Xã Dũng Tiến

Tổng quan

Dũng Tiến là xã ở cực nam vùng Kim Bôi cũ, tỉnh Phú Thọ, nằm giữa trung tâm Kim Bôi phía bắc và vùng Lạc Thủy, Yên Thủy cũ phía nam. Xã gộp ba xã Cuối Hạ, Mỵ Hòa và Nuông Dăm; trụ sở đặt tại xóm Mý Thượng.

Diện tích 101,1 km², dân số 20.000 người, mật độ khoảng 198 người/km². Wikipedia tiếng Việt mô tả các xóm ở đây trải dài dọc khe suối, bãi bồi nhỏ, xen đồi núi nhấp nhô; một vài xóm bị sông, suối chia cắt nên đi lại khó khăn vào mùa mưa.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên từ đâu ra: Dũng Tiến là tên một xã cũ được khôi phục. Khi huyện Kim Bôi tách khỏi Lương Sơn năm 1959, danh sách 22 xã ban đầu có xã Dũng Tiến. Theo Quyết định 211-NV ngày 7/12/1963 của Bộ Nội vụ, xã này được chia thành ba xã: Nuông Dăm, Mỵ Hòa và Sào Báy. Sáu mươi hai năm sau, hai trong ba xã ấy (Nuông Dăm, Mỵ Hòa) cùng Cuối Hạ trở lại dưới tên Dũng Tiến; riêng Sào Báy nay thuộc xã Hợp Kim.

Phân tích Hán Việt: Dũng là 勇 — dũng cảm, mạnh mẽ; Tiến là 進 — tiến lên, tiến bộ. Ghép lại là “dũng cảm tiến lên”, kiểu tên mang tinh thần thời kỳ đầu xây dựng chính quyền mới những năm 1950, giống nhiều tên Quyết Thắng, Toàn Thắng, Tiền Phong cùng thời.

Tên các xã hợp thành: Nuông Dăm và Mỵ Hòa (phiếu ghi cả hai dạng Mi Hòa và Mỵ Hòa) mang âm gốc Mường — Nuông, Dăm, Mỵ không phải chữ Hán Việt thông dụng; nghĩa của chúng chưa tra được nguồn. Cuối Hạ tách từ xã Kim Truy năm 1963. Tên xóm Nuông, Dăm, Mỵ, Cuối, Mý Thượng, Mý Đông, Phố Mỵ Thanh vẫn giữ dấu ba xã cũ.

Trùng tên: Dũng Tiến là tên duy nhất trên cả nước.

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, Dũng Tiến giáp Kim Bôi, Hợp Kim và Mường Vang ở phía bắc, Nhân Nghĩa ở phía tây, An Nghĩa ở phía đông, Lạc Lương và An Bình ở phía nam.

Sông Bôi chảy qua xã trên đường từ Kim Bôi về Lạc Thủy. Địa hình là đồi núi thấp xen núi đá vôi, các bãi bồi nhỏ ven sông suối. Wikipedia nêu các xóm Vẹt Vòi, Suối Lội bị sông, suối ngăn cách, đường lầy lội — hình ảnh điển hình của vùng thượng – trung lưu sông Bôi. Khí hậu nhiệt đới gió mùa.

Lịch sử

Vùng đất này trước 1959 thuộc huyện Lương Sơn. Ngày 17/4/1959, theo Nghị định 153-TTg, huyện Kim Bôi được thành lập với 22 xã, trong đó có Dũng Tiến và Kim Truy. Năm 1963, Bộ Nội vụ chia Dũng Tiến thành Nuông Dăm, Mỵ Hòa, Sào Báy và chia Kim Truy thành Cuối Hạ, Kim Truy, Nam Thượng; huyện Kim Bôi khi đó có 27 xã.

Từ 1975 đến 1991 huyện thuộc tỉnh Hà Sơn Bình, rồi trở về tỉnh Hòa Bình tái lập. Trong đợt sắp xếp năm 2020 (Nghị quyết 830/NQ-UBTVQH14), ba xã Cuối Hạ, Mỵ Hòa, Nuông Dăm giữ nguyên. Ngày 16/6/2025, Nghị quyết 1676/NQ-UBTVQH15 hợp nhất ba xã thành xã Dũng Tiến thuộc tỉnh Phú Thọ, hoạt động từ 1/7/2025.

Dân cư và xã hội

Theo Wikipedia tiếng Việt, xã có 23 xóm: Ba Giang, Ba Lầm, Bãi Khoai, Cành, Chạo, Cuối, Dăm, Đồng Hòa, Khoang, Lựng, Má Mư, Mư, Mý Đông, Mý Thượng, Mỵ, Nghìa, Nuông, Pang, Phố Mỵ Thanh, Suối Thượng, Thông, Thượng, Vọ. Dân cư chủ yếu là người Mường, cùng người Kinh; “Phố Mỵ Thanh” là điểm dân cư có dáng dấp phố chợ.

Trụ sở, trường học và trạm y tế nằm ven đường tỉnh, thuận tiện đi lại; những xóm bên kia sông suối vẫn cần cầu, ngầm để đi học, đi khám bệnh mùa mưa lũ.

Kinh tế

Nông nghiệp là chính: lúa trên các bãi bồi, ngô, sắn, mía, rau màu, cây ăn quả và rừng trồng trên đồi; chăn nuôi gia súc, gia cầm. Danh mục đặc sản tỉnh Hòa Bình cũ do Wikipedia tiếng Việt liệt kê có “dưa bở Mỵ Hòa” — sản phẩm gắn với một trong ba xã hợp thành.

Không có khu, cụm công nghiệp trong các nguồn đã tra. Buôn bán nhỏ tập trung ở khu Phố Mỵ Thanh và dọc đường tỉnh.

Văn hóa

Dũng Tiến thuộc vùng văn hóa Mường Kim Bôi. Đời sống tinh thần giữ những nét chung của người Mường Hòa Bình: tiếng Mường, nhà sàn, chiêng, hát ví, hát đang, nghi lễ Mo Mường trong tang lễ, lễ mừng cơm mới sau vụ gặt. Sông Bôi gắn với sinh hoạt và nghề đánh bắt nhỏ của nhiều xóm.

Di tích hay lễ hội cụ thể của xã chưa được nêu tên vì chưa tra được nguồn chính thức.

Giao thông

Trụ sở xã và các cơ quan giáo dục, y tế nằm ven đường tỉnh, theo mô tả của Wikipedia tiếng Việt. Từ Dũng Tiến có thể đi ngược lên trung tâm Kim Bôi rồi nối đường tỉnh 12B ra quốc lộ 6, hoặc xuôi về phía đông nam sang vùng Lạc Thủy cũ để gặp quốc lộ 21A và đường Hồ Chí Minh ở Ba Hàng Đồi. Sông Bôi không còn là tuyến vận tải chính, nhưng các ngầm, cầu tràn vượt sông suối vẫn quyết định việc đi lại của nhiều xóm trong mùa mưa.

Hành chính

Từ 1/7/2025, địa chỉ hành chính viết là “Xã Dũng Tiến, tỉnh Phú Thọ”, không còn cấp huyện Kim Bôi và tỉnh Hòa Bình. Người dân các xóm thuộc Cuối Hạ, Mỵ Hòa, Nuông Dăm cũ làm thủ tục tại trụ sở xã ở xóm Mý Thượng hoặc qua cổng dịch vụ công trực tuyến. Huyện Kim Bôi cũ (551,03 km², 120.140 người năm 2019 theo Wikipedia) nay được chia thành năm xã: Kim Bôi, Nật Sơn, Mường Động, Hợp Kim và Dũng Tiến; một phần đất phía đông của huyện từng chuyển về Lương Sơn, Lạc Thủy năm 2009.

Bản đồ Xã Dũng Tiến

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Dũng Tiến được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1676/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Kim Bôi trước đây

• Xã Hợp Kim 21.033
• Xã Kim Bôi 35.915
• Xã Mường Động 26.092
• Xã Nật Sơn 28.940