Xã Lộc Bình

Tổng quan

Cách khu trung tâm tỉnh khoảng 20 km về phía đông nam theo quốc lộ 4B, thị trấn Lộc Bình là nơi đặt cơ quan của huyện Lộc Bình suốt nhiều thập kỷ. Từ 1/7/2025, xã Lộc Bình gồm thị trấn cũ cùng ba xã Khánh Xuân, Đồng Bục, Hữu Khánh, và đặt trụ sở Đảng ủy, HĐND, UBND tại trụ sở cũ của thị trấn.

Xã rộng 79,15 km² — nhỏ nhất trong các xã vùng Lộc Bình cũ — nhưng đông dân nhất, 23.316 người, mật độ khoảng 295 người/km². Sông Kỳ Cùng chảy qua địa bàn; đây cũng là điểm đầu của đường tỉnh 236 đi cửa khẩu Chi Ma.

Xã giữ tên của châu, huyện Lộc Bình — một địa danh mà cổng thông tin huyện cũ cho biết đã được ghi nhận từ thời Lê, năm 1490.

Tên gọi và ý nghĩa

Nguồn gốc: xã mới mang tên thị trấn Lộc Bình, mà tên thị trấn lại lấy từ tên huyện Lộc Bình. Theo cổng thông tin điện tử huyện Lộc Bình cũ, vùng đất này qua các thời từng mang những tên Tân Yên, Đơn Ba, Lộc Châu; tên Lộc Bình được ghi nhận từ thời Lê (năm 1490). Năm 1831, khi vua Minh Mạng lập tỉnh Lạng Sơn, Lộc Bình là một trong bảy châu của tỉnh; sau năm 1945 thành huyện, tồn tại tới 30/6/2025.

Phân tích Hán Việt: các tư liệu đã tra không ghi chữ Hán gốc của tên. Theo từ điển, âm “lộc” có các chữ như 祿 (phúc lộc, bổng lộc) hay 鹿 (con hươu); âm “bình” có 平 (bằng phẳng, yên ổn). Nếu tên dùng 祿平 thì nghĩa chữ là “phúc lộc, yên bình”; tuy nhiên đây chỉ là nghĩa của các chữ cùng âm, chưa có văn bản xác nhận tên đất dùng chữ nào.

Tên các xã cũ: Khánh Xuân là tên đặt năm 2020 khi ba xã Bằng Khánh, Xuân Lễ, Xuân Mãn hợp lại; hai chữ của tên đều có mặt trong tên các xã cũ ấy. Thị trấn Lộc Bình từ 2020 đã gồm cả xã Lục Thôn. Đồng Bục, Hữu Khánh là tên xã cũ giữ đến năm 2025.

Dễ nhầm: trước đây từng có xã Lộc Bình thuộc huyện Phú Lộc (Thừa Thiên Huế cũ), nay đã sáp nhập vào đơn vị khác; hiện cả nước chỉ còn xã Lộc Bình của Lạng Sơn. Giấy tờ ghi “huyện Lộc Bình” chưa chắc thuộc xã Lộc Bình — vùng huyện cũ nay chia thành bảy xã.

Địa lý

Phía bắc xã giáp Mẫu Sơn; phía nam giáp Thống Nhất; phía đông giáp Na Dương; phía tây giáp phường Kỳ Lừa.

Sông Kỳ Cùng chảy qua xã theo hướng đông nam – tây bắc, từ Na Dương về phía Thống Nhất, Kỳ Lừa. Theo mô tả của huyện cũ, địa hình Lộc Bình chia ba vùng: núi cao, đồi núi thấp và vùng thung lũng bằng dọc quốc lộ 4B — xã Lộc Bình thuộc chủ yếu vùng thung lũng và đồi thấp, nơi đất đai bằng phẳng nhất của huyện cũ. Lượng mưa trung bình của vùng khoảng 1.350 mm/năm.

Lịch sử

Châu Lộc Bình thời Nguyễn rộng hơn huyện sau này: năm 1892, ba tổng Cao Lâu, Trinh Nữ, Hoài Viễn của châu được tách ra để lập châu Cao Lộc. Theo cổng thông tin huyện, Cách mạng tháng Tám diễn ra ở Lộc Bình ngày 28/8/1945; chi bộ Đảng đầu tiên của huyện lập tháng 2/1946. Tháng 7/1947, huyện được tạm chuyển về tỉnh Hải Ninh, đến 7/6/1949 trở lại Lạng Sơn. Quân Pháp rút khỏi Lộc Bình ngày 19/10/1950 — ngày được địa phương kỷ niệm là ngày giải phóng Lộc Bình.

• Sau 1975 — huyện thuộc tỉnh Cao Lạng, gồm thị trấn Lộc Bình và 27 xã, trong đó có Bằng Khánh, Đồng Bục, Hữu Khánh, Lục Thôn, Xuân Lễ, Xuân Mãn; từ 29/12/1978 trở về tỉnh Lạng Sơn tái lập.
• 1/1/2020 — Nghị quyết 818/NQ-UBTVQH14: Lục Thôn nhập vào thị trấn Lộc Bình; Bằng Khánh, Xuân Lễ, Xuân Mãn hợp thành xã Khánh Xuân.
• 16/6/2025 — Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 hợp thị trấn Lộc Bình, Khánh Xuân, Đồng Bục, Hữu Khánh thành xã Lộc Bình, hoạt động từ 1/7/2025.

Dân cư – xã hội

Hơn 23 nghìn người, tập trung đông ở khu phố thị trấn cũ dọc quốc lộ 4B và bờ sông Kỳ Cùng. Theo cổng thông tin huyện Lộc Bình cũ (số liệu 2023), cư dân toàn huyện gồm người Tày (khoảng 57%), Nùng (khoảng 28%), Kinh (gần 6%), Hoa, Dao và Sán Chỉ; vùng thị trấn có tỷ lệ người Kinh, người làm buôn bán, dịch vụ cao hơn các thôn.

Là trung tâm huyện cũ, xã tập trung nhiều cơ sở giáo dục, y tế phục vụ cả vùng — có trường trung học phổ thông Lộc Bình và trường phổ thông dân tộc nội trú Lộc Bình, cùng các trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở.

Kinh tế

Khu thị trấn cũ là trung tâm thương mại – dịch vụ của vùng Lộc Bình: chợ, cửa hàng, dịch vụ vận tải, các cơ quan, ngân hàng. Vùng Khánh Xuân, Đồng Bục, Hữu Khánh trồng lúa nước ở thung lũng ven sông, cây ăn quả trên sườn đồi; rừng trồng chủ yếu là thông mã vĩ — loài cây chiếm phần lớn diện tích rừng của huyện cũ (độ che phủ khoảng 57%).

Sản vật vùng Lộc Bình được huyện giới thiệu gồm đào Mẫu Sơn, nấm hương, mộc nhĩ, mật ong và hồi; nhiều sản phẩm từ vùng núi phía bắc được đưa xuống buôn bán ở khu trung tâm này.

Văn hóa

Trong danh sách lễ hội tiêu biểu của huyện Lộc Bình cũ có hai lễ hội thuộc địa bàn xã ngày nay: lễ hội Háng Đắp (thị trấn Lộc Bình) và lễ hội Háng Cáu (Đồng Bục). Người Tày, Nùng hát sli, lượn, hát giao duyên và hát then trong các dịp lễ, cưới hỏi, mừng nhà mới.

Hằng năm vào dịp 19/10, xã tổ chức lễ kỷ niệm ngày giải phóng Lộc Bình (1950), viếng nghĩa trang liệt sĩ và có chương trình văn nghệ.

Giao thông

Quốc lộ 4B nối xã với phường Kỳ Lừa, Đông Kinh về phía tây bắc và với Na Dương, Lợi Bác, Đình Lập, Tiên Yên (Quảng Ninh) về phía đông nam. Đường tỉnh 236 bắt đầu từ Lộc Bình, đi hướng đông bắc khoảng 13 km tới cửa khẩu Chi Ma (xã Mẫu Sơn); đường tỉnh 237 cũng kết nối tại đây.

Hành chính

Địa chỉ từ 1/7/2025: khu/thôn …, xã Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn. Người dân thị trấn cũ, Khánh Xuân, Đồng Bục, Hữu Khánh làm thủ tục tại UBND xã Lộc Bình (trụ sở cũ của thị trấn); xã có Trung tâm phục vụ hành chính công riêng.

Bản đồ Xã Lộc Bình

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Lộc Bình được lập từ 4 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Lộc Bình trước đây

• Xã Khuất Xá 9.283
• Xã Lợi Bác 7.163
• Xã Mẫu Sơn 9.655
• Xã Na Dương 24.369
• Xã Thống Nhất 14.336
• Xã Xuân Dương 6.621