Nam Khánh Vĩnh là xã miền núi thuộc tỉnh Khánh Hòa, nằm trên trục Quốc lộ 27C với đèo Khánh Lê nối sang Lâm Đồng; xã được lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở bốn xã Cầu Bà, Khánh Thành, Liên Sang và Sơn Thái. Diện tích 197,1 km², dân số 10.271 người.
Tổng quan
Ai đi Quốc lộ 27C từ Nha Trang lên Đà Lạt đều băng qua xã Nam Khánh Vĩnh: đoạn đèo Khánh Lê dài khoảng 33 km, nhiều khúc cua gấp, nằm trong địa phận xã Sơn Thái cũ, nay thuộc xã này. Xã là cửa ngõ phía tây của tỉnh Khánh Hòa sang Lâm Đồng.
Xã hợp thành từ bốn xã cũ — nhiều nhất trong năm xã kế thừa huyện Khánh Vĩnh — gồm Cầu Bà, Khánh Thành, Liên Sang và Sơn Thái. Diện tích 197,1 km², dân số 10.271 người, mật độ khoảng 52 người/km². Trụ sở đặt tại trụ sở cũ của UBND xã Sơn Thái, thôn Bố Lang.
Ba trong bốn xã cũ (Sơn Thái, Liên Sang, Cầu Bà) vốn cùng tách ra từ xã Khánh Lê năm 1985; mảnh thứ tư của Khánh Lê là Giang Ly, nay thuộc xã Tây Khánh Vĩnh.
Tên gọi và ý nghĩa
Tên theo vị trí trong huyện cũ. Nam Khánh Vĩnh là “phía nam Khánh Vĩnh”, theo cách đặt tên chung cho năm xã kế thừa huyện. Bốn tên xã cũ đều thôi là tên hành chính, nhưng có một tên xưa hơn còn sống rất bền: Khánh Lê — tên xã gốc bị chia năm 1985 — vẫn là tên con đèo trên Quốc lộ 27C nối Khánh Vĩnh với Lạc Dương.
Phân tích Hán Việt. Nam là chữ 南 — phương nam. Khánh trong tên vùng thường hiểu là 慶 (điều mừng, phúc), Vĩnh là 永 (lâu dài). Chữ Hán ở đây chỉ dùng để giải nghĩa; tên xã là tên tiếng Việt hiện đại.
Các tên cũ. Sơn Thái theo âm Hán Việt thường hiểu là “núi yên vui” (sơn 山 = núi; thái 泰 = yên, lớn — chưa chắc chữ nào). Tên Sơn Thái từng xuất hiện từ thời kháng chiến: năm 1962 một xã Sơn Thái được tách khỏi Khánh Sơn để nhập huyện Vĩnh Sơn mới lập. Chưa tìm được nguồn giải thích nguồn gốc hai tên Liên Sang và Cầu Bà, nên để ngỏ. Khánh Thành là một trong bảy xã gốc của huyện năm 1985.
Trùng tên: không có xã phường nào khác tên Nam Khánh Vĩnh.
Địa lý
Xã nằm trong vùng huyện Khánh Vĩnh cũ, phía tây giáp tỉnh Lâm Đồng qua đèo Khánh Lê. Ranh giới cụ thể với các xã lân cận chưa được đối chiếu chắc chắn nên không nêu ở đây.
Phía tây và nam vùng huyện cũ có nhiều đỉnh núi từ 1.500 m đến trên 2.000 m. Sông suối vùng huyện tụ về sông Thác Ngựa và sông Chò rồi đổ vào sông Cái Nha Trang. Bến Lội được nhắc là một cảnh đẹp ven suối của xã.
Nhiều đợt sạt lở lớn trong mùa mưa đã làm giao thông qua đèo Khánh Lê gián đoạn nhiều ngày; có đợt đất đá tràn lấp mặt đường dài hơn 300 m.
Lịch sử
Theo tư liệu lịch sử hành chính huyện Khánh Sơn, năm 1962 một xã mang tên Sơn Thái cùng bốn xã khác được chuyển từ Khánh Sơn sang huyện Vĩnh Sơn mới lập thời kháng chiến. Khi tái lập huyện Khánh Vĩnh năm 1985, vùng đất xã gồm hai xã gốc Khánh Lê và Khánh Thành.
- 13/9/1985 — Quyết định 230-HĐBT chia xã Khánh Lê thành bốn xã: Sơn Thái, Giang Ly, Liên Sang và Cầu Bà.
- 27/6/1989 — một phần xã Khánh Thành được cắt để cùng xã Khánh Vinh lập thị trấn Khánh Vĩnh.
- 30/6/1989 — tái lập tỉnh Khánh Hòa; các xã Sơn Thái, Liên Sang, Cầu Bà, Khánh Thành thuộc huyện Khánh Vĩnh của tỉnh này cho đến năm 2025.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 nhập Cầu Bà, Khánh Thành, Liên Sang, Sơn Thái thành xã Nam Khánh Vĩnh; Giang Ly (mảnh thứ tư của Khánh Lê) về xã Tây Khánh Vĩnh. Xã mới hoạt động từ 1/7/2025.
Xã hiện có tám thôn: Bầu Sang, Bố Lang, Chà Liên, Đá Bàn, Đá Trắng, Gia Răng, Giang Biên và Tà Mơ.
Dân cư – xã hội
Dân số 10.271 người, sống trong tám thôn. Vùng Khánh Vĩnh cũ có người Raglai đông nhất, kế đến là người Kinh và người Cơ Ho nhóm T'rin. Tỷ lệ từng dân tộc ở cấp xã chưa có số liệu công bố.
Theo điều tra năm 2009, toàn huyện Khánh Vĩnh có 15 dân tộc; người Raglai chiếm khoảng 49%, người Kinh khoảng 27,5%, người Cơ Ho khoảng 14%. Huyện có mật độ dân số thấp nhất tỉnh Khánh Hòa cũ.
Kinh tế
Số liệu kinh tế riêng của xã chưa được công bố. Ở cấp huyện cũ, nông – lâm – thủy sản chiếm 44,36% cơ cấu kinh tế năm 2010; cây trồng gồm lúa, ngô, mía, khoai mì, rau; bưởi da xanh là cây chủ lực có nhãn hiệu tập thể từ năm 2019. Rừng chiếm phần lớn diện tích huyện, độ che phủ khoảng 75%.
Văn hóa
Người Raglai, dân tộc đông nhất vùng huyện cũ, có nhà sàn thấp, lễ mừng lúa mới, lễ bỏ mả và các nhạc cụ mã la, đàn chapi. Các nguồn đã tra không ghi nhận di tích được xếp hạng riêng tại xã.
Giao thông
Quốc lộ 27C nối Nha Trang với Lạc Dương và Đà Lạt. Đèo Khánh Lê, đoạn quốc lộ thuộc xã Sơn Thái cũ, là đường chính nối Khánh Vĩnh với Lạc Dương; có tai nạn từng được báo chí ghi tại thôn Bố Lang. Khi mưa lớn, tỉnh nhiều lần cấm phương tiện qua đèo để bảo đảm an toàn. Trong một đợt sạt lở, lực lượng cứu hộ phải đưa khoảng 350 người mắc kẹt trên đèo đến nơi an toàn; tuyến đường sau đó được thông xe một làn rồi mới thông xe trở lại hoàn toàn.
Hành chính
Địa chỉ ghi: “thôn …, xã Nam Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa”. Trụ sở xã đặt tại thôn Bố Lang (trụ sở cũ của xã Sơn Thái).
Bản đồ Xã Nam Khánh Vĩnh
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Nam Khánh Vĩnh được lập từ 4 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Cầu Bà | Huyện Khánh Vĩnh | Tỉnh Khánh Hòa | toàn bộ |
| Xã Khánh Thành | Huyện Khánh Vĩnh | Tỉnh Khánh Hòa | toàn bộ |
| Xã Liên Sang | Huyện Khánh Vĩnh | Tỉnh Khánh Hòa | toàn bộ |
| Xã Sơn Thái | Huyện Khánh Vĩnh | Tỉnh Khánh Hòa | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Nam Khánh Vĩnh gồm những xã cũ nào?
Bốn xã Cầu Bà, Khánh Thành, Liên Sang và Sơn Thái của huyện Khánh Vĩnh cũ.
Đèo Khánh Lê thuộc xã nào sau sáp nhập?
Đèo nằm trên Quốc lộ 27C, ở xã Sơn Thái cũ, nay thuộc xã Nam Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa.
Tên Nam Khánh Vĩnh có nghĩa là gì?
Nam (南) chỉ phần phía nam vùng huyện Khánh Vĩnh cũ; Khánh Vĩnh thường hiểu là phúc lành lâu bền.
Trụ sở xã Nam Khánh Vĩnh ở đâu?
Tại trụ sở cũ của UBND xã Sơn Thái, thôn Bố Lang.
Diện tích, dân số xã Nam Khánh Vĩnh?
197,1 km² và 10.271 người.
Cùng Huyện Khánh Vĩnh trước đây
- Xã Bắc Khánh Vĩnh 9.199
- Xã Khánh Vĩnh 11.204
- Xã Tây Khánh Vĩnh 7.357
- Xã Trung Khánh Vĩnh 7.772
← Toàn bộ 65 xã, phường của Khánh Hòa Tra tên xã cũ → mới