Latinh từ khoảng năm 1984 và được phong Nghệ nhân Ưu tú năm 2015.
Hành chính
Địa chỉ ghi: “thôn …, xã Tây Khánh Sơn, tỉnh Khánh Hòa”. Thủ tục làm tại trụ sở xã ở Sơn Lâm cũ.
Bản đồ Xã Tây Khánh Sơn
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Tây Khánh Sơn được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Sơn Lâm | Huyện Khánh Sơn | Tỉnh Khánh Hòa | toàn bộ |
| Xã Thành Sơn | Huyện Khánh Sơn | Tỉnh Khánh Hòa | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Tây Khánh Sơn gồm những xã cũ nào?
Hai xã Sơn Lâm và Thành Sơn của huyện Khánh Sơn cũ.
Tên Tây Khánh Sơn có nghĩa là gì?
Tây (西) chỉ phần phía tây vùng huyện Khánh Sơn cũ; Sơn (山) là núi.
Trụ sở xã Tây Khánh Sơn đặt ở đâu?
Tại trụ sở cũ của UBND xã Sơn Lâm.
Sông nào chảy qua xã Tây Khánh Sơn?
Sông Tô Hạp, chảy về phía tây sang vùng Bác Ái.
Diện tích, dân số xã Tây Khánh Sơn?
125,6 km² và 7.847 người.
Cùng Huyện Khánh Sơn trước đây
- Xã Đông Khánh Sơn 10.376
- Xã Khánh Sơn 11.535
← Toàn bộ 65 xã, phường của Khánh Hòa Tra tên xã cũ → mới