Xã Đam Rông 4

Tổng quan

Xã Đam Rông 4 nằm ở góc tây bắc cao nguyên Lâm Viên, nơi đường Trường Sơn Đông kết thúc ở cầu Suối Vàng (Đưng K'Nớ) để nối vào tỉnh lộ 722 về Đà Lạt. Đây là vùng núi rừng của người Cơ Ho, thưa dân, với suối nước nóng Đạ Long, thác Tình Tang, thác chín tầng Đưng K'Nớ và phần phía tây Vườn quốc gia Bidoup – Núi Bà.

Xã rộng 391,25 km², dân số 17.184 người (31/12/2024), mật độ khoảng 44 người/km². Trụ sở đặt tại UBND xã Đạ Tông cũ. Xã ghép từ hai huyện cũ – một xã của Lạc Dương và hai xã của Đam Rông – và từ tháng 6/2026 có 8 thôn: Đạ Kao, Đạ Long, Đạ Nhinh, Đạ Tông, Đưng K'Nớ, Lán Tranh, Mê Ka, Suối Nóng. Xã thuộc tỉnh Lâm Đồng.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên xã gồm tên huyện cũ Đam Rông và số thứ tự 4. Nghị quyết 1671/NQ-UBTVQH15 đặt bốn xã trên vùng huyện Đam Rông cũ theo cùng một lối: Đam Rông 1 (Phi Liêng, Đạ K'Nàng), Đam Rông 2 (Rô Men, Liêng Srônh), Đam Rông 3 (Đạ Rsal, Đạ M'Rông) và Đam Rông 4. Lâm Đồng còn dùng cách đặt tên số cho các xã thuộc vùng Bảo Lâm, Đạ Huoai, Đạ Tẻh, Cát Tiên cũ. Các nguồn đã tra không nêu lý do chọn số thứ tự; con số chỉ có tác dụng phân biệt, không mang nghĩa riêng.

“Đam Rông” là tên gốc tiếng dân tộc bản địa, không có nghĩa Hán Việt. Tên được dùng làm tên huyện từ năm 2004 (Nghị định 189/2004/NĐ-CP); trong huyện có xã Đạ M'Rông, nay thuộc xã Đam Rông 3. Nguồn đã tra không giải thích nghĩa của hai âm tiết “Đam Rông”, nên nghĩa được ghi là chưa xác định.

Ba xã hợp thành mang tên gốc Cơ Ho. Hai tên mở đầu bằng Đạ – theo Wikipedia tiếng Việt, đa/đạ/đà trong ngôn ngữ các dân tộc Tây Nguyên là âm của từ chỉ nước, nguồn nước (cùng gốc với dak trong Đắk Lắk). Như vậy Đạ Tông, Đạ Long đều là tên gắn với dòng suối; phần còn lại của tên chưa tìm được nghĩa có nguồn. Đưng K'Nớ cũng là tên gốc Cơ Ho, nghĩa chưa thống nhất. Cả nước chỉ có một xã tên Đam Rông 4.

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp các xã Liên Sơn Lắk, Yang Mao và Krông Nô của tỉnh Đắk Lắk ở phía bắc và tây bắc; phía tây giáp Đam Rông 3; phía nam giáp Phú Sơn Lâm Hà; phía đông nam giáp phường Lang Biang – Đà Lạt; phía đông giáp xã Lạc Dương.

Địa hình là núi cao và thung lũng, thấp dần từ cao nguyên Lâm Viên (phía đông, vùng Đưng K'Nớ) xuống thung lũng phía bắc giáp Đắk Lắk. Vùng Đam Rông cũ có khí hậu chuyển tiếp: tiểu vùng phía nam mát quanh năm (20,5–21,5 °C), hợp với cà phê, chè; tiểu vùng phía bắc ấm hơn (22–23 °C), hợp cây nhiệt đới. Rừng chiếm phần lớn diện tích; một phần vùng Đưng K'Nớ thuộc Vườn quốc gia Bidoup – Núi Bà. Vùng Đạ Long có suối nước nóng.

Lịch sử

Đạ Long, Đạ Tông

Năm 1976, hai xã Đạ Long, Đạ Tông thuộc huyện Đức Trọng. Quyết định 116-CP ngày 14/3/1979 chuyển chúng về huyện Lạc Dương mới lập lại. Ngày 24/8/1999, Nghị định 79/1999/NĐ-CP tách 16.500 ha và 1.146 người của xã Đạ Long để lập xã Đưng K'Nớ; Đạ Long còn 7.930 ha với 1.789 người.

Hai huyện, một xã

Ngày 17/11/2004, Nghị định 189/2004/NĐ-CP lập huyện Đam Rông từ ba xã Đạ M'Rông, Đạ Tông, Đạ Long của Lạc Dương và năm xã của Lâm Hà. Đưng K'Nớ ở lại huyện Lạc Dương. Từ đó tới 2025, ba xã của Đam Rông 4 hôm nay thuộc hai huyện khác nhau.

Sắp xếp năm 2025

Nghị quyết 1671/NQ-UBTVQH15 nhập toàn bộ Đưng K'Nớ, Đạ Tông, Đạ Long thành xã Đam Rông 4 từ 1/7/2025. Lúc đầu xã có 16 thôn; ngày 24/6/2026, Nghị quyết 18/NQ-HĐND của HĐND xã sắp xếp còn 8 thôn (ví dụ gộp thôn 1 và thôn 4 thành thôn Suối Nóng, hai thôn Liêng Trang thành thôn Đạ Tông).

Dân cư – xã hội

Khoảng 17.000 người sống ở các thôn dọc đường liên xã và thung lũng suối. Theo số liệu huyện Đam Rông cũ, khoảng ba phần tư dân số huyện là đồng bào dân tộc thiểu số – chủ yếu các dân tộc gốc Tây Nguyên (ở vùng này là người Cơ Ho), cùng đồng bào Tày, Nùng, Dao, Mường, Thái, H'Mông… di cư từ các tỉnh miền núi phía Bắc; cả huyện có trên 20 dân tộc. Huyện Đam Rông từng thuộc nhóm huyện nghèo của cả nước (62 huyện khó khăn).

Đời sống tôn giáo có Công giáo – nhà thờ Đạ Tông là công trình quen thuộc của vùng – và tín ngưỡng truyền thống của người Cơ Ho. Mỗi vùng xã cũ có trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở và trạm y tế.

Kinh tế

Kinh tế dựa vào nông – lâm nghiệp. Cà phê là cây chủ lực trên các sườn đồi; ngoài ra có lúa nước ở thung lũng, hoa màu, cây ăn quả. Diện tích rừng lớn được giao khoán bảo vệ, người dân nhận tiền dịch vụ môi trường rừng. Du lịch sinh thái gắn với suối nước nóng Đạ Long, các thác và tuyến đường Trường Sơn Đông còn ở mức sơ khai.

Văn hóa – du lịch

• Suối nước nóng Đạ Long – nay thôn quanh khu vực mang tên Suối Nóng.
• Thác Tình Tang ở vùng thôn Chiêng Cao Cil Múp cũ (xã Đạ Tông).
• Thác chín tầng ở Đưng K'Nớ, được tài liệu huyện Lạc Dương cũ liệt kê trong các điểm có thể khai thác du lịch.
• Nhà thờ Đạ Tông; văn hóa cồng chiêng, rượu cần của người Cơ Ho.

Giao thông

Đường Trường Sơn Đông (nối từ Thạnh Mỹ, Quảng Nam cũ) có điểm cuối tại Đưng K'Nớ, ở cầu Suối Vàng, nối với tỉnh lộ 722 đi Đà Lạt. Các đường liên xã nối Đạ Tông, Đạ Long về khu Rô Men (Đam Rông 2) và quốc lộ 27.

Hành chính

Địa chỉ mới ghi “thôn …, xã Đam Rông 4, tỉnh Lâm Đồng” – viết số bằng chữ số Ả Rập như tên chính thức. Người dân Đưng K'Nớ trước ghi “huyện Lạc Dương”, người dân Đạ Tông, Đạ Long trước ghi “huyện Đam Rông”; nay bỏ cấp huyện. Trụ sở xã đặt tại trụ sở UBND xã Đạ Tông cũ.

Bản đồ Xã Đam Rông 4

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Đam Rông 4 được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1671/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Lạc Dương, Huyện Đam Rông trước đây

• Phường Lang Biang - Đà Lạt 40.041
• Xã Đam Rông 1 17.265
• Xã Đam Rông 2 16.253
• Xã Đam Rông 3 15.841
• Xã Lạc Dương 14.912