Lợi Bác là xã ở đông nam tỉnh Lạng Sơn, trên quốc lộ 4B và thượng nguồn sông Kỳ Cùng, giáp vùng Đình Lập; xã được lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 từ hai xã Lợi Bác và Sàn Viên của huyện Lộc Bình cũ. Diện tích 139,11 km², dân số 7.163 người.
Tổng quan
Đi quốc lộ 4B từ Tiên Yên (Quảng Ninh) lên Lạng Sơn, sau khi qua vùng Đình Lập, xã đầu tiên của vùng Lộc Bình cũ mà con đường đi qua là Lợi Bác. Xã nằm ở đầu nguồn sông Kỳ Cùng, phía đông nam khu mỏ than Na Dương — và chính một phần đất của Lợi Bác, Sàn Viên đã được cắt ra năm 1984 để lập thị trấn mỏ Na Dương.
Từ 1/7/2025, xã Lợi Bác gồm hai xã cũ Lợi Bác và Sàn Viên; diện tích 139,11 km², dân số 7.163 người, mật độ khoảng 52 người/km² — thuộc nhóm thưa dân của vùng Lộc Bình cũ. Trụ sở Đảng ủy, HĐND, UBND xã đặt tại trụ sở cũ của xã Lợi Bác.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Lợi Bác; tên Sàn Viên không còn là tên đơn vị hành chính. Đề án sắp xếp của tỉnh (tháng 4/2025) chỉ nêu tên và nơi đặt trụ sở, không giải thích lý do chọn tên.
Về chữ và nghĩa: các tư liệu đã tra không ghi chữ Hán gốc của tên Lợi Bác. Theo từ điển, âm “lợi” thường ứng với chữ 利 (lợi ích, thuận lợi), âm “bác” có 博 (rộng, uyên bác) cùng nhiều chữ khác. Đó chỉ là nghĩa của các chữ cùng âm; chưa có văn bản xác nhận tên đất dùng chữ nào, nên nghĩa của tên Lợi Bác chưa được xác nhận.
Cách viết dễ sai: một số trang viết nhầm thành “Lợi Bắc” (ví dụ trong mô tả lịch sử thị trấn Na Dương trên Wikipedia); tên đúng theo Nghị quyết 1672 là Lợi Bác.
Tên xã cũ Sàn Viên: là tên xã có từ trước năm 1976 (có trong danh sách 27 xã của huyện Lộc Bình thời Cao Lạng); chưa có tư liệu giải thích nghĩa. Trong cả nước, chỉ Lạng Sơn có xã tên Lợi Bác.
Địa lý
Phía bắc xã giáp Khuất Xá; phía nam giáp Thái Bình; phía đông giáp Đình Lập; phía tây giáp Na Dương và Xuân Dương.
Sông Kỳ Cùng — bắt nguồn từ vùng núi xã Kiên Mộc ở độ cao khoảng 1.166 m — chảy qua Khuất Xá, Lợi Bác rồi Na Dương. Ở đoạn này, sông còn là dòng thượng nguồn, chảy giữa đồi núi. Địa hình xã gồm đồi núi thấp và trung bình xen thung lũng hẹp; theo mô tả của huyện cũ, địa hình Lộc Bình chia ba vùng — núi cao, đồi núi thấp và thung lũng bằng dọc quốc lộ 4B — và quốc lộ này chạy xuyên qua xã.
Khí hậu nhiệt đới gió mùa vùng núi Đông Bắc, mùa đông lạnh và khô; lượng mưa trung bình của vùng Lộc Bình khoảng 1.350 mm/năm.
Lịch sử
Vùng đất thuộc châu Lộc Bình — một trong bảy châu của tỉnh Lạng Sơn khi lập tỉnh năm 1831. Tháng 7/1947 huyện Lộc Bình được tạm chuyển về tỉnh Hải Ninh, ngày 7/6/1949 trở lại Lạng Sơn; quân Pháp rút khỏi Lộc Bình ngày 19/10/1950.
- 1976–1978 — Lợi Bác và Sàn Viên có tên trong danh sách 27 xã của huyện Lộc Bình thuộc tỉnh Cao Lạng; từ 29/12/1978 huyện trở về tỉnh Lạng Sơn tái lập.
- 12/1/1984 — thành lập thị trấn Na Dương trên cơ sở 600 ha của xã Lợi Bác, 200 ha của xã Đông Quan và 150 ha của xã Sàn Viên. Lợi Bác là xã đóng góp nhiều đất nhất cho thị trấn mỏ.
- 2019–2020 — hai xã giữ nguyên địa giới trong đợt sắp xếp theo Nghị quyết 818/NQ-UBTVQH14.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 hợp Sàn Viên và Lợi Bác thành xã Lợi Bác, hoạt động từ 1/7/2025.
Dân cư – xã hội
Hơn 7.100 người sống trên gần 140 km², chủ yếu là người Tày và Nùng — hai dân tộc chiếm phần lớn dân số vùng Lộc Bình cũ (theo cổng thông tin huyện năm 2023: Tày khoảng 57%, Nùng khoảng 28%). Dân cư tập trung ven quốc lộ 4B, ven sông Kỳ Cùng và rải theo thung lũng. Trường học, trạm y tế bố trí theo hai cụm xã cũ.
Kinh tế
Theo mô tả chung của huyện Lộc Bình cũ, kinh tế các xã vùng này dựa vào lúa nước ở thung lũng, cây ăn quả trên sườn đồi và lâm nghiệp; rừng trồng chủ yếu là thông mã vĩ, độ che phủ rừng của huyện khoảng 57%. Sản vật của vùng gồm hồi, nấm hương, mộc nhĩ, mật ong.
Xã nằm liền kề khu mỏ than và nhà máy nhiệt điện Na Dương ở phía tây, trên trục quốc lộ 4B nối Lạng Sơn với cảng Mũi Chùa (Tiên Yên, Quảng Ninh).
Văn hóa
Người Tày, Nùng ở Lợi Bác giữ các điệu sli, lượn, hát giao duyên và hát then — những loại hình dân ca mà cổng thông tin huyện cũ nêu là đặc trưng của vùng. Các tư liệu đã tra chưa ghi nhận di tích hay lễ hội cụ thể nào nằm trên địa bàn hai xã cũ Lợi Bác, Sàn Viên; các lễ hội tiêu biểu của vùng Lộc Bình ở gần nhất là lễ hội Rinh Chùa (Tú Đoạn, nay thuộc Na Dương) và lễ hội Bản Chu (Khuất Xá).
Giao thông
Quốc lộ 4B có lộ trình Tiên Yên – Điền Xá – Châu Sơn, Đình Lập – Lợi Bác – Na Dương – Lộc Bình – Kỳ Lừa – Đông Kinh, là trục chính nối xã với Quảng Ninh và trung tâm tỉnh. Tuyến cao tốc Tiên Yên – Lạng Sơn – Cao Bằng (CT.10) theo quy hoạch cũng đi qua Lợi Bác.
Hành chính
Địa chỉ từ 1/7/2025: thôn …, xã Lợi Bác, tỉnh Lạng Sơn. Người dân Lợi Bác và Sàn Viên cũ làm thủ tục tại UBND xã Lợi Bác.
Bản đồ Xã Lợi Bác
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Lợi Bác được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Lợi Bác | Huyện Lộc Bình | Tỉnh Lạng Sơn | toàn bộ |
| Xã Sàn Viên | Huyện Lộc Bình | Tỉnh Lạng Sơn | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Lợi Bác mới gồm những xã cũ nào?
Hai xã Lợi Bác và Sàn Viên của huyện Lộc Bình cũ (Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15, từ 1/7/2025).
Tên Lợi Bác có nghĩa là gì?
Tư liệu đã tra không ghi chữ Hán gốc hay giải thích nghĩa, nên nghĩa chưa được xác nhận. Tên đúng là Lợi Bác, không phải “Lợi Bắc”.
Lợi Bác liên quan gì đến thị trấn Na Dương?
Khi lập thị trấn Na Dương ngày 12/1/1984, 600 ha đất của xã Lợi Bác (và 150 ha của Sàn Viên) được cắt sang thị trấn.
Quốc lộ nào đi qua xã Lợi Bác?
Quốc lộ 4B (Tiên Yên – Đình Lập – Lợi Bác – Na Dương – Lộc Bình – Lạng Sơn).
Diện tích, dân số xã Lợi Bác?
139,11 km² và 7.163 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Cùng Huyện Lộc Bình trước đây
- Xã Khuất Xá 9.283
- Xã Lộc Bình 23.316
- Xã Mẫu Sơn 9.655
- Xã Na Dương 24.369
- Xã Thống Nhất 14.336
- Xã Xuân Dương 6.621
← Toàn bộ 65 xã, phường của Lạng Sơn Tra tên xã cũ → mới